III SA/Gl 475/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-17	
Data wpływu	2025-05-16	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach	
Sędziowie	Beata Machcińska
Małgorzata Herman /przewodniczący sprawozdawca/
Marzanna Sałuda	
Symbol z opisem	6062 Ruch i likwidacja zakładu górniczego	
Hasła tematyczne	Prawo geologiczne i górnicze	
Skarżony organ	Urząd Górniczy	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 1290;  art. 6  ust. 1  pkt 1; Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (t.j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2026 r. sprawy ze skargi P. S.A. w K. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 7 marca 2025 r. nr PR.9202.4.2025 w przedmiocie odmowy zatwierdzenia dodatku do planu ruchu zakładu górniczego oddala skargę.	
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 7 marca 2025 r., nr PR.9202.4.2025, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: organ odwoławczy, Prezes WUG), po rozpatrzeniu odwołania P S.A. z/s w K. (dalej: strona skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. (dalej: organ pierwszej instancji) z 10 stycznia 2025 r., znak: [...]., w przedmiocie odmowy zatwierdzenia dodatku nr [...] do Planu ruchu zakładu górniczego P. Spółka Akcyjna - odkrywka T., sporządzonego na okres 02.03.2020 r.- 01.03.2026 r., zatwierdzonego decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. z 24.02.2020 r., znak: [...].

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 1 i art. 108 ust. 11 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2024 r. poz. 1290 z późn. zm., dalej: P.g.g.).

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w P., decyzją z 10 stycznia 2025 r., odmówił stronie skarżącej zatwierdzenia dodatku nr [...] do Planu ruchu zakładu górniczego P Spółka Akcyjna - odkrywka T., sporządzonego na okres 02.03.2020 r. - 01.03.2026 r., zatwierdzonego decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. z dnia 24 lutego 2020 r., znak: [...].

Pismem z dnia 28 stycznia 2025 r., P S.A. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzuciła organowi, błędną wykładnię art. 6 ust 1 pkt 18 P.g.g. poprzez uznanie, że transport kolejowy realizujący przewóz węgla z odkrywki T. oraz węgla brunatnego od dostawcy zewnętrznego do elektrowni P. i elektrowni K. nie stanowią elementów zakładu górniczego, a tym samym nie służy bezpośrednio do wykonywania działalności regulowanej ustawą w zakresie wydobywania kopalin ze złóż oraz niewystarczającą weryfikację stanu prawnego i faktycznego w tym zakresie. Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie decyzji w całości, względnie jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Organ odwoławczy na wstępie ustalił, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem przedsiębiorcy, który wpłynął do OUG W P. 30 sierpnia 2024 r., wraz z którym przedłożono do zatwierdzenia dodatek nr [...] do Planu ruchu zakładu górniczego P Spółka Akcyjna - odkrywka T., sporządzonego na okres 02.03.2020 r. - 01.03.2026 r., w którym dokonano następujących zmian:

a) w załączniku nr 1 zaktualizowano schemat zakładu górniczego, uwzględniając realizację transportu kolejowego w ramach umowy;

b) w załączniku nr 2 dokonano aktualizacji obiektów budo walnych, granic zakładu górniczego w związku z wprowadzeniem w granice zakładu górniczego transportu kolejowego oraz wyłączeniem tarasów widokowych z granic zakładu górniczego;

c) w załączniku nr 6 zaktualizowano schematy zasilania zakładu górniczego, uwzględniając zasilanie kolejowej sieci trakcyjnej;

d) w załączniku nr 7 uwzględniono na schematach zmianę transportu węgla do elektrowni oraz zaktualizowano schematy przenośników taśmowych;

e) w pkt. 2 dokonano aktualizacji obiektów budowlanych o obiekty trasy kolejowej oraz usunięto wyłączoną z ruchu zakładu górniczego drogę dojazdową do odkrywki L.,

f) w pkt. 18 dodano opis kolejowego transportu węgla do elektrowni.

Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w P. decyzją z 10 stycznia 2025 r. odmówił zatwierdzenia dodatku nr [...] do Planu ruchu zakładu górniczego z uwagi na fakt, że włącza do ruchu zakładu górniczego środki nie stanowiące jego elementów.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 18 P.g.g. zakładem górniczym jest wyodrębniony technicznie i organizacyjnie zespół środków służących bezpośrednio do wykonywania działalności regulowanej ustawą w zakresie wydobywania kopalin ze złóż, a w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny wraz z pozostającym w związku technologicznym z wydobyciem kopaliny przygotowaniem wydobytej kopaliny do sprzedaży, podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów albo podziemnego składowania dwutlenku węgla, w tym wyrobiska górnicze, obiekty budowlane, urządzenia oraz instalacje.

Dalej wskazał, że ustawodawca użył w cytowanym wyżej przepisie określenia "bezpośrednio" odnosząc się do zaliczania zespołu środków służących do wykonywania działalności regulowanej ustawą do pojęcia zakładu górniczego. Musiałby zatem istnieć technologiczny związek pomiędzy samym wydobyciem a transportem (realizowanym w ramach przygotowania kopaliny do sprzedaży), co w opinii organu II instancji w przedmiotowej sprawie nie ma miejsca. Kryteria istnienia wspomnianego technologicznego związku mogą być bowiem niezwykle sporne, a rozstrzyga o nich w praktyce decyzja organu nadzoru górniczego zatwierdzająca plan ruchu zakładu górniczego (por. A. Lipiński, Komentarz do art. 6 - 9 ustawy z dnia 9 czerwca - Prawo geologiczne i górnicze, "Prawne Problemy Górnictwa i Ochrony Środowiska", 1/2017, ISSN 2451-343). Słuszne jest zatem stanowisko organu I instancji, wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż transport kolejowy realizujący przewóz wydobytej już kopaliny na odcinku od Załadowni L. do Załadowni J. takiego elementu nie stanowi. Nie da się zresztą wykluczyć sytuacji, w której cały urobek wydobyty na powierzchnię zostanie np. sprzedany innemu przedsiębiorcy bez poddania go jakiemukolwiek "przygotowaniu" oraz przetransportowany przez niego we własnym zakresie. O ile transport urobku wewnątrz wyrobiska jest bezwzględnie związany z wykonywaniem działalności koncesjonowanej, o tyle dalsze przemieszczanie urobku może, ale nie musi być realizowane w granicach zakładu górniczego. Należy to oceniać każdorazowo, przez pryzmat wyodrębnienia technicznego i organizacyjnego, o którym mowa w art. 6 P.g.g. Granica taka może przebiegać przez miejsce wystąpienia przerwy technologicznej (za T. Schwarz, Prawo geologiczne i górnicze. Komentarz, 2013). Doktryna istotnie zaliczyła do składników zakładu górniczego ciągi służące transportowi urobku poza wyrobisko, jednak organ zauważył, że skarżąca interpretuje to zbyt szeroko - sięgając nie tylko poza wyrobisko, ale wręcz poza rzeczywiste granice zakładu górniczego i obejmując kilkunastokilometrowe odcinki kolei.

Odnosząc się do argumentacji strony skarżącej, iż część obiektów budowlanych, niewątpliwie związanych z ruchem zakładu górniczego i wydobywaniem kopaliny, może być zlokalizowanych poza wyrobiskiem, podkreślił że przeznaczenie obiektu tj. bezpośredni związek z wydobywaniem kopalin ze złóż musi być oceniane indywidualnie w przypadku każdego obiektu.

Ponadto organ wskazał, że jedynym możliwym kryterium może okazać się przeprowadzenie testu sine qua non tj. udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy bez istnienia danego obiektu prowadzenie wydobycia byłoby możliwe lub czy taki obiekt ułatwia tylko prowadzenie wydobycia? Chodzi przy tym o możliwości faktyczne, prawne, techniczne itp. W tym kontekście wydobycie prowadzone przez odkrywkę T. jest w opinii organu możliwe nawet bez istnienia przedmiotowej linii kolejowej.

Dodatkowo wskazał, że granice zakładu górniczego zakreślają również granice kompetencji organów administracji geologicznej oraz organów nadzoru górniczego. Słuszne jest zatem stanowisko organu pierwszej instancji, że sprawy obiektów i robót budowlanych dróg kolejowych wraz z infrastrukturą kolejową, obiektami, urządzeniami, służącymi do utrzymania tej infrastruktury i transportu kolejowego oraz sieciami uzbrojenia terenu pozostają poza kompetencją organów nadzoru górniczego.

Podsumowując, Prezes WUG uznał, że Dyrektor OUG w P. w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy i na jego podstawie dokonał prawidłowych ustaleń w przedmiotowej sprawie, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika zarzuciła organowi:

I. Naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik postępowania:

1. naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez błędną wykładnię art. 6 ust 1 pkt 18 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze poprzez uznanie ,że transport kolejowy realizujący przewóz węgla z odkrywki T. P SA oraz węgla brunatnego od dostawcy zewnętrznego do elektrowni P. i elektrowni K., nie stanowią elementów zakładu górniczego, a tym samym nie służy bezpośrednio do wykonywania działalności regulowanej ustawą w zakresie wydobywania kopalin ze złóż,

2. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 84 § 1, art. 80 oraz art. 81 a k.p.a. poprzez :

- brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego na skutek niewystarczającej weryfikacji stanu prawnego i faktycznego w zakresie ustalenia czy transport kolejowy realizujący przewóz węgla z odkrywki T. P K. SA oraz węgla brunatnego od dostawcy zewnętrznego do elektrowni P. i elektrowni K. jest elementem zakładu górniczego

- brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło Prezesa WUG w Katowicach do poczynienia w zaskarżonej decyzji dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych,

- zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego w sposób jednostronny, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wydania wadliwej decyzji.

3. naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizacje pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,

4. naruszenie art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek wydania zaskarżonej decyzji,

5. naruszenie art. 138 §1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. z dnia 10 stycznia 2025 r, [...] , w sytuacji gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

II. Naruszenie przepisu prawa materialnego:

J'

1. tj. naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 18 Prawa geologicznego i górniczego , poprzez błędną jego wykładnie polegającą na przyjęciu, że transport kolejowy transport realizujący przewóz węgla z odkrywki T. P K. SA oraz węgla brunatnego od dostawcy zewnętrznego do elektrowni P. i elektrowni K. nie jest elementem zakładu górniczego,

2. naruszenie art. 6 ust 1 pkt 4 Prawa geologicznego i górniczego poprzez błędną jego wykładnie polegająca na przyjęciu ,że trasa kolejowa odstawy węgla z odkrywki T. nie jest obiektem budowalnym zakładu górniczego.

W oparciu o wskazane zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 17 lutego 2026 r. pełnomocnik organu dodatkowo wyjaśnił na podstawie złożonych do akt sprawy mapach/zdjęciach trasy transportu kolejowego objętego wnioskiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2024, poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej powoływana jako p.p.s.a.). Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się wskazanych wyżej uchybień, a tym samym podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu decyzja będąca przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa i jako taka jest prawidłowa.

Za podstawę wydanego w sprawie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację i słuszność zajętego w sprawie stanowiska. W ocenie Sądu rozpoznającego skargę podniesione w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego są jako pozbawione racji całkowicie chybione. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem ani przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 18 P.g.g., "zakładem górniczym - jest wyodrębniony technicznie i organizacyjnie zespół środków służących bezpośrednio do wykonywania działalności regulowanej ustawą w zakresie wydobywania kopalin ze złóż, a w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny wraz z pozostającym w związku technologicznym z wydobyciem kopaliny przygotowaniem wydobytej kopaliny do sprzedaży, podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów albo podziemnego składowania dwutlenku węgla, w tym wyrobiska górnicze, obiekty budowlane, urządzenia oraz instalacje".

Organy w kontrolowanej sprawie prawidłowo ustaliły, że transport kolejowy realizujący przewóz węgla z odkrywki T. oraz węgla brunatnego od dostawcy zewnętrznego do elektrowni P. i elektrowni K. nie stanowi elementów zakładu górniczego, do którego zgodnie z ww. definicją ustawową zalicza się wyodrębniony technicznie i organizacyjnie zespół środków służących bezpośrednio do wykonywania działalności regulowanej ustawą w zakresie wydobywania kopalin ze złóż.

Definicja zakładu górniczego zawarta w ww. art. 6 ust. 1 pkt 18 P.g.g. jest czytelna, jasna oraz zrozumiała i nie wymaga żadnych specjalnych zabiegów interpretacyjnych. Wykładnia tego przepisu dokonana przez organ w wydanej decyzji jest prawidłowa. Nie można określenia "bezpośrednio" używać w sposób rozszerzający i sprzeczny z jego znaczeniem.

W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, należy zauważyć, że określenie bezpośrednio w żaden sposób nie odnosi się do przebiegu tras kolejowych objętych wnioskiem, na co zwrócił uwagę pełnomocnik organu, wskazując na kilunastokilometrowe odległości tych tras transportu kolejowego od zakładu górniczego co obrazują zarówno mapy jak i zdjęcia z Geoportalu Google. Nie zachodzi w tym przypadku ani bezpośredniość fizyczna trasy kolejowej z granicami zakładu górniczego ani bezpośredniość rozumiana jako bezpośredni związek z wykonywaną działalnością wydobywczą tj. taki bez którego ta działalność nie mogłaby być wykonywana. Nie można zgodzić się z tezą skarżącej, zaprezentowanej w uzasadnieniu skargi, że wydobycie kopaliny zawsze będzie oznaczało jej przerobienie i transport. W przedstawionym stanie faktycznym sprawy wydobycie to nie transport kolejowy odbywający się w znacznej odległości od zakładu górniczego.

Sąd w składzie orzekającym nie podziela zatem zarzutów strony skarżącej i przyznaje rację organowi podzielając w pełni jego prawidłową i przekonującą argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Organ kierując się zasadami logiki prawidłowo w przedstawionych okolicznościach sprawy zinterpretował przepis art. 6 ust. 1 pkt 18 P.g.g. Sąd nie znalazł podstaw do podważania dokonanych ustaleń. W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tych przyczyn skargi nie uwzględnił. Organ dokonał ustaleń faktycznych wystarczających dla rozstrzygnięcia sprawy, a następnie wyjaśnił zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego. Wbrew postawionym zarzutom zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, a przedstawiona argumentacja jest przekonująca.

W ocenie Sądu w sprawie nie można dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80, i art. 81a k.p.a., bowiem organ przeprowadził postępowanie w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżąca miała zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu. W aktach sprawy jest zawiadomienie o zakończeniu postępowania przez organ pierwszej instancji i możliwości wypowiedzenia się w sprawie dowodów i materiałów. Podsumowując, Sąd w pełni podziela zajęte przez organ stanowisko i jego argumentację.

Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.