Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

[...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 11 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę w całości.

Zaskarżonym postanowieniem z 11 sierpnia 2022 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO), po rozpatrzeniu wniosku S. W. (dalej: Skarżący, strona) z 02 lipca 2020 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. (dalej: Wójt) z 21 lutego 2014 r. ([...]), odmawiającej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie czterech budynków magazynowo-biurowo-usługowo-produkcyjnych z funkcją nie zaliczoną do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko – odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wójta.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ przytoczył i omówił art. 61a § 1 k.p.a. Wskazał, że SKO decyzją z 25 lipca 2014 r. ([...]) uchyliło decyzję Wójta z 21 lutego 2014 r. ([...]), objętą wnioskiem Skarżącego o stwierdzenie nieważności, i umorzyło postępowanie. Z analizy akt wynika, że Skarżący wnioskował o ustalenie warunków zabudowy dla działek [...] i [...] położonych w miejscowości S.. Uchwałą nr LXIV/828/2014 z dnia 15 kwietnia 2014 r. Rada Gminy [...] uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenów rolnych w S. , w rejonie drogi krajowej nr [...], obejmujący teren inwestcyyjny. Oznacza to, że decyzja organu I instancji została wyeliminowana, zatem nie można wszcząć postępowania w stosunku do niej.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona wskazała, iż decyzja w sprawie warunków zabudowy została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Warunki zabudowy zostały wydane w oparciu o argumenty z orzecznictwa sądowego, które nie zostały podzielone przez sąd drugiej instancji. Warunki zabudowy zostały uzgodnione przez urbanistkę działającą na zlecenie Gminy T.. Warunki zabudowy wydane zostały po 9 miesiącach, a umorzenie postępowania w sprawie warunków zabudowy nastąpiło zanim plan miejscowy stał się prawomocny i ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Wojewody.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 sierpnia 2022 r. ([...]) odmawiającego wszczęcia postępowania z wniosku H. W. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. z 21 lutego 2014 r. ([...]), odmawiającej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie czterech budynków magazynowo-biurowo-usługowo-produkcyjnych z funkcją nie zaliczoną do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko – Sąd nie stwierdził naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia, a tym bardziej stwierdzenia nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Należy jeszcze zaznaczyć, że w sytuacji, gdy skarga dotyczy postanowienia organu administracji, sprawa może zostać rozpoznana przez sąd w postępowaniu uproszczonym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.), na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.) – co też miało miejsce w niniejszej sprawie.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił w szczególności art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), w myśl którego "gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio".

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z 25 lutego 2022 r., I GSK 2218/18, że "wydanie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, w tym postępowania nieważnościowego, ma miejsce na wstępnym etapie badania wniosku, tj. w sytuacji gdy nie trzeba w sprawie przeprowadzić postępowania wyjaśniającego po to, by stwierdzić, że sprawa wywołana konkretnym wnioskiem powinna zakończyć się odmową wszczęcia postępowania administracyjnego". Uzupełniająco, "odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania" (zob. wyrok NSA z 03 grudnia 2021 r., III OSK 497/21).

Taka sytuacja niewątpliwie wystąpiła w niniejszej sprawie. Jak bowiem wskazuje się w orzecznictwie, "akt objęty postępowaniem nieważnościowym powinien być aktem indywidualnym istniejącym w obrocie prawnym. Wynika to z faktu, że tryb stwierdzenia nieważności służy eliminowaniu z obrotu prawnego decyzji dotkniętych kwalifikowanymi naruszeniami prawa. Zastosowanie tego trybu do usunięcia decyzji, która przestała istnieć na skutek np. uchylenia [...], jest sprzeczne z powyższym celem. Skierowane wobec nieistniejącej w obrocie prawnym decyzji żądanie stwierdzenia nieważności należało uznać za bezprzedmiotowe" (zob. wyrok NSA z 21 kwietnia 2020 r., I OSK 4185/18).

Możliwie zatem upraszczając – nie można się skutecznie domagać wyeliminowania nieistniejącego już bytu. Konsekwencją takiego wniosku musi być odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Skutkiem uchylenia decyzji jest jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem decyzją z 25 lipca 2014 r. ([...]) SKO uchyliło decyzję Wójta objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności.

Odnosząc się natomiast do treści skargi Sąd wskazuje, że jej treść nie nawiązuje do zaskarżonego postanowienia, lecz dąży raczej do wykazania nieważności decyzji Wójta.

Jednocześnie Sąd nie stwierdził żadnych naruszeń prawa, skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.