II SA/Bk 745/13 - Wyrok

Data orzeczenia	2014-01-28	
Data wpływu	2013-09-02	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku	
Sędziowie	Danuta Tryniszewska-Bytys /przewodniczący sprawozdawca/
Grażyna Gryglaszewska
Marek Leszczyński	
Symbol z opisem	6320 Zasiłki celowe i okresowe	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Sygn. powiązane	I OSK 904/14	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2013 nr 0 poz 182; art. 38, art. 8 ust. 3 i 4 pkt 3; Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity	
Tezy

Uzyskiwanie pomocy stypendialnej na podstawie przepisów regulujących kształcenie wyższe objęte jest innym niż system oświaty aktem prawnym tj. ustawą z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.). Pomocy uzyskiwanej w oparciu o przepisy o szkolnictwie wyższym prawodawca nie wymienił w art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 182 z późn. zm.) jako podlegającą odliczeniu od dochodu ustalanego na potrzeby spraw o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej.  

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) dotyczy sposobu wykonywania obowiązku szkolnego. Zgodnie bowiem z art. 70 ust. 1 Konstytucji RP nauka jest obowiązkowa do 18 roku życia. Natomiast nauka pobierana po ukończeniu wskazanego wieku ma charakter dobrowolny i odbywa się na zasadach, które sformułowane zostały m.in. w prawie o szkolnictwie wyższym. Zatem czym innym jest pomoc socjalna otrzymywana na podstawie przepisów o systemie oświaty (art. 8 ust. 4 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej), a czym innym pomoc otrzymywana na podstawie przepisów prawa o szkolnictwie wyższym.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę	
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] maja 2013 r. B. O. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. miedzy innymi z prośbą o przyznanie zasiłku okresowego.

Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] maja 2013 r. (znak: [...]) przyznał wyżej wymienionemu zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności od dnia [...] do [...] maja 2013 r. w kwocie 20 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na przepis art. 38 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013, poz. 182 z późn. zm.), dalej: u.p.s., określający sytuacje, w których zasiłek okresowy przysługuje. Podał zasady ustalania wysokości takiego zasiłku. Wskazał, że zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny, przy czym minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Jednocześnie stosownie do art. 38 ust. 4 u.p.s. kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Uzasadniając wysokość przyznanego zasiłku uwzględniono zarówno sytuację materialną rodziny (różnica między ustawowym kryterium dochodowym a dochodem rodziny – 6,36 zł), jak i możliwości finansowe budżetu gminy w realizacji zgłaszanych wniosków o pomoc społeczną.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył B. O. kwestionując ustalone przez organ kryterium dochodowe rodziny oraz podważając znaczenie dokumentów, na podstawie których został ustalony jej dochód. Wskazał, że organ uwzględnił akt wewnętrzny – wytyczne, na podstawie których od kwoty uzyskiwanego dochodu nie odliczono wysokości egzekwowanych przez komornika alimentów, spłacanych regularnie od stycznia 2011 r. Zarzucił prowadzenie postępowania przez nieuprawnione osoby, nieprawdziwe twierdzenia o świadczeniu przez Ośrodek wobec niego stałej pomocy (jak wskazał jest zadłużony na kwotę 12.000 zł), bezpodstawne zaliczenie do dochodu rodziny (a więc również i dochodu jego jako strony) kwoty 350 zł alimentów świadczonych na rzecz jego syna przez matkę, podczas gdy kwota ta powinna być uwzględniana wyłącznie indywidualnie wobec syna oraz bezpodstawne wliczenie do dochodu kwoty stypendium studenckiego pobieranego przez syna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że zasady i tryb przyznawania zasiłku okresowego reguluje art. 38 ust. 1 pkt 2 u.p.s. zgodnie z którym zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego - rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego. Warunek przyznania przedmiotowej pomocy uzależniony jest od spełnienia kryterium dochodowego, które rodzina wnioskodawcy spełnia. Górna i dolna granica kwoty zasiłku określona została w art. 38 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.

Kolegium wskazało, że kwestią sporną w sprawie jest podnoszony przez stronę w odwołaniu zarzut błędnego ustalenia wysokości dochodu rodziny w oparciu o art. 8 ust 3 u.p.s. poprzez przyjęcie, że nie pomniejsza się go, o kwotę wypłacaną przez wnioskodawcę na rzecz Funduszu Alimentacyjnego ZUS z tytułu zaległości alimentacyjnych. Kolegium podzieliło stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA o sygn. I OSK 957/12 z dnia 5 grudnia 2012 r., w którym wskazano, że kwota alimentów świadczonych na rzecz innych osób pomniejsza dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s., a więc sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na źródło i tytuł ich uzyskania, przy czym chodzi o alimenty, do których świadczenia osoba była zobowiązana w analizowanym miesiącu i które rzeczywiście świadczyła w danym miesiącu, w związku z obowiązkiem alimentacyjnym. Nie ma zatem, w ocenie Kolegium, podstaw do pomniejszenia dochodu rodziny odwołującego się o zaległości wobec Funduszu Alimentacyjnego.

Także negatywnie ustosunkował się organ II instancji do zarzutu dotyczącego wliczenia do dochodu rodziny alimentów świadczonych przez matkę na syna pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym z odwołującym się oraz stypendium socjalnego syna przyznanego na podstawie przepisów o szkolnictwie wyższym. Przytoczono w tej kwestii przepis art. 8 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 3 u.p.s.

Podzielając kwotę przyznanego zasiłku okresowego SKO wskazało, że organ pierwszej instancji dokonał analizy sytuacji strony i uzasadnił ustaloną wysokość świadczenia. Podkreślono, że budżety gmin nie pozwalają na pełne przyznanie świadczeń żądanych przez petentów i pomoc społeczna nie może być traktowana jako stałe źródło dochodów.

Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję wniósł B. O. Zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego tj. art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. poprzez błędną wykładnię, wynikającą z zastosowania w sprawie dokumentu urzędowego MOPR w B., zawierającego wytyczne odnośnie niepomniejszania dochodu o spłacane należności alimentacyjne (z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...]), który to dokument zawiera "urzędnicze poświadczenie nieprawdy". Także zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 39 ust. 1 u.p.s. - polegające na przekroczeniu granic uznania administracyjnego tj. z naruszeniem prawa art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz naruszenie jego interesu prawnego (art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, art. 179 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym) poprzez nieuwzględnienie charakteru i znaczenia prawnego kwot przychodów syna (alimentów od matki i stypendium socjalnego z uczelni) i uznanie ich za środki utrzymania rodziny (mimo że dotyczą tylko określonej osoby). Wskazał, że w jego ocenie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji nie wskazano norm prawnych określających sposób wyliczenia dochodu rodziny, w tym normy art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., pomimo iż stan faktyczny sprawy wskazuje na konieczność jej zastosowania. Natomiast zastosowano wytyczne MOPR, które są aktem prawa wewnętrznego. W pozostałym zakresie obszerna skarga (16 stron) zawiera argumenty wskazane w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja przyznająca B. O. świadczenie pieniężne w formie zasiłku okresowego za maj 2013 r. w kwocie 20 zł.

Podstawą prawną przyznania tej formy pomocy społecznej są przepisy u.p.s., w której ustawodawca precyzyjnie określił warunki jej przyznawania. Jak wynika z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jej celem nie jest jednak wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie jej życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Celem tym nie może więc stać się zapewnienie wnioskodawcy stałego źródła dochodów. Odmienna interpretacja przepisów u.p.s. byłaby sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania. Jak stanowi art. 3 ust. 4 u.p.s. potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Obydwie te przesłanki pozostają jednakowo ważne.

Podkreślenia przy tym wymaga, że przyznanie lub odmowa przyznania świadczenia może nastąpić jedynie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, a wydana decyzja musi być wyczerpująco uzasadniona przez wskazanie, dlaczego dokonano takiego, a nie innego rozstrzygnięcia - zgodnie z regułami wynikającymi z art. 6 i art. 7 k.p.a.

W niniejszym postępowaniu podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 38 u.p.s.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Kryterium dochodowe rodziny zostało ustalone w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. i zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823) i wynosi kwotę 912 zł (dla dwóch osób). Stosownie do art. 38 ust. 2 pkt 2 u.p.s. zasiłek okresowy ustala się, w przypadku rodziny, do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (art. 38 ust. 3 pkt 2 u.s.p.), z zastrzeżeniem wynikającym z ust. 4, a mianowicie kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie.

Powyższe oznacza, że w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 38 ust. 1 u.p.s. zasiłek okresowy przysługuje, a więc powinien być przyznany. Do oceny organu (uznania) pozostawiono jedynie ustalenie, w ściśle określonych granicach, wysokości przyznanego świadczenia oraz okresu, na jaki to świadczenie ma być przyznane.

Bezspornie w sprawie niniejszej skarżący spełnia kryterium dochodowe do otrzymania zasiłku okresowego, nadto jest osobą bezrobotną, co stanowi dodatkową przesłankę uzasadniającą udzielenie mu tej formy pomocy społecznej. Zdaniem sądu nie można też zarzucić niezgodności z prawem ustalonej kwoty zasiłku i okresu jego przyznania.

Kwestia ustalenia wysokości zasiłku okresowego pozostawiona została tzw. względnemu uznaniu administracyjnemu, czyli w granicach pomiędzy najwyższą i najniższą kwotą zasiłku wynikającą z art. 38 ust. 2 i 3 u.p.s., w oparciu o ocenę organu obejmującą jego możliwości finansowe, ilość osób i rodzin ubiegających się o tę pomoc i przy uwzględnieniu hierarchii potrzeb, na które środki te mają być przeznaczone. Organ nie jest więc z jednej strony zobowiązany do przyznawania zasiłku w maksymalnej wysokości, z drugiej jednak strony nie jest uprawniony do rozstrzygania dowolnie, bez odniesienia do wskazanych wyżej kryteriów. Przy przyznawaniu tego świadczenia organy muszą uwzględniać fakt, że w sytuacji posiadania ograniczonych środków finansowych na ten cel, środki te winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Za nieprawidłowe należałoby uznać działania organu polegające na finansowaniu potrzeb tylko jednej lub kilku rodzin, z pominięciem pozostałych uprawnionych rodzin, chociażby sytuacja materialna albo zdrowotna tej rodziny lub tych rodzin była najtrudniejsza. Organ ma bowiem obowiązek dokonywać każdorazowo oceny nie tylko sytuacji materialnej wnioskodawcy, analizować ilość i rodzaj skierowanych do niego form pomocy, ale także przestrzegać dyscypliny finansowej pozwalającej zabezpieczyć realizację potrzeb wszystkich osób uprawnionych w okresie rozliczeniowym.

Zdaniem sądu organy w niniejszej sprawie wykazały, że środki będące w ich dyspozycji są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych. W związku z tym musiały uwzględnić ich wielkość oraz ilość podmiotów kwalifikujących się do przyznania pomocy i dokonać stosownego rozdziału tych środków w taki sposób, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.

Rozstrzygając sprawę dokonano wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych i zebranego materiału dowodowego, a wyniki ustaleń zostały zawarte w uzasadnieniach wydanych decyzji. Nie budzą one zastrzeżeń sądu. Zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, bowiem organy szczegółowo wskazały, czym kierowały się przy podejmowaniu rozstrzygnięć i argumentacja ta zasługuje, w ocenie sądu, na akceptację. Nie można zarzucić dowolności w działaniu organów.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu zasiłku okresowego. W szczególności jest osobą schorowaną, niepracującą, nieposiadającą przyznanych świadczeń emerytalnych lub rentowych, zamieszkuje razem z synem, a miesięczny dochód jego dwuosobowej rodziny wynosi 899,28 zł. Różnica pomiędzy kryterium dochodowym i osiąganym dochodem wynosi 6,36 zł. Skarżący od pewnego czasu korzysta z różnych form pomocy społecznej stanowiącej odczuwalne wsparcie ze strony państwa. Natomiast wysokość środków, jakimi gmina dysponuje i rozmiar zgłaszanych potrzeb uniemożliwiają zaspokajanie żądań w całości.

Podnoszone w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Przede wszystkim nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., które to naruszenie polegać ma na niepomniejszeniu dochodu rodziny skarżącego o kwotę comiesięcznych spłat na rzecz Funduszu Alimentacyjnego, co – w ocenie skarżącego - skutkowało także naruszeniem szeregu przepisów k.p.a., w tym art. 107 k.p.a. oraz naruszeniem jego interesu prawnego wywodzonego z art. 128, 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i art. 179 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. dochód (sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku) pomniejsza się o kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela w całości interpretację tego przepisu zastosowaną przez organy, a sformułowaną m.in. przez NSA w wyrokach w sprawach I OSK 957/12 i I OSK 1433/11 (dostępnych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA), zgodnie z którą dochód można na tej podstawie pomniejszyć wyłącznie o kwoty alimentów rzeczywiście wypłaconych w miesiącu, z którego dochód się wylicza i w związku z istniejącym w tym miesiącu obowiązkiem alimentacyjnym. Brak jest podstaw do pomniejszenia dochodu o uiszczane zaległości wobec Funduszu Alimentacyjnego. W sprawie niniejszej skarżący domaga się odliczenia od dochodu takich właśnie ostatnio wskazanych kwot, którymi spłaca na rzecz Funduszu Alimentacyjnego zobowiązania powstałe w wyniku wyłożenia przez ten Fundusz alimentów na rzecz córki. Nie są to zatem bieżące alimenty świadczone na rzecz innych osób w rozumieniu art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. i nie mogły pomniejszyć dochodu rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Zgodna z powyższym pozostaje także linia orzecznicza tutejszego sądu (np. wyroki w sprawach II SA/Bk 504/13, II SA/Bk 623/13, CBOSA).

Bezpodstawny jest także zarzut nieprawidłowego wliczenia do dochodu rodziny skarżącego alimentów otrzymywanych przez syna i otrzymywanego przez niego stypendium. Zdaniem strony są to indywidualne dochody jego syna, a nie dochody rodziny. Należy jednak wskazać, że sposób wyliczania dochodu rodziny na potrzeby ustalania praw do świadczeń z pomocy społecznej został ustalony w art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s., także poprzez wskazanie kwot i świadczeń, które należy od dochodu odjąć (ust. 3) lub których nie można do dochodu wliczać (ust. 4). W przepisach tych nie wymieniono jako niepodlegającej wliczeniu kwoty alimentów uzyskiwanych przez członka rodziny od jego wstępnego, natomiast nakazano odliczać od dochodu pomoc materialną mającą charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawaną na podstawie przepisów o systemie oświaty. Tymczasem z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] maja 2013 r. wynika, że syn skarżącego jest studentem I roku studiów magisterskich na kierunku stosunki międzynarodowe. Nie dotyczą go zatem przepisy o systemie oświaty obejmujące funkcjonowanie placówek wymienionych w art. 2 pkt 1 – 11 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), wśród których nie wymieniono uczelni wyższych. Syn skarżącego uzyskuje bowiem pomoc stypendialną na podstawie przepisów regulujących kształcenie wyższe, objęte innym niż system oświaty aktem prawnym (ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.). Pomocy uzyskiwanej na podstawie tej ostatnio wskazanej ustawy prawodawca w art. 8 ust. 4 u.p.s. nie nakazuje jednak odliczać od dochodu ustalanego na potrzeby spraw o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2012 r., I OSK 745/12, CBOSA).

Na marginesie wskazać należy, że ustawa o systemie oświaty dotyczy sposobu wykonywania obowiązku szkolnego. Zgodnie bowiem z art. 70 ust. 1 Konstytucji RP nauka jest obowiązkowa do 18 roku życia. Natomiast nauka pobierana po ukończeniu wskazanego wieku ma charakter dobrowolny i odbywa się na zasadach, które sformułowane zostały m.in. w prawie o szkolnictwie wyższym. Zatem czym innym jest pomoc socjalna otrzymywana na podstawie przepisów o systemie oświaty, a czym innym taka pomoc otrzymywana na podstawie przepisów prawa o szkolnictwie wyższym.

W tych okolicznościach nie mogły również odnieść skutku zarzuty naruszenia interesu prawnego skarżącego wynikającego z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz z prawa o szkolnictwie wyższym. Przepisy dotyczące uprawnienia do alimentacji oraz do pomocy materialnej dla studentów mają inny przedmiot regulacji niż przepisy u.p.s. i nie mogą być źródłem interesu prawnego prowadzącego do interpretacji art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. sprzecznej z jego literalnym brzmieniem.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący oparcia kwestionowanych rozstrzygnięć o treść wytycznych MOPR "Zespół Pracowników Socjalnych 1-8, 11; Korekta do wcześniejszych wytycznych pomniejszania dochodu o należności alimentacyjne." Pierwszym i podstawowym punktem odniesienia dla organów powinny być przepisy ustawowe lub przepisy aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie. W sprawie niniejszej oznaczało to obowiązek ustalania dochodu według zasad wynikających z art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. i tak też został on ustalony. Z rozstrzygnięć nie wynika, aby organy za podstawę prawną swych rozstrzygnięć przyjmowały dokumenty wewnętrzne w postaci wskazanych wytycznych, a w szczególności nie wynika, by – powołując się na wytyczne – orzekały niezgodnie z obowiązującym prawem lub w sposób nieuprawniony interpretowały przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięć. Stąd też brak było podstaw do dopuszczenia wytycznych jako dowodu w sprawie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Nawet jeśli przedmiotowe wytyczne nakazują uwzgędnianie określonej interpretacji przepisów prawa sprzecznej z obowiązującą wykładnią wypracowaną przez orzecznictwo sądów, co zarzuca skarżący (np. s. 6 skargi), to rozstrzygnięcia jakie wydano w sprawie niniejszej tej okoliczności nie dowodzą. Stanowią bowiem wynik prawidłowej wykładni i zastosowania przepisów u.p.s.a., co prowadziło do oddalenia skargi.

Odnośnie zarzutu niewykazania przez organ faktycznego braku środków, niemożności ich przeznaczenia na pomoc danego rodzaju, nieprecyzyjnego wskazania średnich wysokości przyznawanych pomocy (s. 15 skargi) wskazać należy, że w orzecznictwie NSA wskazuje się, iż nie zachodzi potrzeba precyzyjnego wykazania, w uzasadnieniu każdej decyzji mającej za przedmiot zasiłki z pomocy społecznej, możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Obowiązek taki nie wynika ani z art. 3 ust. 4 i art. 39 ust 1 i 2 u.p.s., ani z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. To samo odnosi się do ilości środków finansowych pozostających w dyspozycji organu pomocy społecznej w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków, średniej wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego, ilości osób korzystających w danym miesiącu z tej formy pomocy oraz celu, na jaki tym osobom przyznano zasiłki. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej, gdyż byłaby sprzeczna z podstawowym kryterium sprawowania kontroli przez sądy administracyjne tj. wyłącznie zgodności z prawem (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2010 r., I OSK 1353/09, wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., I OSK 116/10 oraz wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r., I OSK 107/11, CBOSA).

Jak wyżej wykazano niezasadny jest zarzut naruszenia art. 6, 7, 8, 9, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Wskazane przepisy nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się zasadami legalizmu, prawdy obiektywnej, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, jak również zobowiązują do odzwierciedlenia poczynionych ustaleń i przedstawienia argumentacji w uzasadnieniu decyzji. Zdaniem składu orzekającego kontrolowane postępowanie oraz wydane rozstrzygnięcia uwzględniają powyższe wymagania, bowiem wskazano dowody, na podstawie których dokonano ustaleń, wyjaśniono warunki i zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku okresowego oraz przedstawiono argumentację przemawiającą za wydanym rozstrzygnięciem. Ocenie materiału dowodowego nie można postawić zarzutu dowolności, a uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie pozostawia wątpliwości co do jego zgodności z art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.