Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 16 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. C. Spółki z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 640/13 w zakresie oddalenia wniosku T. C. S.A. w K. o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi T. C. S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 12 czerwca 2014., po rozpoznaniu wniosku T. C. S.A. w K. o wyłączenie Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego Anny Apollo i Krzysztofa Wujka oraz Sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. Barbary Bradys-Kmiecik, Małgorzaty Herman, Magdaleny Jankiewicz, Magdaleny Juźków, Mirosława Kupca, Barbary Orzepowskiej-Kyć i Marzanny Sałudy, postanowił umorzyć postępowanie w odniesieniu do Sędziego Mirosław Kupca (pkt 1) w odniesieniu do pozostałych Sędziów objętych wnioskiem wniosek oddalił (pkt 2).

W motywach zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, na uzasadnienie wniosku skarżącej spółki, w którym podniesiono, że jej pełnomocnik wniósł do Komisji Europejskiej skargę na naruszenie prawa wspólnotowego poprzez praktykę polskich sądów administracyjnych powstałą w wyniku prawotwórczej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego zaś objęci wnioskiem o wyłączenie Sędziowie wydawali wyroki sprzeczne z poglądem wyrażonym w skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] stycznia 2013 r.

Sąd I instancji wskazał również, że stosownie do treści art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), wymienieni Sędziowie złożyli oświadczenia o nieistnieniu okoliczności mogących wywołać wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie. Takiego oświadczenia nie złożył Sędzia Mirosław Kupiec, który z dniem 31 maja 2014 r. zrzekł się urzędu sędziego.

Dokonując oceny wniosku spółki, Sąd I instancji przytaczając treść art. 18 i 19 p.p.s.a. podkreślił, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien zawierać wskazanie okoliczności uprawdopodobniających istnienie przyczyny wyłączenia sędziego wobec czego strona składająca taki wniosek powinna wskazać na fakty, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Sąd zauważył również, że nie jest dopuszczalne formułowanie zarzutów o charakterze ogólnym w zakresie braku obiektywizmu sędziego w oderwaniu od konkretnych okoliczności.

Wątpliwości pełnomocnika skarżącej spółki co do bezstronności sędziów opierające się o fakt orzekania przez Sędziów wymienionych we wniosku w sprawach, w których występowały analogiczne lub zbliżone zagadnienia prawne z przedmiotową sprawą, Sąd I instancji uznał za niewystarczające dla przyjęcia, że wystąpiły uzasadnione wątpliwości co do bezstronności Sędziów, których dotyczył wniosek.

Zażaleniem T. C. Spółka z o.o. w K. zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji w części w jakiej oddalono wniosek o wyłączenie Sędziów, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez niezajęcie w uzasadnieniu postanowienia żadnego stanowiska odnośnie wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających wyłączenie Sędziów i brak wyjaśnienia dlaczego okoliczności te nie wywołują wątpliwości co do bezstronności Sędziów;

2. art. 19 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku o wyłączenie Sędziów mimo, że zachodzą w stosunku do nich okoliczności tego rodzaju, iż mogą wskazywać na uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności.

Podnosząc te zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w pkt 2.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Wobec okoliczności, że wniosek skarżącej spółki o wyłączenie wymienionych w nim Sędziów opierał się na art. 19 p.p.s.a., kontrola objętego zażaleniem postanowienia podlegać będzie ocenie w aspekcie przesłanek określonych w tym przepisie. Zgodnie z jego treścią niezależnie do przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywoływać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w danej sprawie. Przez okoliczności, o których mowa w powołanym art. 19 p.p.s.a. rozumieć należy zarówno te okoliczności związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem jak również inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste rozumieć należy relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej bądź gospodarczej. Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną sprawą jak wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 353/14). Warunkiem konieczny wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. z wniosku strony, jest uprawdopodobnienie istnienia opisanych okoliczności, które budzić będą wątpliwości odnośnie wydania przez sędziego orzeczenia opartego na wyłącznie zobiektywizowanych przesłankach.

Mając powyższe na uwadze za prawidłową uznać należy ocenę wniosku skarżącej spółki, jakiej dokonał Sąd I instancji oddalając żądanie wyłączenia Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G.. Przedmiotowy wniosek, co wynika z jego treści oraz motywów zażalenia przedstawionych w jego uzasadnieniu opierał się na trzech okolicznościach. Były to: wniesienie przez pełnomocnika spółki skargi do Komisji Europejskiej dotyczącej działalności orzeczniczej sądów administracyjnych naruszających w ocenie autora tej skargi prawo Unii Europejskiej, kwestionowania przez wymienionych we wniosku Sędziów zasad prawa Unii Europejskiej oraz redagowania uzasadnień orzeczeń wydanych przez tych Sędziów w sposób powielający motywy innych orzeczeń bez odniesienia się do okoliczności rozpoznawanej przez nich sprawy.

Przedstawione okoliczności mające w ocenie autora wniosku uzasadniać żądanie wyłączenia wymienionych w nim Sędziów nie mogły wywołać oczekiwanego skutku. Nie odnosiły się one, bowiem w jakimkolwiek zakresie do przesłanek wskazujących na wystąpienie okoliczności budzących uzasadnione wątpliwości co do bezstronności Sędziów, których wniosek dotyczył, a o których mowa w przywołanym art. 19 p.p.s.a. Autor wniosku nie wskazał bowiem, jakie konkretnie okoliczności bądź uwarunkowania zewnętrze lub wewnętrzne dotyczące poszczególnych Sędziów, mogłyby wpływać na nieobiektywne rozpoznanie i wydanie równie nieobiektywnego orzeczenia w sprawie. Jak już wskazano okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie powinny być tego rodzaju, że z uwagi na stosunek łączący sędziego z którąkolwiek ze stron bądź stosunek łączący sędziego ze sprawą, budzą wątpliwości co do jego bezstronności lub mieć będą wpływ na obiektywne orzeczenie w sprawie. Za taką okoliczność nie można uznać faktu wniesienia przez stronę skargi do Komisji Europejskiej, przedmiotem, której jest naruszenie zasad ogólnych prawa wspólnotowego wynikające z działalności orzeczniczej sądów państwa członkowskiego. Skarga taka jest, bowiem w istocie skierowana przeciwko Państwu Polskiemu i sposobowi wywiązywania się z postanowień zawartych przez nie traktatów lub przepisów prawa wspólnotowego, które z uwagi na przynależności do Unii powinny być przestrzegane. Nie dotyczy ona działalności orzeczniczej konkretnych sędziów lecz określonej praktyki orzeczniczej mającej wpływ na kształtowanie się stosunków prawnych pomiędzy podmiotami stosunku administracyjnoprawnego. Nie występuje zatem jakiekolwiek powiązanie pomiędzy wniesieniem skargi w trybie art. 258 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej a opisanymi przesłankami na podstawie, których strona może żądać wyłączenia sędziego od orzekania w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej.

Również podnoszona w treści zażalenia okoliczności wiedzy Sędziów wymienionych we wniosku o wniesieniu przez stronę skargi do Komisji Europejskiej nie jest przesłanką do zastosowania art. 19 p.p.s.a. gdyż posiadanie takiej wiedzy nie stanowi automatycznie przesłanki wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie lub sprawach, których przedmiot dotyczy wywiedzionej do organów Unii skargi. Nie powoduje ona powstania, którejkolwiek z okoliczności mogących zrzutować na obiektywizm sędziego wynikający z ich zewnętrznego bądź wewnętrznego uwarunkowania.

Zarzut posługiwania się przez cześć z Sędziów, których wniosek o wyłączenie dotyczy, fragmentami innych wyroków bez odniesienia się do realiów rozpatrywanej sprawy, również nie stanowi przesłanki wyłączenia ich od orzekania w tych sprawach albowiem nie jest to okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. Dostrzeżone przez stronę tego rodzaju mankamenty orzeczenia, wpływające w jej ocenie na prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy, mogą zostać wytknięte we wniesionym środku odwoławczym i poddane kontroli sądu II instancji.

Mając powyższe na uwadze za niezasadny należy uznać, sformułowany w punkcie 2 zażalenia, zarzut naruszenia art. 19 p.p.s.a.

Nie jest również zasadny zarzut postawiony przez skarżącą spółkę w punkcie 1 zażalenia, które polegało w jej ocenie na naruszeniu przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nie zajęcie stanowiska odnośnie okoliczności wskazanych we wniosku i braku wyjaśnienia przyczyn dla których Sąd uznał, że nie wywołują one wątpliwości co do bezstronności sędziów.

Sąd I instancji co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia przywołując podstawę prawną wyłączenia sędziego na wniosek strony wskazał również na przesłanki jakie powinny zostać spełnione przez tę stronę dla skuteczności tego wniosku. Podkreślił przy tym, że przedstawione okoliczności mające uzasadnić żądanie wyłączenia sędziego nie mogą mieć charakteru ogólnego oraz że muszą mieć charakter obiektywny, realny i dotyczący konkretnej sprawy nie zaś wyrażać subiektywne stanowisko strony co do podstaw żądania. Stanowisko to było podstawą oceny wniosku skarżącej, która przeprowadzona została w sposób prawidłowy i doprowadziła do trafnego stwierdzenia, że przedstawione przez spółkę we wniosku argumenty i okoliczności przemawiające za wyłączeniem Sędziów, których wniosek dotyczył nie pozwalały na jego uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparci o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowiło jak w sentencji.