Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Po 1079/21 w sprawie ze skargi S. [...] Sp. z o.o. Sp. k. w P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 grudnia 2020 r. nr 290000/71/923985/2020-RDZ-ODW w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz S. [...] Sp. z o. o. Sp. k. w P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 3 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1079/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325) – zwanej dalej "p.p.s.a." uchylił zaskarżoną przez S. [...] Sp. z o. o. Sp. k. w P. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 9 grudnia 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z 23 czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 r.

Wyrok Sądu Wojewódzkiego został zaskarżony przez organ w całości. Skargę kasacyjną oparto na pierwszej podstawie, a zarzuty dotyczyły naruszenia art. 31zo ust. 1 i art. 31zp ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą COVID" wskutek przyjęcia, że do wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do czerwca 2020 r. należy stosować Komunikat Komisji – Tymczasowe ramy środków państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID – 19 w brzmieniu obowiązującym na ostatni dzień przewidziany na złożenie wniosku o zastosowanie ulgi, to jest na dzień 30 czerwca 2020 r.

Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca spółka wniosła o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wobec tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wystąpienia żadnej spośród wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania, Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i podniesionych zarzutów. Zarzuty skargi kasacyjnej pozostają nieuzasadnione. Z tego powodu skarga kasacyjna, w myśl art. 184 p.p.s.a., podlegała oddaleniu, a motywy wyroku, zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. ograniczone do oceny tychże zarzutów.

Zaprezentowana w skardze kasacyjnej wykładnia przepisów prawa materialnego nie jest prawidłowa, a w konsekwencji zarzut popełnienia błędu w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji okazał się nietrafny, choć uzasadnienie Sądu pierwszej instancji jest częściowo błędne.

W postępowaniu administracyjnym toczącym się z inicjatywy strony zasadą jest, że zastosowanie znajdują przepisy według stanu prawnego z dnia wydawania decyzji, chyba że co innego wynika z przepisu prawa bądź właściwości uprawnienia, o którego przyznanie strona się ubiega (na ten temat zobacz np. wyrok NSA z 10 maja 2023 r., II OSK 1690/22, LEX nr 3572864).

Zgłoszenie żądania co do zasady nie kreuje przecież jeszcze wnioskowanego uprawnienia. Nie ma zatem charakteru prawnie kształtującego. Dopiero stanowiąca konsekwencję czynności stosowania prawa wypowiedź organu w formie decyzji administracyjnej wnioskowany stan może ukształtować. Organy administracji zobowiązane przez art. 7 Konstytucji i art. 6 do działania na podstawie i w granicach prawa obligowane są do dokonywania ustaleń walidacyjnych aktualnych na dzień wydawania decyzji. Odstępstwa od tej zasady, prowadzące do wstecznego poszukiwania właściwych unormowań – jak już zasygnalizowano – mogą wynikać z przepisów prawa bądź charakteru prawa lub obowiązku stanowiącego przedmiot postępowania, np. sankcji administracyjnej. Tego rodzaju przypadki nie zachodzą jednak w tej sprawie. Nie zachodzi też nieprzewidziany regułami podejmowania decyzji walidacyjnej przypadek sięgania po przyszły stan prawny.

Nieuzasadnione jest zatem twierdzenie skargi kasacyjnej opierające się na założeniu, że w tej sprawie należało stosować wersję Komunikatu Komisji z dnia złożenia przez wnioskodawcę żądania. Zaskarżona do Sądu Wojewódzkiego decyzja została wydana 9 grudnia 2020 r., a zatem należało wziąć pod uwagę zmienioną wersję Komunikatu Komisji. Nieuprawniony jest także pogląd Sądu pierwszej instancji o obowiązku organu pierwszej instancji uwzględnienia przyszłego stanu prawnego. Niemniej obowiązek uwzględnienia zmienionego Komunikatu został zidentyfikowany w zaskarżonym wyroku należycie, bo wynika z prawidłowo określonych reguł walidacyjnych.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.