Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2023 r. sprawy ze skarg J. F. (F.), J. S. i G. S. (S.) na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 27 kwietnia 2023 r. nr WINB-WOA.7721.167.2022.PG/KC w przedmiocie wyznaczenia miejsc postojowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z dnia 1 kwietnia 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz J. F. 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach solidarnie na rzecz skarżących J. S. i G. S. 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W związku z wnioskiem J. i G. S. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta B. (dalej: PINB) przeprowadził czynności kontrolne w sprawie wyznaczenia miejsc postojowych na działce przy ul. [...] w B. Z protokołu z kontroli wynika, że na kontrolowanej posesji przed warsztatem samochodowym na placu nieutwardzonym znajduje się 8 samochodów, natomiast przy warsztacie 4 samochody. Nie stwierdzono wyznaczonych miejsc postojowych. Wykonano dokumentację fotograficzną. Pismem z 23 listopada 2021 r. PINB poinformował strony postępowania o toczącym się postępowaniu administracyjnym oraz o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie.

Decyzją nr [...] z dnia 14 grudnia 2021 r. PINB nakazał J.F., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą A., wyznaczenie miejsc postojowych dla samochodów osobowych, na działce o nr 1 położonej w B. przy ul. [...], spełniających wymagania rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez wyznaczenie stanowisk dla samochodów osobowych o wymiarach 2,5 m szerokości i 5 m długości oraz zamocowanie odbojnic uniemożliwiających parkowanie samochodów w odległości mniejszej niż 3 m od granic z działkami sąsiednimi, w terminie do 30 marca 2022 r.

Odwołanie od ww. decyzji PINB złożył jej adresat, podnosząc naruszenie przepisów Prawa budowlanego poprzez niewłaściwe zastosowanie trybu art. 51 Pr. bud., a także naruszenie jego prawa własności w zakresie nakazu budowy "odbojnic".

Odwołanie od tej decyzji złożyli także J. i G. S. Podnieśli naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Decyzją z dnia 8 lutego 2022 r., znak: WINB-WOA.7721.14.2022.PG Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. ŚWINB wskazał, że z protokołu z kontroli z dnia [...] 2021 r., jak i z treści zaskarżonej decyzji nie wynika w sposób jednoznaczny ile samochodów znajdowało się na przedmiotowej posesji podczas przeprowadzonych czynności kontrolnych. W treści protokołu wskazano "[...] na placu nieutwardzonym znajdującym się przed warsztatem samochodowym znajduje się 8 samochodów. Na terenie nie utwardzonym przy warsztacie znajdują się 4 samochody." W treści zaskarżonej decyzji wskazano "(...) ustalono, ze przed warsztatem i na terenie nieutwardzonym przy warsztacie znajduje się kilka samochodów". ŚWINB stwierdził, że "powyższe ustalenia mogą sugerować, że na przedmiotowym placu znajdowało się łącznie 12 samochodów, co powinno zainicjować wszczęcie postępowania w sprawie wykonania powyżej 10 stanowisk postojowych. (...) W związku z tym powyższe ustalenia nie wykluczają możliwości prowadzenia postępowania wyłącznie w sprawie wykonania miejsc postojowych "przed" warsztatem samochodowym lub "przy" tym warsztacie. Nie sposób jednakże określić którego nieutwardzonego terenu dotyczy przedmiotowe postępowanie. Wobec tego organ pierwszej instancji nie sprecyzował w sposób jednoznaczny co jest przedmiotem postępowania, gdzie znajduje się przedmiotowy plac, na którym parkowane są pojazdy oraz jakie są wymiary tego placu. (...) Jednocześnie organ odwoławczy wskazuje, że PINB nie określił odległości miejsc postojowych od budynków mieszkalnych znajdujących się na działkach graniczących z warsztatem samochodowym. Organ pierwszej instancji powinien uwzględnić powyżej wspomniane odległości przy oszacowaniu ilości miejsc postojowych mogących znajdować się na przedmiotowej działce. (...) PINB nie ustalił także w sposób jednoznaczny jakiego typu pojazdy są parkowane na przedmiotowej posesji. "

Po ponownym podjęciu postępowania organ I instancji dnia 11 marca 2023 r. przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości. Dokonano pomiaru placu przy warsztacie samochodowym. Podczas przeprowadzanych czynności na przedmiotowym terenie znajdowało się 7 samochodów osobowych, 1 samochód typu bus osobowy oraz 1 przyczepa. Właściciel posesji oświadczył, że na placu nie przebywa na stałe żaden samochód, pojazdy zmieniają się rotacyjnie. Do protokołu została dołączona dokumentacja zdjęciowa oraz oznaczenie miejsc postojowych pojazdów na przedmiotowej posesji.

PINB ustalił, że przedmiotowa posesja obecnie nie znajduje się na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ponieważ plan ten obowiązywał do [...] r. (uchwała Rady Miejskiej nr [...] z dnia [...] r.). Z uwagi na skalę w jakiej został opracowany ww. plan oraz niewielkie rozmiary przedmiotowej działki, nie jest możliwym określenie terenu jakim była objęta działka w planie. Można natomiast założyć, że działka znajdowała się na terenie zabudowy mieszkaniowej ekstensywnej oraz upraw polowych i ogrodniczych (D IV 63 MNe, R, RO), "istniejący fragment ul. [...] od skrzyżowania z ul. [...] do granicy miasta". Dla przedmiotowej działki nie odnaleziono decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Decyzją nr [...] z dnia 1 kwietnia 2022 r., znak: [...] nakazał właścicielowi przedmiotowej nieruchomości wyznaczenie miejsc postojowych dla samochodów osobowych, na działce nr 1 położonej w B. przy ul. [...] w B., spełniających wymagania Rozporządzenia Ministra Infrastruktury - w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez: wyznaczenie stanowisk dla samochodów osobowych o wymiarach 2,5 m szerokości i 5 m długości w odległości 3 m od granic z działkami budowlanymi sąsiednimi oraz 7 m od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi w budynkach mieszkalnych, w terminie do dnia 30 czerwca 2022 r.

Odwołanie od ww. decyzji złożył J.F., podnosząc, iż decyzja PINB została wydana bez podstawy prawnej. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania administracyjnego, ponieważ nie prowadzi usług w zakresie parkowania samochodów.

Odwołanie od ww. decyzji złożyli także J. i G. S., twierdząc, że PINB nie uwzględnił miejsc postojowych na terenie nieutwardzonym, biegnącym wzdłuż granicy z ich działką, gdzie inwestor dopuszcza parkowanie pojazdów.

Zaskarżoną obecnie decyzją Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach uchylił decyzję organu I instancji w zakresie terminu wykonania zobowiązania wyznaczając nowy termin na dzień 31 lipa 2023 r. W pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W pełni potwierdził ustalenia dokonane przez PINB oraz wywiedzione z nich skutki prawne.

Zgodził się z organem I instancji, że w przypadku wykonania robót budowlanych, które nie podlegają reżimowi Prawa budowlanego, czego przykładem jest utwardzenie działki budowlanej, lecz naruszają przepisy techniczno- budowlane, na przykład rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002 r. (dalej: warunki techniczne, rozporządzenie) organ nadzoru budowlanego powinien przeprowadzić postępowanie w trybie art. 50-51 pr. bud., celem doprowadzenia robót budowlanych do zgodności z prawem.

Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat. Domagają się uchylenia zaskarżonego aktu, zasądzenia kosztów postępowania oraz wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji zarzucił ŚWINB w Katowicach:

1) naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, przez jego niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało bezpodstawnym przyjęciem, że wykonałem na działce stanowiącej moją własność o numerze 1 roboty budowlane wymagające doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami prawa budowlanego. Tymczasem żadnych robót budowlanych nie wykonał,

2) przyjęcie przez organy administracji rządowej obu instancji bezprawnej i nielogicznej tezy, iż wszelkie działania właściciela na gruncie, jak wykorzystanie nieruchomości jako plac manewrowy dla celów działalności gospodarczej, nie objęte reglamentacją Prawa budowlanego mogą skutkować ingerencją organów nadzoru budowlanego i nałożeniem wykonania obowiązków wbrew woli i interesom właściciela jak obowiązek wykonania parkingu zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i likwidacja dla realizacji tego celu istniejącego placu manewrowego wykorzystywanego i niezbędnego dla celów prowadzonej działalności gospodarczej naprawy samochodów osobowych,

3) naruszenie § 19 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002 r. (t.j. Dz.U. 2022, poz. 1225) poprzez bezzasadne uznanie, że powołane przepisy mają zastosowanie do wszelkich działań właściciela nieruchomości nie objętych reżimem Prawa budowlanego,

4) naruszenie art. 64 Konstytucji stanowiący, iż własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności poprzez wymuszenie w drodze nakazu administracyjnego do wybudowania na prywatnej działce wykorzystywanej jako plac manewrowy niezbędny dla rodzaju prowadzonej od lat działalności gospodarczej (mechanika samochodowa) parkingu dla samochodów osobowych,

5) naruszenie art. 144 Kodeksu cywilnego stanowiącego iż treścią prawa własności jest uprawnienie do posiadania, korzystania oraz rozporządzania rzeczami z wyłączeniem innych osób w granicach ustanowionych przepisami prawa i zasady współżycia społecznego poprzez bezprawną ingerencję organów administracji rządowej w treść prawa własności,

6) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. który stanowi, że organ administracji publicznej w ramach postępowania administracyjnego zobowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Obowiązek ten służy realizacji - wynikającej z art. 7 k.p.a. - zasady prawdy obiektywnej, nakazującej organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Dotyczy to w takim samym zakresie elementów przedmiotowych jak i podmiotowych sprawy administracyjnej. Wszelkie zaś dowody istotnych okoliczności sprawy muszą zostać utrwalone w aktach. Tylko pod takim warunkiem możliwe jest stwierdzenie, że ustalenia przeprowadzone w postępowaniu są zupełne i prawidłowe. Zakres okoliczności istotnych w sprawie wyznaczany jest normami prawa materialnego. Dlatego organ powinien mieć na względzie właśnie przepisy prawa materialnego, ilekroć dokonuje ustaleń służących rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej. Tymczasem organy w zaskarżonej sprawie naruszyły powyższe zasady albowiem nie ustaliły okoliczności istotnych w sprawie rozstrzyganej w oparciu o art, 50 i 51 Prawa budowlanego.

Skargę na decyzję w części złożyli również J. i G. S.. Zakwestionowali to, iż organy nadzoru budowlanego nie nakazały inwestorowi montażu odbojnic. W ich ocenie konieczne jest również wyznaczenie miejsca parkingowego dla osób niepełnosprawnych.

Odpowiadając na skargi organ administracji wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Na początku Sąd wskazuje, iż nie kwestionuje możliwości wykorzystania art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682) do "wymuszenia" przestrzegania norm techniczno-budowlanych nawet w sytuacji, gdy dotyczą one robót nie podlegających reglamentacji Prawa budowlanego. Jednakże zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie oraz przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, w ocenie Sądu zostało ograniczone jedynie do kwestii wyznaczenia miejsc parkingowych. A te ostatnie stanowią w istocie "pochodną" przeznaczenia obiektu budowlanego, w którym znajduje się warsztat oraz sposobu jego użytkowania.

Dlatego też niezbędne jest ustalenie powyższych okoliczności w oparciu o dokumenty będące podstawą do wzniesienia budynku warsztatu samochodowego i zagospodarowania całej nieruchomości. W decyzji organu I instancji stwierdzono, że brak decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Organ nadzoru budowlanego winien jednak podjąć starania w celu odnalezienia tego aktu. Jeśli to się nie uda, konieczne będzie sięgnięcie do nieobowiązującego już planu miejscowego, z którym decyzja powinna być zgodna (jeśli została wydana na podstawie przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym). Następnie organ powinien dokonać ustaleń w oparciu o pozwolenie na budowę budynku warsztatu i ewentualnie projekt zagospodarowania nieruchomości.

Ustalenie powyższych okoliczności pozwoli stwierdzić, czy obiekt budowlany i jego otoczenie są wykorzystywane zgodnie z prawem i czy na etapie realizacji obiektu zostały wypełnione wszystkie obowiązki przez inwestora (np. w zakresie ustalenia miejsc parkingowych). Dopiero wówczas organ będzie mógł rozważyć zastosowanie rozwiązań przewidzianych w art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji weźmie pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu.