II SA/Gd 114/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-07-03	
Data wpływu	2024-01-29	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku	
Sędziowie	Diana Trzcińska /przewodniczący/
Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/
Katarzyna Krzysztofowicz	
Symbol z opisem	6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 901; art. 54; Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Justyna Dudek – Sienkiewicz (spr.) Protokolant Specjalista Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi E. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 29 listopada 2023 r., nr SKO Gd 5638/23 w przedmiocie skierowania do Domu Pomocy Społecznej oddala skargę.	
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z 21 grudnia 2023 r. nr SKO Gd/5638/23 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 7 września 2023 r. nr WIP.I.700.152.1.23 w sprawie odmowy skierowania E. L. do domu pomocy społecznej.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Organ I instancji decyzją z dnia 7 września 2023 r. nr WIP.I.700.152.1.23 odmówił E.L. pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej z dwóch powodów. Po pierwsze stwierdził, że może ona przy wsparciu rodziny i pomocy w postaci usług opiekuńczych oferowanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Gdańsku zadbać o swoje potrzeby i nie wymaga całodobowej opieki w warunkach domu pomocy społecznej, co oznacza niespełnienie przesłanek z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901), zwanej dalej "u.p.s." lub "ustawą". Po drugie wskazał, że ze względu na swój stan zdrowia skarżąca ubiega się o przyjęcie do zakładu opiekuńczo-leczniczego, co zgodnie z art. 54 ust. 3 ustawy wyklucza możliwość skierowania do domu pomocy społecznej.

E. L. złożyła odwołanie od powyższej decyzji wskazując m.in., że już w 2021r. została skierowana wraz z mężem do DPS przez GOPS w P., jednak nie skorzystała z tej oferty z uwagi na panującą pandemię. Od tego czasu nastąpiło znaczne pogorszenie stanu jej zdrowia. Utraciła wzrok w jednym oku, a w drugim ma zawężone pole widzenia. Cierpi na szereg chorób. Jest osoba leżącą, porusza się z trudem tylko do toalety. Nie opuszcza domu, a w nocy jest pozbawiona opieki osób trzecich. Nikt jej nie udzieli na czas pomocy w momencie upadku. Mąż wymaga sam pomocy. Pomoc córek jest nieoceniona, jednak nie są w stanie zapewnić opieki całodobowej. Córki opiekują się stroną od 3 lat i nadszedł czas opieki w DPS, w którym strona chce zamieszkać z mężem, żeby na wypadek śmierci zapewnić mu opiekę (nie mają własnego mieszkania). Na opłacenie opiekunek strony nie stać, a pieniądze wystarczają na środki medyczne, leki, opłaty i skromne życie.

W dniu 9 listopada 2023r. do Kolegium wpłynęło pismo B. S., córki E. L. w którym wskazała, iż mama od dnia 21.10.2023r. przebywa w Szpitalu (obecnie na oddziale wewnętrznym). Do pisma załączono Kartę Oceny Świadczeniobiorcy Kierowanego Do Zakładu Opiekuńczego, sporządzoną przez Lekarza Specjalistę Chorób Wewnętrznych w dniu 07.11.2023r., z której wynika, że E. L. nie jest w stanie wykonywać żadnych czynności samodzielnie - 0 pkt w skali Barthela.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Jakkolwiek Kolegium odmiennie aniżeli organ I instancji oceniło materiał dowodowy uznając, że E. L. nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i wymaga całodobowej opieki z powodu swoich chorób i niepełnosprawności, w związku z czym zachodzą ustawowe przesłanki skierowania jej do domu pomocy społecznej, niemniej uwzględnieniu wniosku stoi na przeszkodzie art. 54 ust. 3 ustawy, w myśl którego osoba wymagająca wzmożonej opieki medycznej kierowana jest na podstawie art. 33a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 23 maja 2023r. wystawionego przez lekarza chorób wewnętrznych dr A. K. wynika, że E. L. wymaga wzmożonej opieki medycznej. Powyższe ustalenia potwierdza fakt, iż od dnia 21 października 2023r. wnioskodawczyni przebywa w Szpitalu. Ze sporządzonej w dniu 7 listopada 2023r. Karty Oceny Świadczeniobiorcy Kierowanego Do Zakładu Opiekuńczego wynika, że E. L. nie jest w stanie wykonywać żadnych czynności samodzielnie - 0 pkt w skali Barthela.

Zatem skoro aktualnie wnioskodawczyni ze względu na swój stan zdrowia i zakres samodzielności wymaga wzmożonej opieki medycznej powinna zostać skierowana do zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego, gdzie zostanie jej zapewniona odpowiednia medyczna opieka i rehabilitacja. W tej sytuacji brak jest aktualnie podstaw do skierowania wnioskodawczyni do domu pomocy społecznej.

W skardze – wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości – skarżąca podniosła, że jej sytuacja jest bardzo trudna, uzasadniająca skierowanie do domu pomocy społecznej. Organy pominęły fakt, że skarżąca miała już raz takie skierowanie otrzymała, a jej sytuacja nie polepszyła się od tego czasu. Odnosząc się do argumentu w przedmiocie zasadności skierowania do zakładu opiekuńczo- leczniczego skarżąca podniosła, że w art. 54 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wskazano na możliwość kierowania osób wymagających wzmożonej opieki do zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego. Jednak jak wskazano w Komentarzu do ustawy o pomocy społecznej (Rufus Frąckowiak, Renata Górna, Rafał Kopania, Tomasz Krajewski, Adam Lisowski, Marcin Sarna, Magdalena Szochner-Siemińska): "Przepis ten nie ma wartości normatywnej z uwagi na to, że skierowanie do zakładu opiekuńczo-leczniczego nie jest świadczeniem z pomocy społecznej." Oznacza to, że skierowanie do zakładu opiekuńczo- leczniczego stanowi potencjalną możliwość (poza zakresem kompetencji organów pomocy społecznej), która nie wyklucza skierowania do domu pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w niej wyrażone.

Na rozprawie w dniu 3 lipca 2024 r. pełnomocniczka skarżącej oświadczyła, że E. L. trafiła do zakładu opiekuńczo-leczniczego w dniu 22 grudnia 2023 r. Nie wykonuje samodzielnie czynności toaletowych, wymaga karmienia, kontakt werbalny z nią jest utrudniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przepis art. 54 ust. 1 u.p.s. stanowi, iż osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

W myśl art. 54 ust. 2 u.p.s., osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Typy domów pomocy społecznej określa art. 56 u.p.s., wyróżniając, w zależności od tego, dla kogo są przeznaczone, domy pomoc społecznej dla: 1) osób w podeszłym wieku; 2) osób przewlekle somatycznie chorych; 3) osób przewlekle psychicznie chorych; 4) dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie; 5) dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie; 6) osób niepełnosprawnych fizycznie; 7) osób uzależnionych od alkoholu.

W sposób odrębny są traktowane osoby wymagające "wzmożonej opieki medycznej", które stosownie do art. 54 ust. 3 u.p.s. powinny być kierowane na podstawie art. 33a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1510, z późn. zm.) do zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego.

Analiza przytoczonych wyżej przepisów, w kontekście rozpatrywanej sprawy, prowadzi do kilku istotnych spostrzeżeń:

Po pierwsze – osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje, zgodnie z art. 54 ust. 1 u.p.s., prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej (dalej: dps). Chodzi także o skierowanie do specjalistycznych dps, świadczących pomoc medyczną, w tym dla osób przewlekle somatycznie chorych oraz osób przewlekle psychicznie chorych (art. 56 pkt. 2 i 3 u.p.s.). Jednak w sytuacji, w której wymaga ona "wzmożonej" opieki medycznej, powinna być kierowana nie do domu pomocy społecznej, ale do zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego.

Po drugie - w sytuacji, w której osoba wymaga całodobowej opieki medycznej, ale szczególnej (wzmożonej), skierowanie do właściwej placówki, świadczącej nie tyle opiekę socjalną, co medyczną, należy do właściwości innych organów i następuje w odrębnym trybie od trybu określonego w art. 54 ust. 1, 2, 2a i ust. 4 w zw. z art. 56 u.p.s. Jak wynika z art. 33a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1373) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 czerwca 2012 r. w sprawie kierowania do zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych (Dz.U. z 2012 r., poz. 731) skierowanie do odpowiedniego zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego następuje podstawie skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego.

Po trzecie – jeśli do organu pomocy społecznej spływa wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej to w pierwszej kolejności powinien ustalić czy wnioskodawca spełnia wymogi ustawowe do uzyskania takiego skierowania, a jeśli są one spełnione to w następnym etapie, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, dokonać oceny do jakiego typu domu pomocy społecznej wnioskodawcę należy skierować (ma być to dps "odpowiedniego typu"), i dopiero po tym wydać stosowaną decyzję.

Po czwarte – jeśli na pierwszym etapie rozpoznawania sprawy okaże się, że wnioskodawca wymaga wzmożonej opieki medycznej, to sprawa pozostaje poza zakresem kompetencji organu pomocy społecznej i nie może on w takiej sprawie orzekać.

Przenosząc te ustalenia na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie ustalone zostało, iż skarżąca wymaga wzmożonej opieki medycznej. W aktach sprawy brak jest wprawdzie dokumentu w postaci skierowania do zakładu opiekuńczo-leczniczego/zakładu pielęgnacyjno-opiekuńczego, niemniej jednak skarżąca od 22 grudnia 2023 r. w zakładzie opiekuńczo-leczniczym przebywa, co potwierdziła córka skarżącej na rozprawie w dniu 3 lipca 2024 r. Ze sporządzonej w dniu 7 listopada 2023r. Karty Oceny Świadczeniobiorcy Kierowanego Do Zakładu Opiekuńczego wynika nadto, że E. L. nie jest w stanie wykonywać żadnych czynności samodzielnie - 0 pkt w skali Barthela i że wymaga skierowania do zakładu opiekuńczego/dalszego pobytu w zakładzie opiekuńczym.

Skierowanie skarżącej do zakładu opiekuńczo-leczniczego/zakładu pielęgnacyjno-opiekuńczego wyklucza możliwość skierowania jej do któregokolwiek z typów dps, bowiem żaden z nich nie zapewnia wzmożonej opieki medycznej, czego wymaga ustawodawca (art. 54 ust. 3 u.p.s.).

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.