Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Go 309/10 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 9 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Go 309/10 odmówił przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 maja 2010 r. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. W. została wezwana do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.

W dniu 19 maja 2010 r. do sądu wpłynął wniosek skarżącej Spółki o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca Spółka podała, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych z uwagi na bardzo duże zaległości ze strony kontrahentów Spółki i konieczność zaciągania kredytów bankowych dla uzyskania bieżącej płynności finansowej. Spółka wskazała, że kapitał zakładowy wynosi 3.870.000 zł, wartość środków trwałych 11.721.941,34 zł, a w 2009 r. osiągnęła zysk w wysokości 196.136,61 zł. Nadto na trzech rachunkach bankowych spółki stan konta wygląda następująco: -49.321,29 zł, -149.874,02 zł,

-199.986,17 zł.

Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Go 309/10, po rozpatrzeniu wniosku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. W. o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy.

W dniu 1 lipca 2010 r. do sądu wpłynął sprzeciw [...] Sp. z o.o. Strona wskazała, że w jej ocenie ww. postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Jednocześnie strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia z wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 złotych w całości. Strona zwróciła uwagę, że wykazywany przez nią stan rachunków bankowych jest ujemny co oznacza, że Spółka w każdym z nich korzysta z kredytu w rachunku bieżącym, stąd wynika dysponowanie jakimikolwiek środkami, zaś gdyby z jakichkolwiek przyczyn z dnia na dzień miała utracić dostęp do tych środków i możliwość nimi dysponowania, czy to w wyniku wypowiedzenia umów przez banki i blokady środków, czy też np. ewentualnych zajęć komorniczych w związku z roszczeniami kontrahentów Spółki, z dnia na dzień całkowicie Spółka utraciłaby jakąkolwiek zdolność płatniczą i płynność finansową. Z danych co do wysokości środków na rachunkach bankowych wynika, że Spółka w zasadzie nie ma własnych środków finansowych - przynajmniej na chwilą obecną, a działalność prowadzi finansując się środkami z kredytu.

Odmawiając przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wskazał, że z nadesłanych dokumentów wynika, że strona posiadała na dzień 31 grudnia 2009 r. aktywa trwałe o wartości 11.721.941,34 zł, w tym rzeczowe aktywa trwałe o łącznej wartości 11.220. 628,14 zł, nieruchomości o wartości 109.214,00 zł, a także aktywa obrotowe o wartości 8.594.907,06 zł. Ponadto w 2009 r. Spółka osiągnęła zysk w wysokości 196.136,61 zł. Podkreślono, że na trzech rachunkach bankowych spółki stan konta wygląda następująco: -49.321,29 zł, -149.874,02 zł, -199.986,17 zł.

Zaznaczono, że zobowiązanie Spółki w zakresie uiszczenia opłaty sądowej wynosi 100 zł, co niewątpliwie nie wiąże się ze znacznym obciążeniem finansowym podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym, utrzymującego pewien poziom płynności finansowej. Wprawdzie z przedłożonych dokumentów, znajdujących się w aktach niniejszej sprawy oraz w aktach sprawy II SA/Go 308/09 i II SA/Go 374/09 wynika, że aktualnie skarżąca Spółka wykazuje stratę. Jednak ponoszenie straty nie oznacza spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Strata jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. Nie jest równoznaczna z utratą płynności finansowej. Wiadomym jest, że w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej bieżący bilans na dany moment może wykazywać stratę, także w sytuacji dobrej kondycji finansowej przedsiębiorcy, co wynika z planu przepływu środków finansowych podmiotu oraz harmonogramu spłat długów i wierzytelności.

W tym zakresie Sąd podziela pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., l OZ 208/08, Lex nr 477191). [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. W. w uzasadnieniu sprzeciwu podkreśliła, że w jej sytuacji istnieje potencjalna możliwość utraty dostępu do środków finansowych, co prowadziłoby do utraty zdolności płatniczej i płynności finansowej, wymuszając na członkach zarządu złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Takie potencjalne zagrożenie bez wątpienia może dotyczyć każdego przedsiębiorcy uczestniczącego w obrocie gospodarczym. W ocenie Sądu oczywistym jest, że potencjalne zagrożenie utraty płynności finansowej nie jest równoznaczne z brakiem płynności finansowej w chwili obecnej. Nie może ono uzasadniać zwolnienia danego podmiotu od ponoszenia kosztów postępowania sądowego, mających charakter danin publicznoprawnych.

W ocenie Sądu wniosek [...] Sp. z o.o. nie zawiera podstaw uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Zważywszy bowiem na wysokość bieżących wydatków spółki, poniesienie kosztów uiszczenia wpisu w najniższej z możliwych wysokości, zdaniem Sądu, nie przekracza jej zdolności płatniczych.

Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim złożyła [...] Sp. z o.o. Postanowienie Sądu pierwszej instancji zaskarżono w całości zarzucając naruszenie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 2 P.p.s.a. przez błędne ich zastosowanie i odmowę udzielenia pomocy i zwolnienia od wpisu od skargi, mimo że skarżąca Spółka wykazała, iż przy wysokości jej przychodów oraz zysków zasadnym jest udzielenie zwolnienia z wpisu od skargi.

Wskazując na ten zarzut skarżąca Spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zawiera uzasadnionych podstaw.

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego.

Zgodzić się przede wszystkim trzeba z Sądem pierwszej instancji, że dla oceny sytuacji finansowej skarżącej Spółki nie można brać pod uwagę jedynie stanu rachunków bankowych i kasy na dzień składania wniosku. Badanie jedynie tych okoliczności w tak zawężonym zakresie skutkowałoby niezwykle fragmentaryczną oceną sytuacji Spółki, nieobrazującą jej rzeczywistych możliwości finansowych. Zważywszy na zmienność stanu rachunków bankowych i kasy, wynikającą z płynności znajdujących się na nich środków finansowych, nie można uznać za słuszne stanowisko, że dla przesądzenia zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy wystarczy wykazanie, iż w dniu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka nie posiada ani na rachunkach bankowych, ani w kasie żadnych środków. Stwierdzić trzeba, iż dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa Spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także jej sytuacja we wcześniejszym okresie oraz na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności Spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08).

Wskazać przy tym należy, że ani zerowy, ani ujemny na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych, czy kasy nie są wystarczające dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Zwrócić też należy uwagę na wyniki gospodarcze Spółki za ostatnie lata (2009 r. – 196.136,61 zł.), wartość środków trwałych (11.721.941,34 zł.) oraz wysokość kapitału zakładowego (3.870.000,00 zł.). Ocena wszystkich tych okoliczności wskazuje, iż Sąd pierwszej instancji wszechstronnie zbadał zasadność wniosku Spółki.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wystarczających podstaw do obciążenia budżetu państwa kosztami sądowymi w sprawie zainicjowanej przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. W., która nadal prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, posiada znaczne należności krótkoterminowe, a także środki trwałe wielokrotnie przewyższające wartość wymaganego wpisu. Choć Spółka wykazuje straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, to jednak obraca środkami wielokrotnie przekraczającymi wysokość kosztów postępowania, które - co trzeba podkreślić - na obecnym etapie zamykają się w kwocie 100 zł.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka nie wykazała, że wydanie takiej kwoty jest w stanie w jakikolwiek sposób zakłócić jej bieżącą działalność, stąd też prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, iż Spółka nie spełnia ustawowych przesłanek koniecznych dla przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.