Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. I. [...] w L. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Lu 445/24 w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 13 maja 2024 r. nr 0601-IEE.7192.87.2024.2 przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 25 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Lu 445/24 oddalił wniosek B. B. (dalej: skarżąca) oraz Stowarzyszenia I. [...] (dalej: uczestnik postępowania lub Stowarzyszenie) o wyłączenie sędziów WSA w Lublinie Moniki Kazubińskiej-Kręcisz, Andrzeja Niezgody i Grzegorza Wałejki w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 13 maja 2024 r., sygn. akt 0601-IEE.7192.87.2024.2 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżąca oraz uczestnik postępowania.

Przewodniczący Wydziału I WSA w Lublinie zarządzeniem z dnia 30 grudnia 2024 r. wezwał uczestnika postępowania do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100 zł stosowanie do § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535).

Stowarzyszenie złożyło zażalenie na powyższe zarządzenie wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie podkreślił, że jest organizacją pozarządową. Dodatkowo zaznaczył, że nie jest dopuszczalne by w postępowaniach sądowych nawet w sprawach w których uczestniczą organizacje pozarządowe nie przestrzegana była Konstytucja, by nie uwzględniana była hierarchia stosowania prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Stosownie zaś do art. 230 § 1 p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami tymi są w myśl art. 230 § 2 p.p.s.a.: skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania.

Stosownie do treści art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania.

Zgodnie z art. 12 p.p.s.a. ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Zakres znaczeniowy pojęcia "strona" obejmuje trzy rodzaje podmiotów postępowania. Po pierwsze, pojęcia tego użyto do określenia stron postępowania sądowoadministracyjnego tj. skarżącego i organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Po drugie pod tym pojęciem może kryć się "uczestnik tego postępowania na prawach strony". Stowarzyszenie jest uczestnikiem na prawach strony i korzysta z uprawnień procesowych strony właśnie na mocy art. 12 p.p.s.a. ale nie jest w przedmiotowej sprawie stroną skarżącą sensu stricte w rozumieniu art. 239 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Miało ono prawo wnieść zażalenie korzystając z uprawnień strony nadanych mu poprzez uznanie za uczestnika postępowania z mocy art. 33 § 2 p.p.s.a. Niemniej jednak stroną skarżącą nadal pozostaje B. B. i to jej przysługuje zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a. Ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych dotyczy zatem strony skarżącej wnoszącej skargę w sprawie, której przedmiotem jest umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Podstawy do zwolnienia Stowarzyszenia od kosztów sądowych nie zawiera również art. 239 § 2 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z powyższym przepisem nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1057 - dalej: u.d.p.p.w.) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

W powyższym przepisie nie ma mowy, że zwolnienie z obowiązku uiszczania opłat obejmuje podmioty wymienione w art. 3 ust. 2 u.d.p.p.w. tj. organizacje pozarządowe określone w pkt 1 i 2 tego artykułu. Należy również zauważyć, że z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego, wynika, że skarżące Stowarzyszenie nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego.

Ponadto jak już wskazano powyżej Stowarzyszenie nie występuje w niniejsze sprawie jako strona we "własnej sprawie". Pojęcie “sprawy własnej" trzeba zaś odnosić nie do wykonywanej przez stowarzyszenie działalności statutowej, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona, w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji. Sformułowanie "sprawa własna" dotyczy zatem postępowania, w którym w drodze indywidualnego aktu administracyjnego organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych (zob. postanowienie NSA z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt I OZ 1013/16). Przedmiot niniejszej sprawy nie wskazuje, iż mamy do czynienia z taką sytuacją.

Skoro w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie nie korzysta ze zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat sądowych, to Przewodniczący Wydziału I WSA w Lublinie prawidłowo zastosował powołane przepisy i zasadnie zaskarżonym zarządzeniem wezwał je do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Trafnie również określił wysokość należnego wpisu w kwocie 100 zł, co odpowiadało § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r.

Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i z art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.