Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2020 r. sprawy ze skargi P. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieusprawiedliwione ponowne niezastosowanie się do wezwania do złożenia wyjaśnień na piśmie oraz przedłożenia dokumentów dotyczących gromadzenia odpadów i nałożenie kary grzywny oddala skargę w całości.

Postanowieniem wydanym z upoważnienia Prezydenta [...], przez Dyrektora Wydziału Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miejskiego [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. ([...]) uznano za nieusprawiedliwione ponowne niezastosowanie się P. J. do wezwania organu z dnia [...] maja 2019 r. do złożenia wyjaśnień na piśmie oraz przedłożenia dokumentów dotyczących gromadzenia odpadów na terenie przy ul. [...] we [...] na działkach nr [...], nr [...] i nr [...],[...], obręb [...] i nałożono na P. J. karę grzywny w wysokości 200 zł., w trybie art. 88 § 1 kpa.

P. J. złożył zażalenie na pierwszoinstancyjne postanowienie wskazując, że wezwanie, któremu nie zadośćuczynił nigdy nie zostało mu doręczone. W zażaleniu stwierdzono, że "powołany w postanowieniu adres do doręczeń tj. ul. [...][...], lok. [...] we [...] od dłuższego czasu pozostaje nieaktualny". Wskazano, że wysyłki dokonano na adres wskazany w CEIDG, a pisma powinny być kierowane do skarżącego na adres [...][...],[...][...].

Postanowieniem z dnia [...] września 2019 r.nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...], po rozpatrzeniu zażalenia P. J. na opisane postanowienie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.) - dalej jako: "K.p.a.", utrzymało je w mocy.

Na uzasadnienie organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] stycznia 2019 r. Prezydent [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wydania decyzji nakazującej spółce [...] S. A. usunięcie odpadów gleby i ziemi o masie 45500 Mg zgromadzonych w formie nasypu na terenie działek nr [...], nr [...] i nr [...],[...], obręb [...], zlokalizowanych przy ul. [...] we [...]. W toku tego postępowania, pismem z dnia [...] lutego 2019 r., wezwał P. J. do złożenia wyjaśnień na piśmie i przedłożenia dokumentów. Pismo to adresowane na ul. [...][...], lok. [...],[...][...] nie zostało podjęte w terminie, pomimo prawidłowego awizowania. W związku z brakiem zadośćuczynienia wezwaniu, organ pierwszej instancji wydał postanowienie uznające za nieusprawiedliwione niezastosowania się P. J. do wezwania organu z dnia [...] lutego 2019 r. do złożenia wyjaśnień na piśmie oraz przedłożenia dokumentów dotyczących gromadzenia odpadów na terenie przy ul. [...] we [...] na działkach nr [...], nr [...] i nr [...],[...], obręb [...] i nakładające na P. J. karę grzywny w wysokości 50 zł. Następnie, pismem z dnia [...] maja 2019 r., ponownie wezwał P. J. do złożenia wyjaśnień na piśmie i przedłożenia dokumentów. Pismo to adresowane na ul. [...][...], lok. [...],[...][...] nie zostało podjęte w terminie, pomimo prawidłowego awizowania. W związku z brakiem zadośćuczynienia wezwaniu organ pierwszej instancji wydał opisane na wstępie postanowienie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało w motywach orzeczenia, że stosownie do treści art. 88 § 1 K.p.a., kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł. Na postanowienie o ukaraniu grzywną służy zażalenie. Zgodnie z art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a. - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego - w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 (tj. adresatowi albo pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, który podjął się oddania pisma adresatowi), operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 K.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 K.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 K.p.a.). P. J. był dwukrotnie wzywany przez organ pierwszej instancji, w toku prowadzonego przez ten organ postępowania administracyjnego, do złożenia wyjaśnień na piśmie oraz przedłożenia dokumentów. Wezwania kierowane były na adres ul. [...][...], lok. [...],[...][...]. Na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru drugiego pisma wskazano, że z powodu niemożności doręczenia, w sposób wskazany w punkcie 1 (tj. adresatowi, ani pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, który podjął się oddania pisma adresatowi), pismo pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym [...][...]. Na przesyłce wskazano, że była ona awizowana w dniu [...] maja 2019 r., a powtórnie w dniu [...] maja 2019 r. Z dokumentu wynika ponadto, że przesyłkę zwrócono do nadawcy, gdyż adresat nie podjął awizowanego pisma w dniu [...] czerwca 2019 r. (adnotacja "ZWROT nie podjęto w terminie"). Z powyższego wynika, że przysyłka była prawidłowo awizowana, zaś doręczenie musi być uznane jako skuteczne w dniu [...] czerwca 2019 r. Kolegium nie dało wiary podnoszonej w zażaleniu argumentacji o nieprawidłowości adresu, na który do P. J. kierowana była korespondencja. Pomimo tego, że wskazywano, iż adres przy ul. [...][...], lok. [...] we [...] od dłuższego czasu pozostaje nieaktualny, to należy zwrócić uwagę, że adres ten nie tylko wynika z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, ale posługuje się nim sam P. J. W skierowanym do Kolegium piśmie z dnia [...] września 2019 r. P. J. wskazał przecież swój adres: ul. [...][...],[...][...]. Tego samego adresu użył udzielając w dniu [...] maja 2019 r. radcy prawnemu A. P. pełnomocnictwa do reprezentowania. Kolegium zwraca uwagę na zbieżność dat, w których ul. [...][...] we [...] podaje jako swój adres P. J. (w dniu [...] maja 2019 r.) i awizowane jest mu wezwanie organu pierwszej instancji (w dniach: [...] i [...] maja 2019 r.). Wobec takich okoliczności faktycznych całkowicie niewiarygodne jest twierdzenie, że wskazany adres pozostaje "od dłuższego czasu" nieaktualny. Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji skutecznie (w trybie art. 44 K.p.a.) doręczył P. J. wezwanie (pierwsze, jak i ponowne) do złożenia wyjaśnień na piśmie oraz przedłożenia dokumentów. Wobec dwukrotnego nieuzasadnionego niezastosowania się do wezwania organ był uprawniony do nałożenia na P. J. kary grzywny w wysokości 200 zł.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pełnomocnik skarżącego zarzucił organom naruszenie art. 44 § 1- 4 K.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, doręczenie korespondencji na adres pod którym skarżący nie zamieszkuje, a w konsekwencji przyjęcie, że skierowana do niego korespondencja, która nie została przez niego odebrana, mimo dwukrotnego awizowania została skutecznie doręczona poprzez tzw. fikcję doręczenia. W związku z tym zarzutem strona wnosi o uchylenie postanowienia w całości, rozpoznanie sprawy na rozprawie i orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych. Nadto strona skarżąca wnioskuje o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Strona podnosi, że kwestii prowadzonego przez organ postępowania, dotyczącego gromadzenia odpadów przy ul. [...] nie posiada żadnej dokumentacji, ani żadnych informacji. Wobec nieotrzymania zawiadomienia skarżący nie był w stanie podjąć kroków zmierzających do wyjaśnienia sprawy. Jego nieobecność należy uznać za usprawiedliwioną. W uzasadnieniu pełnomocnik strony skarżącej stwierdził nadto, że powołany w postanowieniu adres do doręczeń (ul. [...][...], lok. [...] we [...]) pozostaje nieaktualny. Jednocześnie posługiwanie się w tym samym czasie "starym adresem" przez skarżącego określa się jako "omyłkowe" i nieprzesądzające o możliwości kierowania na niego korespondencji.

Organ, w doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie i podniósł, że jej treść nie wnosi żadnych nowych dowodów, ani argumentów do sprawy. W zaistniałych okolicznościach faktycznych nie było żadnych podstaw do uwzględnienia podnoszonej w zażaleniu argumentacji o nieprawidłowości adresu, na który do P. J. kierowana była korespondencja. Podkreślić należy, że pomimo wskazywania, iż adres przy ul. [...][...], lok [...] we [...] od dłuższego czasu pozostaje nieaktualny, to skarżący adresem tym cały czas się posługiwał. Nie można przy tym przyjąć, że P. J. w pewnych sytuacjach "zapomina", że nie mieszka już przy ul. [...][...], lok. [...] we [...] i posługuje się tym adresem, a w innych domaga się, aby adres ten nie był uznawany za jego miejsce zamieszkania, na który można skutecznie doręczać korespondencję. Jako że miejsce zamieszkania ustalane jest zarówno przy uwzględnianiu przesłanek opisywanych jako corpus, jak i tych, które składają się na animus, nie jest możliwe, aby P. J. w zależności od potrzeb raz uznawał za zasadne wskazywanie konkretnego adresu jako swojego, a innym razem taką ewentualność wykluczał (co istotne, chodzi tu o ten samo okres). Skarżący w żaden sposób nie wykazał (ani nawet nie uprawdopodobnił), że ul. [...], lok. [...] we [...] nie była w relewantnym okresie jego adresem zamieszkania, z którego mógł odbierać korespondencję. Przeciwnie - ze względu na argumenty wskazane w zaskarżony postanowieniu - należy przyjmować, że był to jego adres, z którego skutecznie mógł skorzystać organ pierwszej instancji.

Wobec powyższych argumentów, w odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymuje w całości swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu i wnosi o oddalenie skargi, jako niezasadnej.

Wojewódzki sąd administracyjny zważył:

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia wymienionych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej przywoływana jako P.p.s.a.). Strona skarżąca podniosła zarzut naruszenia dyspozycji art. 44 kpa, poprzez doręczanie przesyłek skarżącego na nieaktualny adres miejsca zamieszkania.

Według art. 50 § 1 k.p.a. organ, który prowadzi postępowanie administracyjne może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika, na piśmie lub w formie dokumentu elektronicznego, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych. W związku z tym to organ administracji decyduje, jakie informacje i dokumenty są niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, do czego organ jest zobligowany treścią art. 7 k.p.a. W związku z tym organ nie tylko może wzywać osobę (tu: skarżącego) do złożenia wyjaśnień, ale także przeprowadzić dowód z dokumentów, zeznań świadków, opinii biegłych czy oględzin (art. 75 § 1 k.p.a.) i w związku z tym ma stosowne uprawnienia, uregulowane w przepisach art. 75-88 k.p.a, łącznie z możliwością ukarania w określonych przypadkach grzywną (art. 88 § 1 k.p.a.). Artykuł 50 § 2 k.p.a. stanowi jedynie, że organ obowiązany jest dołożyć starań, aby zadośćuczynienie wezwaniu nie było uciążliwe. Wobec tego samo wezwanie skarżącego ma pełne uzasadnienie w materiale sprawy. Jeśli istotnie skarżący nie ma niczego do wyjaśnienia/przedłożenia organowi, to winien tę okoliczność przed organem wyjaśnić, a nie podnosić to dopiero w skardze do sądu.

Natomiast jeśli chodzi o zarzut naruszenia w toku postępowania zasad doręczenia, zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności art. 44 § 1- 4 K.p.a., to należy stwierdzić, że zdaniem sądu, jest on całkowicie chybiony.

Jak wynika z akt administracyjnych adres na który była wysyłana w toku postępowania korespondencja wynika z CEiODG (k. 8 akt organu pierwszej instancji). Tym adresem posługuje się skarżący zarówno udzielając pełnomocnictwa (k. 15 akt sądowych), jak i pismo pełnomocnika z dnia [...] marca 2020 r., w którym adres [...][...] został podany jako adres do korespondencji ! Nadto ze zwrotnego poświadczenia odbioru postanowienia z dnia [...] czerwca 2019 r. wynika jednoznacznie na adres [...][...] zostało ono doręczone i odbiór pokwitowała E. J. - dorosły domownik adresata.

Na marginesie dotychczasowych rozważań, wobec wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie można jeszcze dodać, że ustawodawca w art. 119 ppsa wskazał, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli (miedzy innymi) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

Ze wskazanych względów na zasadzie art. 151 ppsa należało orzec jak w sentencji wyroku.