I OSK 1290/17 - Wyrok

Data orzeczenia	2017-12-14	
Data wpływu	2017-05-26	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Ewa Janowska
Maciej Dybowski
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej	
Hasła tematyczne	Inne	
Sygn. powiązane	II SA/Wa 1545/16	
Skarżony organ	Komendant Straży Granicznej	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2002 nr 118 poz 1015; § 16 ust. 1, § 42, § 28 ust. 1; Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania  dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.), Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia del. WSA Ewa Janowska, , po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1545/16 w sprawie ze skargi M. G. na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany oddala skargę kasacyjną	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1545/16 w sprawie ze skargi M. G. (dalej skarżący) na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany, oddalił skargę.

W wyroku tym Sąd powołał się na następujące ustalenia faktyczne i prawne sprawy.

Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej postanowieniem z [...] listopada 2015 r. wszczął wobec skarżącego postępowanie dyscyplinarne, zarzucając mu, że:

I. [...] września 2015 r. nie stawił się do miejsca pełnienia służby w Placówce SG w [...], tj. o czyn z art. 135 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 12 października 1990 roku o Straży Granicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 ze zm.);

II. nie dopełnił obowiązków służbowych w ten sposób, że nie powiadomił bezpośredniego przełożonego o niemożliwości stawienia się do służby, co stanowi naruszenie § 7 ust. 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie zakresu obowiązków oraz podstaw, zakresu i trybu udzielania zwolnień od zajęć służbowych funkcjonariuszom Straży Granicznej (Dz. U. z 2002 r. Nr 97, poz. 879, ze zm.), tj. o czyn z art. 135 ust. 2 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej;

III. 7 września 2015 r. świadomie wprowadził w błąd bezpośredniego przełożonego kpt. SG J. D., poprzez złożenie wniosku o udzielenie zwolnienia z zajęć służbowych w dniach [...] września 2015 r., w celu usprawiedliwienia nieobecności w służbie, czym mógł narazić go na konsekwencje dyscyplinarne w przypadku zaakceptowania tego wniosku, co stanowi naruszenie § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie zakresu obowiązków oraz podstaw, zakresu i trybu udzielania zwolnień od zajęć służbowych funkcjonariuszom straży Granicznej, tj. o czyn z art. 135 ust. 2 pkt 5 ustawy o Straży Granicznej.

W wyniku przeprowadzanego postępowania dyscyplinarnego, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej orzeczeniem dyscyplinarnym z [...] maja 2016 r. uznał skarżącego winnym popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie I powyższego postanowienia i za to wymierzył karę dyscyplinarną nagany.

W zakresie zarzutów określonych w punkcie II i III uniewinnił skarżącego od popełnienia określonych w nich czynów.

Komendant Główny Straży Granicznej, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, orzeczeniem dyscyplinarnym z [...] lipca 2016 r., wydanym na podstawie art. 136 b ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, w związku z § 33 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015 ze zm.), utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu orzeczenia Komendant Główny Straży Granicznej wskazał, iż skarżący w nocy z [...] na [...] września 2015 r., w godzinach 19.30 - 07.30 miał zaplanowaną służbę na drogowym przejściu granicznym w [...]. Funkcjonariusz posiadał wiedzę o zaplanowanej służbie, albowiem zgodnie z § 17 ust. 2 zarządzenia KG-BP - Z - 7/13 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 25 października 2013 r. w sprawie sposobu pełnienia służby granicznej i prowadzenia działań granicznych - "funkcjonariusz zapoznaje się z terminem kolejnego stawienia się do służby poprzez sprawdzenie w CBD SG SWK....".

Jednocześnie na [...] września 2015 r., na godzinę 16.45 skarżący, miał zaplanowaną wizytę w ramach NFZ u lekarza ortopedy w placówce medycznej [...]Spółka z o.o. w [...] przy ul. F. Ustalenie terminu wizyty nastąpiło w kwietniu 2015 r.

[...] września 2015 r. skarżący udał się na zaplanowaną wizytę do wskazanej wyżej poradni.

Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego w tym zeznań świadków - pracowników poradni, oraz pisma przesłanego przez E. R. - dyrektora powyższej placówki ds. zarządzania jakością, otwarcie karty pacjenta nastąpiło o godz. 17.27. Podczas wizyty lekarz udzielający porady zlecił skarżącemu wykonanie zdjęcia RTG [...]. Około godz. 17:36 skarżący udał się do Gabinetu RTG [...] przy ul. F. w [...] celem wykonania powyższego zdjęcia, co nastąpiło ok. godz. 17.37. Następnie skarżący udał się ponownie do lekarza ortopedy celem oceny wyniku badania. Zamknięcie karty pacjenta nastąpiło o godz. 17.54. O godz. 18.48 skarżący zatelefonował do kierownika zmiany PSG w [...] - st. chor. szt. SG A. J. W początkowym stadium rozmowy, wskazując na zaplanowaną nocna służbę, chciał złożyć wniosek o zwolnienie z zajęć służbowych, informując, że wraca dopiero od lekarza i się "nie wyrobi". Następnie na pytanie kierownika zmiany czy wybiera się do lekarza odpowiedział: "nie, nie, no to, to dokładnie tak mam (słowo podobne do wyrazu wizytę) u lekarza". Powyższa informacja została odnotowana przez kierownika zmiany w bazie CBD SG SWK, ze wskazaniem godziny 18.48.

W terminie następnej zaplanowanej służby, tj. [...] września 2015 r. skarżacy zgłosił się do swojego bezpośredniego przełożonego - kierownika Zespołu Kontroli Ruchu Granicznego kpt. SG J. D., informując, że nie stawił się do służby [...] września 2015 r., ponieważ w tym dniu był u lekarza o czym poinformował telefonicznie kierownika zmiany. Skarżący wskazał ponadto, że celem usprawiedliwienia swojej nieobecności zamierza wystąpić z wnioskiem o zwolnienie z zajęć służbowych z tytułu załatwienia ważnych spraw osobistych.

W tym samym dniu, ok. godz. 8:15 skarżący przedłożył kpt. SG J. D. wniosek o zwolnienie z zajęć służbowych [...] września 2015 r. w godz. 19.30 - 7.30, z tytułu załatwienia ważnych spraw osobistych. Jako uzasadnienie podał, że niestawienie się do służby wynikało z przedłużającej się wizyty u lekarza ortopedy. Wyjaśniał, iż termin wizyty zarezerwowany został 2 kwietnia na [...] września 2015 r. godz. 16.45, dlatego nie widział wcześniej potrzeby ubiegania się o zwolnienie z zajęć służbowych.

Przełożony, po dokonaniu oceny powyższego wniosku, zameldował o powyższej sytuacji ppor. SG A .T. - kierownikowi grupy granicznej i w jego obecności przekazał skarżącemu informacje o negatywnym rozpatrzeniu prośby, uzasadniając powyższe, złożeniem wniosku po zaistniałym zdarzeniu. Przełożony uznał wniosek za próbę usprawiedliwienia nieobecności w służbie. Dodał ponadto, że skarżący, w związku z wizytą lekarską, powinien dostarczyć zwolnienie lekarskie.

Skarżący poinformował, że zwolnienia lekarskiego nie posiada oraz, że może dostarczyć zaświadczenie lekarskie. [...] września 2015 r. dołączył do wniosku zaświadczenie wydane [...] września 2015 r. przez J. K. - dyrektora ds. przychodni specjalistycznej [...], z którego wynikało, że [...] września 2015 r. był na wizycie w poradni specjalistycznej ortopedycznej około godziny 17.

Po ponownym przeanalizowaniu sytuacji kpt. SG J. D. podtrzymał swą dotychczasową decyzję.

W ocenie Komendanta Głównego Straży Granicznej organ I instancji prawidłowo rozpatrzył sprawę i wydał prawidłowe orzeczenie.

W uzasadnieniu podniósł, że właściwy przełożony funkcjonariusza w sposób prawidłowy zastosował powołane w orzeczeniu przepisy i na ich podstawie odmówił skarżącemu udzielenia zwolnienia z zajęć służbowych [...] września 2015 r.

Z dokumentów sprawy wynikało, że wizyta skarżącego, zaplanowana na [...] września 2016 r. na godz. 16.45, rozpoczęła się wprawdzie z opóźnieniem, tj. o godz. 17.27, jednak zakończyła się (łącznie z wykonaniem badania RTG i jego oceną przez lekarza specjalistę - ortopedę traumatologa - M. R.) przed godz. 18.00. Powyższe potwierdzały zeznania świadka - M. R., jak również pismo dyrektora ds. zarządzania jakością placówki medycznej [...] sp. z o.o. w Białymstoku E. R. z 23 marca 2016 r. Pośrednie potwierdzenie powyższego, znajduje się również w zeznaniach st. technika elektroradiologii - B. K., która określiła dokładną godzinę wykonania zdjęcia RTG stawów biodrowych skarżącego.

Mimo tego funkcjonariusz nie podjął próby stawienia się do służby (choćby ze spóźnieniem, które w zaistniałych okolicznościach należałoby uznać za usprawiedliwione). Z góry podjął decyzję, że nie stawi się do służby, motywując to w złożonych wyjaśnieniach "zmęczeniem przedłużającą się wizytą".

Organ zwrócił uwagę na fakt, że już [...] września 2015 r., o godz. 18.48, skarżący zgłaszając telefonicznie kierownikowi zmiany fakt niestawienia się do służby funkcjonariusz podał dwie różne przyczyny niestawienia się do służby. Początkowo stwierdził, że dopiero wraca od lekarza, następnie, że ma wizytę u lekarza.

Uznał, że w zaskarżonym orzeczeniu organ I instancji wyczerpująco wyjaśnił powody wymierzenia skarżącemu kary dyscyplinarnej nagany, jak również poddał analizie warunki i właściwości osobiste funkcjonariusza, rodzaj i wagę czynu, skutki i okoliczności jego popełniania, stopień winy, okres pozostawania funkcjonariusza w służbie, opinię służbową oraz jego zachowanie po popełnieniu zarzucanego mu czynu. Uwzględniono okoliczności łagodzące: złożenie wyjaśnień, aktywne uczestnictwo w czynnościach postępowania. Organ podkreślił, iż skarżący - funkcjonariusz Straży Granicznej z ponad dziesięcioletnim stażem, pełniący służbę na granicy [...], czyli na zewnętrznej granicy Unii Europejskiej, winien zdawać sobie sprawę z negatywnych skutków niestawienia się do służby. Dlatego organ odwoławczy szczególnie zwrócił uwagę na wpływ postępowania skarżącego na właściwe zabezpieczenie ochranianego odcinka granicy państwowej oraz służbę innych funkcjonariuszy.

Organ II instancji wyjaśnił, iż materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania dyscyplinarnego jest kompletny i w sposób jednoznaczny pozwolił na potwierdzenie popełnienia przez obwinionego zarzucanego mu czynu. Okoliczności sprawy zostały szczegółowo wyjaśnione i opisane w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonego orzeczenia. Składane przez obrońcę wnioski dowodowe, w części w jakiej nie zostały uwzględnione przez prowadzącego postępowanie, wskazywały na okoliczności już udowodnione przeprowadzonymi dowodami, a obrońca skarżącego nie wskazał w ich treści na okoliczności, których potwierdzenie mogłoby mieć wpływ na wynik postępowania (wnioski dotyczące ponownego przesłuchania świadków: A. J., D. S., M. R., J. D., B. K., wniosek o zwrócenie się do Poradni [...] Sp. z o.o. o udzielenie informacji, o której godzinie w dniu [...] września 2015 roku świadek M. R. faktycznie zakończył przyjmowanie pacjentów). Podobnie należało odnieść się do wniosków dowodowych dotyczących przesłuchania w charakterze świadka M. A., P. M. oraz włączenia do akt postępowania dyscyplinarnego dokumentów potwierdzających plan służby obwinionego w okresie od 1 czerwca 2015 r. do 15 czerwca 2015 r. oraz faktyczny rozkład służby po złożeniu wniosku o zwolnienie z zajęć służbowych 12 czerwca 2015 r. Przeprowadzenie tych dowodów nie wniosłoby istotnych okoliczności do sprawy. Dotyczyły bowiem ogólnych okoliczności udzielania funkcjonariuszom w Placówce SG w [...] zwolnień z zajęć służbowych lub też odnosiły się do zdarzeń z czerwca 2015 r., które nie miały wpływu na usprawiedliwienie nieobecności funkcjonariusza w służbie w nocy z [...] na [...] września 2015 r.

Organ podkreślił, iż przepisy nie przewidują możliwości złożenia wniosku o zwolnienie z zajęć służbowych z opóźnieniem, tj. po wystąpieniu przyczyny uprawniającej do jego złożenia. Udzielenie zwolnienia z zajęć służbowych w celu załatwienia ważnych spraw osobistych lub rodzinnych nie jest obligatoryjne. Ocena wniosku w tym zakresie należała do bezpośredniego przełożonego, który mógł wydać decyzję zarówno pozytywną, jak i negatywną.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył skarżący, zarzucając:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. § 16 ust. 1 i § 42 rozporządzenia MSWiA w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy SG w zw. z art. 79 K.p.a., wobec rozstrzygnięcia sprawy na podstawie dowodów w postaci zeznań świadków: A. J., D. S., M. R., J. D. oraz B. K., które to postępowania w I instancji w sposób wadliwy, tj. bez wiedzy i udziału skarżącego, bez pouczenia czynności zostały przeprowadzone w toku go o prawie do udziału w tych czynnościach, jak również bez uprzedniego zawiadomienia go o miejscu i terminie przeprowadzenia tych czynności, również pomimo wielokrotnie sygnalizowanego przez obrońcę zamiaru uczestnictwa, co stanowi rażące naruszenie prawa do obrony;

2. § 16 ust. 1 rozporządzenia MSWiA w sprawie przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy SG, wobec uznania, iż zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy i nie zachodziła potrzeba uwzględniania wniosków dowodowych składanych przez obrońcę skarżącego, w szczególności z zeznań świadków wskazanych w pismach;

3. § 28 ust. 1 rozporządzenia MSWiA w sprawie przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy SG, wobec uznania, iż wymierzona skarżącemu kara nagany jest właściwa i w pełni uzasadniona;

II. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. § 7 i § 17 rozporządzenia MSWiA w sprawie zakresu obowiązków oraz podstaw, zakresu i trybu udzielania zwolnień od zajęć służbowych funkcjonariuszom SG, poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że ocena wniosku o zwolnienie z zajęć służbowych może nastąpić tylko przed planowanym przez funkcjonariusza zwolnieniem z zajęć służbowych, a nadto, iż udzielenie zwolnienia z zajęć służbowych nie jest obligatoryjne;

2. § 15 rozporządzenia MSWiA w sprawie zakresu obowiązków oraz podstaw, zakresu i trybu udzielania zwolnień od zajęć służbowych funkcjonariuszom SG, wobec jego niezastosowania i w efekcie pominięcia również przez organ II instancji, iż funkcjonariuszowi - niezależnie od innych przypadków wskazanych w rozporządzeniu - można także udzielić zwolnienia od zajęć służbowych dla załatwienia ważnych spraw osobistych lub rodzinnych, w wymiarze nieprzekraczającym 5 dni w roku kalendarzowym, co nie wymaga udokumentowania żadnym zaświadczeniem.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Sąd wskazał, iż skarżący, jako funkcjonariusz Straży Granicznej o długim stażu, wiedział o obowiązku rozpoczęcia [...] września 2015 r. o godzinie 19.30 służby na przejściu granicznym, która miała trwać do godziny 7.30 dnia następnego. Mimo to skarżący nie stawił się na służbie uzasadniając swoją nieobecność załatwieniem ważnych spraw osobistych.

Skarżący wykazał się nie tylko niedbalstwem w realizacji powyższych obowiązków należytego przygotowania się do służby, ale także lekkomyślnością. Skoro znając czas potrzeby na dojazd do miejsca pełnienia służby z [...] oraz należytego się przygotowania do jej pełnienia, przyjął, iż może o godzinie 16.45 załatwiać swoje prywatne sprawy w Białymstoku i w ostatniej chwili zdążyć na rozpoczęcie służby. Skarżący w ogóle nie brał pod uwagę ewentualnego opóźnienia czasu rozpoczęcia wizyty lekarskiej, czy ewentualnych kłopotów z dojazdem do placówki SG w [...]. Skarżący o dokładnym terminie wizyty lekarskiej wiedział już od kwietnia 2015 r., czyli około cztery miesiące wcześniej. Zatem skarżący mógł odpowiednio wcześniej albo zgłosić przełożonemu dzień wolny od służby, albo poprosić o takie ustawienie grafiku służby aby data wizyty lekarskiej nie kolidowała z terminem służby i nie kolidowała także z terminem odpowiedniego przygotowanie się do jej pełnienia. Skarżący tego typu działań nie podjął.

W ocenie Sądu bezpośredni przełożony prawidłowo odmówił usprawiedliwienia nieobecności skarżącego na służbie z [...] na [...] września 2015 r. oraz prawidłowo odmówił udzielenia skarżącemu wstecz dnia wolnego przypadającego na czas tej służby.

Trafnie – zdaniem Sądu - został postawiony skarżącemu zarzut, iż [...] – [...] września 2015 r. nie stawił się do miejsca pełnienia służby w Placówce Straży Graniczenj w [...] - tj. o czyn z art. 135 ust. 2 pkt 8 ustawy o Straży Granicznej.

Również zasadnie organy obu instancji Straży Graniczenj uznały skarżącego winnym powyższego przewinienia dyscyplinarnego i prawidłowo wymierzyły karę nagany.

Sąd zwrócił uwagę, iż w niniejszej sprawie skarżący podał prawdziwą przyczynę nieobecności, która rzeczywiście skutkowała jego niestawieniem w miejscu pełnienia służby, jednakże przyczyna ta, jako będąca wynikiem niedbalstwa oraz lekkomyślności skarżącego, nie mogła stanowić skutecznego usprawiedliwienia faktu nieobecności funkcjonariusza na posterunku Straży Granicznej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył M. G.. Wyrok zaskarżył w całości i zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2014 r. poz. 543 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." naruszenie:

I. prawa materialnego, tj.

1) art. 135 ust.2 pkt. 8 ustawy o Straży Granicznej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie dopełnił ciążących na nim obowiązków funkcjonariusza Służby Granicznej poprzez nie stawienie się do miejsca pełnienia służby bez należytego usprawiedliwienia, w sytuacji gdy na skutek wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego, skarżący został pozbawiony możliwości wykazania, że nieobecność ta była usprawiedliwiona;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., które to naruszenie polega na akceptacji wadliwie (bo z naruszeniem art. 77 par. 1 K.p.a.) przeprowadzonego przez organ I i II instancji postępowania dowodowego, a w szczególności zaniechania wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz oddalenia wniosków dowodowych składanych przez obrońcę obwinionego;

2) § 16 ust. 1 i par. 42 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej w zw. z art. 79 K.p.a. wobec wydania orzeczenia na podstawie dowodów w postaci zeznań świadków A. J., D. S., M. R., J. D. oraz B. K. pomimo, że przesłuchanie świadków nastąpiło bez pouczenia obwinionego o prawie do udziału w tych czynnościach, jak również bez uprzedniego zawiadomienia go o miejscu i terminie przeprowadzenia tych czynności, co w konsekwencji stanowi rażące naruszenie prawa do obrony mające wpływ na wynik sprawy;

3) § 16 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej w zw. z art. 77 K.p.a. wobec wydania orzeczenia wyłącznie na podstawie dowodów zgromadzonych w postępowaniu przed organem I i II instancji pomimo, że zaniechały one wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz niezasadne pomijały wnioski dowodowe składane przez obrońcę obwinionego chor. sztab. SG M. G. - w szczególności z zeznań świadków - co w konsekwencji stanowiło naruszenie prawa do obrony;

4) § 28 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej wobec wadliwego uznania, iż wymierzona obwinionemu kara dyscyplinarna nagany jest adekwatna i należycie umotywowana, pomimo możliwości orzeczenia kary dyscyplinarnej upomnienia, a nawet odstąpienia od wymierzenia kary, czego Organ nie rozważył.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, iż nie sposób zgodzić się z twierdzeniem Sądu I Instancji, że stan faktyczny przedmiotowej sprawy został przekonująco ustalony przez organy Straży Granicznej. Podkreślił, że organy te w toku postępowania nie podjęły kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy – uznając zeznania tylko części świadków za zupełnie wystarczające do wydania zaskarżonego orzeczenia. Organy pominęły dowody wnioskowane przez skarżącego, a brak jego uczestnictwa w postępowaniu dowodowym stanowił istotną ingerencję w jego prawo obrony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, wynikają z przepisu art. 174 P.p.s.a. Wedle jego pkt 1 może ją stanowić naruszenie prawa materialnego, przy czym przewiduje się dwie jego postacie, a mianowicie błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Obydwie formy naruszenia prawa materialnego, o których mowa w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., mogą się odnosić jedynie do sytuacji, gdy w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób niebudzący wątpliwości. Oznacza to, że w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego nie można kwestionować ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania, gdyż mogą być one podważane wyłącznie w ramach zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym polega na dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu skargi w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Zarzuty te koncentrują się na nieprawidłowościach postępowania dowodowego przeprowadzonego w sprawie. Wskazać zatem należy, że celem postępowania dowodowego nie jest ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych łączących się z daną sprawą, lecz ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z punktu widzenia norm prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie. Tylko pominięcie ustalenia faktu mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy można kwalifikować do naruszenia reguł procedowania, które mogłyby mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na treść orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie.

W ramach zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i § 16 ust. 1 rozporządzenia w sprawie przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej w zw. z art. 77 K.p.a. skarżący kasacyjnie zarzuca zaniechanie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz niezasadne pominięcie wniosków dowodowych składanych przez skarżącego, w szczególności dowodów z zeznań świadków. Nie precyzuje jednak jakie okoliczności, istotne z punktu widzenia postawionego skarżącemu zarzutu naruszenia dyscypliny służbowej, zostały przez organ pominięte.

Zarzut naruszenia powyższych przepisów nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie skarżącemu postawiono zarzut naruszenia dyscypliny służbowej poprzez niestawienie się [...] września 2015 r. do miejsca pełnienia służby w placówce Straży Granicznej w [...]. Skarżący tej nieobecności skutecznie nie usprawiedliwił. Zarzut ten znajduje pełne potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Organ dyscyplinarny ustalenia faktyczne poczynił w oparciu o przeprowadzone w sprawie dowody, których wartość dowodowa nie została zanegowana. W znacznym zakresie były to dowody osobowe, tj. zeznania świadków i wyjaśnienia skarżącego, dopuszczono również dowody z dokumentów odnoszące się do odbytej przez skarżącego wizyty lekarskiej. Szczegółowa ocena i analiza tych dowodów została zawarta w orzeczeniach dyscyplinarnych i nie została ona skutecznie podważona przez skarżącego kasacyjnie. W oparciu o te dowody został zrekonstruowany stan faktyczny sprawy. Jak zasadnie ocenił Sąd I instancji materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwolił na potwierdzenie popełnienia przez skarżącego zarzucanego mu czynu opisanego w pkt 1 orzeczenia dyscyplinarnego. Wprawdzie w istocie w toku postępowania dyscyplinarnego nie zostały uwzględnione wszystkie wnioski dowodowe składane przez skarżącego, zauważyć jednak należy, że prowadzący postępowanie funkcjonariusz do wszystkich tych wniosków szczegółowo się odniósł i w postanowieniach oddalających wnioski dowodowe wykazał dlaczego wnioskowane dowody nie były przydatne dla wyjaśnienia okoliczności istotnych w sprawie. Organ II instancji odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących pominięcia zgłoszonych dowodów przeanalizował ponownie złożone wnioski dowodowe i ocenił, że wnioski te wskazywały na okoliczności już udowodnione innymi przeprowadzonymi dowodami, bądź też dotyczyły okoliczności nie mających istotnego znaczenia w sprawie. Ocenę tę należy podzielić. Dodatkowo zauważyć należy, na co także wskazano w toku postępowania dyscyplinarnego, że część wniosków dowodowych nie zawierała podanych okoliczności, które miałyby być za ich pomocą udowodnione, czyli wnioski te nie odpowiadały wymogom określonym w § 18 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia § 16 ust. 1 i § 42 ww. rozporządzenia w sprawie przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej w zw. z art. 79 K.p.a. Zgodnie z § 16 ust. 1 rozporządzenia prowadzący postępowanie zbiera dowody i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, natomiast § 42 rozporządzenia odsyła w sprawach nieuregulowanych rozporządzeniem odpowiednio do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wbrew jednak wywodom skargi kasacyjnej w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej do instytucji przesłuchania świadka brak jest podstaw do zastosowania art. 79 K.p.a., gwarantującego czynny udział strony w postępowaniu. Kwestia ta jest w całości uregulowana w § 16 ww. rozporządzenia, zaś § 17 tego rozporządzenia określający prawa obwinionego, nie przewiduje prawa obwinionego do udziału w przesłuchaniu świadka (por. wyrok NSA z 25 października 2016 r., I OSK 1189/15).

W przedmiotowej sprawie nie doszło również do naruszenia § 28 ust. 1 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym wymierzona kara dyscyplinarna powinna być współmierna do czynu popełnionego przez obwinionego. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego organ, wymierzając skarżącemu karę dyscyplinarną nagany, poddał analizie warunki i właściwości osobiste skarżącego, rodzaj i wagę czynu, okoliczności i skutki jego popełnienia, stopień winy, okres służby, opinię służbową oraz zachowanie skarżącego po popełnieniu zarzucanego mu czynu. Uwzględniono okoliczności łagodzące. Jak słusznie wskazał organ w zaskarżonym orzeczeniu, skarżący jako funkcjonariusz z ponad dziesięcioletnim stażem służby, pełniący służbę na zewnętrznej granicy Unii Europejskiej, winien zdawać sobie sprawę z negatywnych skutków niestawienia się do służby, zwłaszcza, że służba ta przypadała podczas weekendu, gdy ruch podróżnych jest wzmożony, co generuje konieczność zapewnienia optymalnej obsady kadrowej. Nieobecność skarżącego spowodowała obciążenie pozostałych funkcjonariuszy dodatkowymi obowiązkami, tak aby możliwa była właściwa realizacja postawionych do służby zadań. Taka sytuacja niosła negatywne skutki dla służby, co jak słusznie zauważył organ, nie mogło pozostać bez wpływu na wymiar wymierzonej skarżącemu kary. Zachowanie skarżącego stanowiło sprzeniewierzenie się podstawowym zasadom obowiązującym w służbie i obowiązkom funkcjonariusza Służby Granicznej. Dlatego też wymierzona kara powinna oddziaływać zarówno na skarżącego, wykazując naganność jego postępowania, a także na innych funkcjonariuszy w taki sposób, aby mieli świadomość, że tego rodzaju postępowanie nie jest w służbie tolerowane. Uwzględniając powyższe zgodzić się należy z Sądem I instancji, że wymierzona skarżącemu kara nagany była karą adekwatną do popełnionego przez skarżącego czynu. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej organy obu instancji, uwzględniając dyrektywy wymiaru kary i szczegółowo uzasadniając jej wymiar, nie były obowiązane wykazywać dlaczego nie zastosowały kary łagodniejszej – kary upomnienia, ani dlaczego nie odstąpiono od wymiaru kary. Organy winny jedynie przekonująco uargumentować, że wymiar kary pozostaje we właściwych proporcjach, tak w odniesieniu do stopnia zawinienia skarżącego, jak i społecznej szkodliwości jego czynu, co też uczyniły.

Na usprawiedliwionych podstawach nie został również oparty zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 135 ust. 2 pkt 8 ustawy o Straży Granicznej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego polega na dokonaniu błędnej subsumcji, co wyraża się tym, że ustalony w sprawie stan faktyczny został błędnie uznany za odpowiadający, bądź nieodpowidający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w konkretnej normie prawnej. Gdy nie podważono skutecznie ustaleń stanu faktycznego, a nie można tego czynić w ramach zarzutu w podstawie określonej w art.174 pkt 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny związany jest tą oceną, która legła u podstaw zaskarżonego wyroku.

W przedmiotowej sprawie, na co wskazywano już wcześniej, ustalenia faktyczne nie zostały skutecznie podważone. Pozwalały one na uznanie skarżącego winnym naruszenia dyscypliny służbowej polegającego na nieusprawiedliwionym niestawieniu się skarżącego do miejsca pełnienia służby, co odpowiada naruszeniu dyscypliny służbowej określonemu w art. 135 ust. 2 pkt 8 ustawy o Służbie Granicznej. Wyjaśnić tylko można, że, jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, usprawiedliwienie nieobecności na służbie, to nie podanie jakichkolwiek powodów nieobecności, a tylko świadczących o racjonalnym zachowaniu funkcjonariusza, który pomimo podjęcia wszelkich starań, nie mógł uniknąć nieobecności. Muszą to być okoliczności, które obiektywnie można przyjąć za rzeczywiście uzasadnione. W rozpoznawanej sprawie skarżący wskazał przyczynę swojej absencji w służbie, którą była wizyta lekarska. Zważywszy jednak, że była to wizyta planowa, w innym mieście, o której skarżący wiedział od kilku miesięcy i nie podjął starań celem zmiany grafiku służby, czy też wyprzedzającego usprawiedliwienia ewentualnego spóźnienia, czy nawet nieobecności, to zgodzić się należy z Sądem I instancji, że nie były to okoliczności nagłe, a niestawiennictwo skarżącego do miejsca pełnienia służby było wynikiem niedbałego podejścia skarżącego do obowiązków służbowych. Nie mogły zatem stanowić usprawiedliwić nieobecności skarżącego na służbie.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 P.p.s.a, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.