III SA/Po 156/26 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-19	
Data wpływu	2026-01-02	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Monika Świerczak /przewodniczący/
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Wojciech Rowiński	
Symbol z opisem	6153 Warunki zabudowy  terenu	
Hasła tematyczne	Administracyjne postępowanie	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 572; art. 104 par. 1 i 2 w zw. z art. 1 pkt 1, art. 107 par. 1 pkt 1-9, art. 127, art. 134, art. 231 par. 1, art. 234 par. 1; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędzia WSA Sebastian Michalski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2026 r. sprawy ze skargi P. S. i A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 listopada 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę w całości.	
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia 2 listopada 2025 roku (znak: [...]), stwierdziło niedopuszczalność odwołania złożonego przez P. S. oraz A. S. od pisma Wójta Gminy [...] z dnia 10 września 2025 roku (znak: [...]).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono, że zaskarżone odwołaniem pismo to odpowiedź organu (stanowisko organu) na pisma złożone w dniach 8 września 2025 roku oraz 9 września 2025 roku przez P. S. i A. S., w których zawiadamiają oni Wójta Gminy [...] o możliwości: niedopełnienia obowiązków przez urzędników państwowych, pomijania przepisów prawa bez uzasadnienia, przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez urzędników w sprawie nr [...] Ponadto w pismach tych wskazano, że na terenie działki nr [...] objętej postępowaniem administracyjnym o ustalenie warunków zabudowy dochodziło i dochodzi do łamania prawa budowlanego oraz przepisów dotyczących składowania odpadów.

Kolegium wyjaśniło, że pismo Wójta Gminy [...] z dnia 10 września 2025 roku ma charakter informacyjny i nie rozstrzyga sprawy administracyjnej, w konsekwencji nie może zostać uznane za akt administracyjny.

P. S. i A. S. skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżący zażądali uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W ocenie skarżący zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 134 w związku z art. 129 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, polegającym na błędnym ustaleniu stanu faktycznego w zakresie terminu wniesienia odwołania oraz błędnym stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 10 września 2025 roku, czym pozbawiono skarżących prawa do merytorycznego rozpatrzenia ich sprawy w postępowaniu dwuinstancyjnym.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że odwołanie zostało złożone w ustawowym terminie. Decyzja Wójta został doręczona skarżącym w dniu 12 września 2025 roku, a odwołanie złożono w dniu 24 września 2025 roku. W konsekwencji skarżący uznali, że doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności poprzez stwierdzenie niedopuszczalności odwołania z powodu rzekomego opóźnienia w jego złożeniu.

Skarżący zarzucili organowi odwoławczemu rażące naruszenie postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, gdyż w ich ocenie działalność rolnicza/produkcyjna prowadzona na działce nr [...] jest niezgodna z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Podnieśli ponadto, że prowadzenie tej działalności stwarza uciążliwości dla sąsiadów (nieprzyjemny zapach i roje much), a takie immisje naruszają art. 144 Kodeku cywilnego.

W ocenie skarżących doszło do rażących naruszeń proceduralnych, pominięcia stron w toku postępowania (art. 61 § 4 i art. 28 K.p.a.). Ponadto zachodzą wątpliwości co do ważności czynności (wydawania zawiadomień) w okresie urlopu wypoczynkowego Wójta.

Z powyższych powodów skarżący uznają, że konieczne jest uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi oraz podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Na rozprawie w dniu 19 lutego 2026 roku skarżący podtrzymali dotychczasowe stanowisko oraz złożyli do akt sprawy materiały graficzne (mapy) w celu zobrazowania, że do postępowania o ustalenie warunków zabudowy zostały złożone nieaktualne/sfałszowane dokumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267).

Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego aktualnego na dzień wydania zaskarżonego aktu.

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.").

Uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 rok Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024, poz. 572 ze zm.; dalej skrócie "K.p.a."), stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez skarżących od pisma Wójta Gminy [...] z dnia 10 września 2025 roku.

Analiza przekazany akt administracyjnych ujawnia następujące okoliczności kontrolowanej sprawy, które Sąd przyjął jako własne ustalenia faktyczne na potrzeby oceny legalności zaskarżonego postanowienia.

M. K., właściciel gospodarstwa rolnego, w tym nieruchomości obejmującej działkę nr [...] położoną w obręb ewidencyjnym [...] (gmina [...]), podaniem z dnia 18 maja 2023 roku, wystąpił do Wójta Gminy [...] o ustalenie warunków zabudowy dla budynku magazynowo-handlowego, tj. obory dla bydła opasowego na 38, 35 DPJ wraz z częścią magazynową na płody rolne.

Po usunięciu braków formalnych podania organ zawiadomił strony, w tym Z. S., o wszczęciu postępowania administracyjnego.

Sprzeciw wobec inwestycji wyrazili między innymi A. S. zamieszkały pod adresem ul. [...], [...] oraz P. S. zamieszkały pod adresem ul. [...], [...].

Pismami z dnia 10 lipca 2023 roku A. S. oraz P. S. zostali zobowiązani do wskazana następców prawnych zmarłej Z. S., której datę śmierci oznaczono na dzień [...], czyli jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy.

Postanowieniem z dnia 31 lipca 2023 roku postępowanie zostało zawieszone z uwagi na śmierć Z. S..

Pismem z dnia 9 października 2023 roku A. S. oraz P. S. powiadomili Wójta Gminy [...], że są właścicielami odrębnych nieruchomości, tj. nieruchomości obejmującej działkę nr [...] położoną w obrębie [...], gm. [...] oraz nieruchomości obejmującej działkę nr [...] położoną w obrębie [...], gm. [...]. Zaznaczyli przy tym, że uzyskali zgody na budowę budynków mieszkalnych jednorodzinnych na wskazanych nieruchomościach. Rozpoczęcie budowy na działce nr [...] przypada na dzień 2 października 2023 roku, a na działce nr [...] na dzień 27 września 2023 roku). Właściciele nieruchomości zażądali zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie budowy obory na działce nr [...].

Wójt Gminy [...], postanowieniem z dnia 10 lipca 2025 roku, podjął postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji obejmującej budowę obory bydła opasowego na 38, 35 DPJ wraz z częścią magazynową na płody rolne na działce nr [...].

Pismem z dnia 5 września 2025 roku (data wpływu 8 września 2025 roku) oraz pismem z dnia 9 września 2025 roku (data wpływu 9 września 2025 roku) A. S. oraz P. S. zawiadomili Wójta Gminy [...], że na działce nr [...] dochodziło i dochodzi do łamania prawa budowlanego oraz przepisów dotyczących składowania odpadów, a ponadto podnieśli zarzut możliwego niedopełnienia obowiązków przez urzędników, pomijanie przepisów prawa oraz przekroczenie uprawnień i niedopełnienie obowiązków w sprawie dotyczącej ustalenia warunków zabudowy.

Wójt Gminy [...], w odpowiedzi na powyższe pisma, pismem z dnia 10 września 2025 roku, wyjaśnił stronom, że nie zajmuje się tworzeniem map zasadniczych, ani klasyfikacją budynków. Wskazał ponadto, że nie wydaje pozwoleń na budowę i nie zajmuje się samowolami budowlanymi.

Mając na uwadze powyższe Wójt Gminy [...] wyjaśnił, że złożona korespondencja zostanie przekazana do właściwych organów w celu dalszego postępowania i weryfikacji.

Wójt wyjaśnił ponadto, że nie stwierdził żadnych nieprawidłowości w działaniach podległych mu pracowników, a postępowanie toczy się zgodnie z przepisami. Sprawa warunków zabudowy jest procedowana na bieżąco. W toku postępowania organ dokonuje zawiadomień poprzez obwieszczenia. Wszelkie dowody przedstawiane w sprawie są brane pod uwagę zgodnie z przepisami Kodeku postępowania administracyjnego.

Wójt wskazał autorom obu pism, że jako strony postępowania o ustalenie warunków zabudowy mają prawo wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, a także prawo wniesienia odwołania w terminie 14 od daty doręczenia im decyzji.

W toku analizy akt sprawy Sąd nie ujawnił podstaw do przyjęcia stanowiska, że zaskarżone postanowienie obarczone jest wadą nieważności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a., czy też podstaw do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, czy naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć lub miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a.

Zgodnie z art. 127 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji.

Decyzja administracyjna to akt, którym organ administracji publicznej załatwia sprawę administracyjną, tj. rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończy sprawę w danej instancji (art. 104 § 1-2 w związku z art. 1 pkt 1 K.p.a.).

Decyzja administracyjna to akt o ustawowo określonej formie/treści.

Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 1-9 K.p.a. decyzja zawiera: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji oraz w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy.

Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

W świetle art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Organ odwoławczy wydaje postanowienie o niedopuszczalności odwołania w przypadku stwierdzenia braku spełnienia przesłanek podmiotowych lub przedmiotowych dopuszczalności odwołania (P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2026, art. 134).

Niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia (wyrok WSA w Poznaniu z 6.11.2025 r., II SA/Po 365/25, LEX nr 3983565, wyrok WSA we Wrocławiu z 15.04.2025 r., II SA/Wr 50/25, LEX nr 3863541).

Analiza akt sprawy ujawnia w sposób niebudzący najmniejszych wątpliwości, że pismo Wójta Gminy [...] z dnia 10 września 2025 roku nie spełnia ani merytorycznych ani formalnych warunków niezbędnych dla uznania go za decyzję administracyjną.

Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że w sprawie w ogóle nie była badana kwestia terminu do wniesienia odwołania. Takie czynności byłyby bezprzedmiotowe, albowiem badanie zachowania terminu do wniesienia odwołania pozostaje aktualne tyko w odniesieniu do takich sytuacji, gdy złożenie odwołania jest dopuszczalne.

Wójt Gminy [...] działał zgodnie z art. 231 § 1 K.p.a., który stanowi, że jeżeli organ, który otrzymał skargę, nie jest właściwy do jej rozpatrzenia, obowiązany jest niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni, przekazać ją właściwemu organowi, zawiadamiając równocześnie o tym skarżącego, albo wskazać mu właściwy organ.

Wójt Gminy [...] zgodnie z przepisem art. 234 pkt 1 K.p.a. uznał, że skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, zgodnie z przepisami kodeksu.

Poza granice kontrolowanej sprawy wykraczają kwestie merytoryczne podnoszone przez skarżących, które winny zostać rozstrzygnięte w przyszłej decyzji administracyjnej.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.

W kwestii kosztów postępowania sądowego wyjaśnić należy, że każdy ze skarżących obowiązany był uiścić wpis w kwocie 100 zł. Pomimo wniesienia skarg jednym pismem, podlegały one odrębnemu wpisowi w pełnej wysokości od każdego ze skarżących (art. 214 § 2 zd. 2 P.p.s.a.).

Skarżący są bowiem właścicielami różnych działek położonych jedynie w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, lecz nie są one przedmiotem współwłasności skarżących. Inaczej mówiąc prawa i obowiązki skarżących są takie same, ale nie są wspólne, bowiem nie wynikają z tego samego tytułu prawnego. Nie ma przy tym istotnego wpływu na rozstrzygnięcie wspólny skarżącym cel w postaci zablokowania wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji obejmującej budowę obory dla bydła opasowego na 38, 35 DPJ wraz z częścią magazynową na płody rolne.