Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 marca 2015r. sprawy ze skarg Gminy [...] i M. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargi.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda, na podstawie art. 9a, art. 96 ust. 1 b, art. 136, art. 137, art. 138 ust. 2, art. 140 ust. 1, 2, 3 i 4, art. 141 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 127 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołań [...] od decyzji Starosty z dnia [...] orzekającej o zwrocie na rzecz M.S. nieruchomości gruntowej w części zabudowanej, stanowiącej własność Gminy [...], położonej w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów miasta [...] (o łącznej pow. 855 m2 oraz o zobowiązaniu M. S. do wpłacenia kwoty 1.534.512,00 zł na rzecz Gminy [...] płatnej w 10 rocznych ratach w wysokości 153.451,20 zł każda, powiększone o stopę procentową równą stopie redyskonta weksli stosowaną przez Narodowy Bank Polski, tytułem zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania powiększonego o wzrost wartości nieruchomości odpowiadający różnicy wartości; nieruchomości z uwzględnieniem jej stanu z dnia wywłaszczenia i z dnia zwrotu - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekł o:

1. zwrocie M. S., byłej właścicielce, nieruchomości gruntowej w części zabudowanej stanowiącej własność Gminy [...], położonej przy ulicy [...] o łącznej pow. 855 m2;

2. ustaleniu zwaloryzowanej wartości odszkodowania za część wywłaszczonej nieruchomości na kwotę 58.427,00 zł (słownie: pięćdziesiąt osiem tysięcy czterysta dwadzieścia siedem złotych);

3. ustaleniu wzrostu wartości nieruchomości odpowiadający różnicy wartości nieruchomości z uwzględnieniem jej stanu z dnia wywłaszczenia i z dnia zwrotu na kwotę 1.511.793,0 zł;

4. zobowiązaniu M. S. do wpłacenia kwoty zwaloryzowanego odszkodowania powiększonego o wzrost wartości nieruchomości wynoszącej łącznie 1.570.220,0 na rzecz Gminy [...].

5. rozłożeniu kwoty o której mowa w pkt. 4 na 10 rocznych rat w wysokości 157.022,00 zł (słownie: sto pięćdziesiąt siedem tysięcy dwadzieścia dwa złote) każda, powiększonych o stopę procentową równą stopie redyskonta weksli stosowaną przez Narodowy Bank Polski. Pierwsza rata płatna w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie termin do wniesienia skargi na niniejszą decyzję do sądu administracyjnego, a następne 9 rat płatne w terminie do 31 marca każdego kolejnego roku kalendarzowego.

6. do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie należności stosuje się odpowiednie przepisy Kodeksu Cywilnego.

7. wierzytelności Gminy [...] z tytułu zwrotu odszkodowania podlegają zabezpieczeniu, poprzez ustanowienie na zwracanej nieruchomości hipoteki na rzecz Gminy [...] w dziale IV Ksiąg Wieczystych KW Nr KI1L/00067822/2 i KW Nr KI1L/00054770/8 w kwocie 1.570.220,00 zł wraz z oprocentowaniem równym stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski,

8.decyzja zatwierdza podział nieruchomości, wykonany na podstawie art. 95 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, przedstawiony na mapie przyjętej w Grodzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 09.10.2008r. nr ewidencyjny 1751/2008, zgodnie którym działka nr A o pow. 0,0669 ha została podzielona na działki nr B o pow. 0,0537 ha i nr C o pow. 0,0132 ha.

Organ orzekł nadto, że decyzja stanowi podstawę wpisów w Księgach Wieczystych.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o zwrocie na rzecz M. S. przedmiotowej nieruchomości wskazując, że spełniona została przesłanka zbędności nieruchomości wynikająca z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, albowiem na wywłaszczonej działce Spółdzielnia nie dokonała inwestycji określonej w akcie notarialnym z dnia 12 maja 1971 r., którą miała być budowa osiedla mieszkaniowego dla S., zgodnie z decyzją o lokalizacji nr 40/69.

Odwołania od powyższej decyzji wniosła Gmina [...], M. S., [...].

Wydając opisaną na wstępie decyzję Wojewoda ustalił, co następuje.

Aktem notarialnym sporządzonym z dnia 12.05.1971 r., M. S., w oparciu o art. 6 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, sprzedała na rzecz Skarbu Państwa prawo własności nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej na mapie nr 107/69 z dnia 11.07.1969r. jako działki nr E i nr F o łącznej powierzchni 1301 m2. W akcie tym M. S. oświadczyła, że częścią składową nieruchomości jest dom mieszkalny (drewniany), zabudowania gospodarcze, drzewa i krzewy oraz drugi budynek mieszkalny (murowany - obecnie ul. [...]), którego część do pierwszego piętra (mury i fundamenty) wzniesiona została nakładami M. S., a dwie kondygnacje nadbudował oraz wyposażył Skarb Państwa.

W rejestrze pomiarowym na mapie nr 107/69 działka nr E posiada powierzchnię 400 m2, a działka nr F ma powierzchnię 1301 m2. Łączna powierzchnia tych działek w rejestrze pomiarowym wynosi więc 1701 m2, a nie jak błędnie wskazano w akcie notarialnym 1301 m2.

Prawo własności Skarbu Państwa do działek nr E i F zostało ujawnione w księdze wieczystej KW Nr 4920, prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego.

Zgodnie z decyzją Nr 40/69 o lokalizacji szczegółowej, wydaną przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w dniu 31.03.1969r., która została powołana w akcie notarialnym Rep. A Nr 3876/71, przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego dla Spółdzielni. W decyzji tej zapisano, iż "w dalszej części opracowania należy przeanalizować możliwość pozostawienia budynków mieszkalnych nowych lub w dobrym stanie technicznym do dalszego użytkowania".

W dniu 26.05.1969r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej wydało decyzję o lokalizacji szczegółowej Nr 103/69, dla terenu położonego w rejonie ulic [...], jednakże teren ten przedstawiony na mapie stanowiącej integralną część decyzji, nie obejmuje przedmiotowej nieruchomości. Decyzją tą anulowano jednocześnie decyzję o lokalizacji szczegółowej Nr 40/69 z dnia 31.03.1969r.

Aktem notarialnym z dnia 15.08.1972r. Rep. A Nr 7937/72 Skarb Państwa oddał w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej, m.in. nieruchomość położoną przy [...] składającą się z działki nr F - z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego. Powyższy akt został zawarty w oparciu o decyzję z dnia 30.06.1971 r. Nr ZGT.64/17/71 Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, w sprawie oddania na 99 lat w użytkowanie wieczyste m.in. przedmiotowej nieruchomości na rzecz K..

W dniu 23.09.1972r. z księgi wieczystej KW Nr 4920 odłączono działkę nr F i przeniesiono ją do księgi wieczystej KW Nr 5744. W tym dniu zostało ujawnione w księdze wieczystej KW Nr 5744 prawo użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni działki nr F, będącej własnością Skarbu Państwa.

Decyzją Zarządu Gospodarki Terenami z dnia 16.10.1982r. znak: ZGT.II- 64/17/71/82, zmieniona została za zgodą stron decyzja z dnia 30.06.1971r. Nr ZGT-64/17/71 w sprawie przekazania w użytkowanie wieczyste działki przy ulicy [...] 3 oznaczonej nr F. Spółdzielnia została wieczystym użytkownikiem części działki nr F, która według planu Nr 210/82 składa się z działek oznaczonych nr nr I, J i K o ogólnej pow. 453 m2. Na mapie nr 210/82 działkę nr F o pow. 1301 m2 podzielono na działki nr K o pow. 50 m2, nr J o pow. 110 m2, nr N o pow. 848 m2 i nr I o pow. 293 m2. Powyższy podział działki nr F, został ujawniony w zbiorze dokumentów KW [...].

Z księgi wieczystej odłączono działkę nr N. Prawo własności Skarbu Państwa do tej działki zostało ujawnione w księdze wieczystej KW w dniu 01.12.1982r.

Aktem notarialnym z dnia 20.12.1982r. Rep. A Nr 7960/82 Skarb Państwa oddał w użytkowanie wieczyste - z przeznaczeniem pod budowę pawilonów handlowych, m.in. działkę nr N na rzecz osób fizycznych.

W księdze wieczystej zostało w dniu 30.12.1982r. ujawnione prawo użytkowania wieczystego działki nr N o pow. 848 m2 ustanowione na rzecz osób fizycznych. Obecnie w wyniku modernizacji ewidencji gruntów m. [...], działka nr N o pow. 848 m2 stanowi działkę nr X o pow. 896 m2, będącą własnością Gminy [...] na podstawie decyzji komunalizacyjnej Wojewody z dnia 17.04.2002r. znak: RR.IX.7723-1-11/02, a jej użytkownikami wieczystymi są osoby fizyczne, co znajduje także potwierdzenie w wypisie z ewidencji gruntów z dnia 15.11.2006r.

Działka nr I o pow. 293 m2, zgodnie z mapą nr 430/94, została podzielona na działki nr S o pow. 164 m2 i nr U o pow. 129 m2 i nadane im zostały numery ewid. odpowiednio: O o pow. 164 m2 i R o pow. 129 m2.

Następnie w dniu 31.07.2000r. z KW odłączono m.in. działki nr K, J oraz S i U (powstałe z dawnej działki I) i przyłączono je do KW. Księga wieczysta została zamknięta.

W wyniku modernizacji ewidencji gruntów, działce nr K o pow. 50 m2 nadano nr P, a działce nr J o pow. 110 m2 - nr T. Powierzchnia tych działek nie uległa zmianie.

Aktem notarialnym z dnia 31.10.2000r. Rep. A Nr 5425/2000 rozwiązana została umowa użytkowania wieczystego zawarta z Spółdzielnią w stosunku do nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działki nr O o pow. 164 m2, P o pow. 50 m2, T o pow. 110 m2 i R o pow. 129 m2.

W dniu 08.01.2001r. z księgi wieczystej KW Nr 65202 (obecnie Nr KI1L/00065202/6) odłączono działki nr O (dawny nr S), nr P (dawny nr K), nr T (dawny nr J), R (dawny nr U) i założono dla nich księgę wieczystą KW Nr KI1L/00067822/2, w której jako właściciel została ujawniona Gmina [...].

Z kolei wywłaszczona działka hip. nr E o pow. 400 m2, ujawniona początkowo w KW, w której jako jej właściciel ujawniony był Skarb Państwa, na podstawie decyzji Wojewody z dnia 25.01.1998r. znak: GG.V-7413/1/64/95, stała się własnością Gminy [...]. W dniu 16.10.1998r. z księgi wieczystej odłączono m.in. działkę nr E i urządzono dla niej księgę wieczystą). Działka nr E stanowi obecnie, zgodnie z mapą nr 430/95, działkę ewidencyjną nr W o pow. 270 m2 i część działki ewidencyjnej nr A o pow. 669 m2, których właścicielem jest Gmina [...].

Organ odwoławczy wskazał, że wywłaszczonej działce hip. nr E odpowiada obecnie działka nr W o pow. 270 m2 oraz część działki nr A o pow. 669 m2, stanowiące własność Gminy [...]. Natomiast wywłaszczonej działce hip. Nr F odpowiadają obecnie działki nr nr P, T, O, R i X.

Pismem z dnia 02.02.1999r., uzupełnionym w dniu 04.05.2000r., M. S. wystąpiła do Prezydenta Miasta [...] "o zwrot nieruchomości nr hip. 50 o powierzchni 1301 m2, położonej w [...].

Prezydent Miasta [...], po rozpatrzeniu ww. wniosku, decyzją z dnia [...] orzekł w pkt 1 o umorzeniu postępowania o zwrot na rzecz byłej właścicielki nieruchomości położonej [...], oznaczonej w ewidencji gruntów m. [...] jako działka nr X (obręb 010), będącej własnością Skarbu Państwa oraz w pkt 2 o odmowie zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów m. [...] jako działki nr nr O, W, P, T, R oraz część działki nr A (obręb 010), będącej własnością Gminy [...].

Na skutek odwołania złożonego przez M. S. od ww. decyzji, Wojewoda decyzją z dnia [...] uchylił pkt 1 zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta [...] i w tym zakresie orzekł o odmowie zwrotu działki nr X na rzecz byłej właścicielki, a w pozostałym zakresie tj. w pkt 2, utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 18.04.2006r. sygn. akt II SA/Kr 2002/02, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. S., uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W związku z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003r. sygn. akt OPS 1/03, podjętą w sprawie o zwrot nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu i orzekającą o wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 K.p.a. prezydenta miasta jako organu wykonawczego i reprezentującego je na zewnątrz, a jednocześnie działającego jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, Wojewoda działając jako organ wyższego stopnia, pismem z dnia 29.09.2006r. wyznaczył Starostę do załatwienia wniosku M. S. o zwrot nieruchomości stanowiącej obecnie własność Gminy [...] oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działki nr E i nr F, a obecnie jako działki nr nr P, T, R, O, W, X oraz część działki nr A.

Decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o odmowie zwrotu na rzecz M. S. nieruchomości oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działki hip. nr E i nr F, stanowiącej obecnie w ewidencji gruntów m. [...] obręb 010 działki nr nr P, T, R, O, W, X oraz część działki nr g A, będącej własnością Gminy [...],. Pismem z dnia 11.10.2007r. M. W. - pełnomocnik M. S., złożyła odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości, wskazując, iż decyzja ta jest rażąco sprzeczna z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18.04.2006r. sygn. akt II SA/Kr 2002/02.

Wojewoda decyzją z dnia [...], orzekł o uchyleniu decyzji Starosty z dnia[...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Wojewódzki Sąd w Kielcach, po rozpatrzeniu skargi M. S. na ww. decyzję Wojewody, wyrokiem z dnia 19.03.2008r. sygn. akt II SA/Ke 8/08 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia[...], wskazując, że organy obu instancji wydały decyzje z naruszeniem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. WSA w Krakowie w uzasadnieniu swojego wyroku z dnia 18.04.2006r. wskazał, iż rozwiązanie z Spółdzielnią ustanowionego na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego, usuwa przeszkodę z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Natomiast Starosta w uzasadnieniu swojej decyzji jako powód odmowy zwrotu na rzecz byłej właścicielki działek nr nr O, P, T i R - odpowiadających części działki nr F - wskazał, iż roszczenie nie przysługuje z uwagi na spełnienie przesłanek z art. 229 ustawy, a Wojewoda w uzasadnieniu swej decyzji uznał to stanowisko za prawidłowe. Dla Sądu jest to sprzeczne z oceną prawną wyrażoną przez WSA w Krakowie. Takie samo stanowisko odnosi się do wyrażonej przez Sąd oceny prawnej związanej z faktem, iż nakłady Skarbu Państwa na nieruchomość w postaci dokończenia rozpoczętej przez byłą właścicielkę budowy domu wielorodzinnego zostały poczynione jeszcze przed zawarciem umowy w formie aktu notarialnego, w związku z czym w dacie zawarcia tej umowy budynek ten w stanie wykończonym już istniał i był zamieszkany. Zdaniem Sądu, już WSA w Krakowie w wyroku z dnia 18.04.2006r., w sposób jednoznaczny wskazał, iż w takiej sytuacji należy uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Nadto Sąd wskazał, że aktem notarialnym z dnia 12.05.1971 r. Rep. A 3876/71, M. S. sprzedała Państwu nieruchomość składającą się z działek nr E i nr F o łącznej pow. 1701 m2, z których działka nr E o pow. 400 m2 była przeznaczona pod poszerzenie ulicy [...], natomiast działka nr F o pow. 1301 m2 dla Kieleckiej Spółdzielni Mieszkaniowej, a granica między tymi dwoma działkami przecinała istniejący budynek wielorodzinny. Mając na uwadze taki stan rzeczy, zdaniem Sądu, skoro wywłaszczona działka nr E, na której znajdowała się większa część budynku wielomieszkaniowego, była przeznaczona pod poszerzenie ulicy [...], a dla Spółdzielni oddano w użytkowanie wieczyste tylko działkę nr F wraz ze znajdującą się na niej pozostałą częścią budynku wielomieszkaniowego, to oczywiste jest, iż budynek ten był przeznaczony do rozbiórki, po której to rozbiórce Spółdzielnia miała zrealizować w akcie notarialnym cel wywłaszczenia - budowę osiedla mieszkaniowego. Skoro K. na przedmiotowej nieruchomości nie poczyniła żadnej inwestycji, nie została także poszerzona ulica [...], gdyż wzniesiony jeszcze przed wywłaszczeniem budynek wielorodzinny nie został wyburzony, należy uznać, iż nieruchomość ta stała się zbędna na cel jej przejęcia.

Starosta , rozpatrując ponownie sprawę, uwzględniając wskazania WSA w Kielcach wyrażone w ww. wyroku oraz mając na uwadze wyrok WSA w Krakowie z dnia 18.04.2006r., decyzją z dnia [...] orzekł o zwrocie na rzecz M. S. przedmiotowej nieruchomości oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu.

Odwołania od powyżej decyzji złożyła M. S. oraz Prezydent Miasta.

Wojewoda decyzją z dnia [...] orzekł o uchyleniu w całości decyzji Starosty z dnia [...] i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że Starosta prowadząc postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości pominął najemców budynku mieszkalnego przy ulicy [...], usytuowanego na działkach nr O, W, przez co naruszył przepisy procedury administracyjnej. Dodatkowo wskazał, iż w sprawie zachodzi konieczność rozdzielenia postępowania na dwa odrębne, albowiem inny jest stan prawny i inne strony postępowania w odniesieniu do działki nr X, a inne w odniesieniu do działek nr P, T, R, C, O i W. Z wnioskiem o rozdzielenie postępowania na dwa, wnioskowała także M. W. - pełnomocnik M. S..

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję Wojewody złożyła M. W.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 25.11.2009r. sygn. akt II SA/Ke 444/09, skargę oddalił.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że Starosta, stosownie do zaleceń Wojewody rozdzielił sprawę zwrotu nieruchomości przejętej aktem notarialnym z dnia 12.05.1971 r. na dwa odrębne postępowania. Pod sygn. [...] prowadzona jest sprawa zwrotu nieruchomości położonej przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów miasta [...] (obręb 0010) nr P, T, R, C, O i W o łącznej pow. 855 m2. Natomiast pod sygn. [...] prowadzona jest sprawa zwrotu nieruchomości położonej przy ulicy [...], oznaczonej w dacie wywłaszczenia częścią działki hip. nr F, której obecnie w ewidencji gruntów m. [...] odpowiada część działki nr X, stanowiącej własność Gminy w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych.

W toku rozpatrywania sprawy organ I instancji przeprowadził dniu 26 marca 2010r. oględziny przedmiotowej nieruchomości, które wykazały, iż stan zainwestowania na nieruchomości nie uległ zmianie. Na działkach ewidencyjnych nr O W znajduje się budynek mieszkalny, trzykondygnacyjny, murowany, otynkowany, zamieszkały przez 13 rodzin. Główne wejście do budynku znajduje się od ulicy [...], a drugie wejście znajduje się od strony podwórka. Podwórko przed budynkiem wyłożone jest częściowo płytkami chodnikowymi, a w pozostałej części porośnięte trawą. Na placu przed budynkiem w granicy działki od strony ulicy [...] oraz od strony północnej również w granicy rosną pojedyncze stare drzewa oraz są widoczne pozostałości po starej studni. Granicą wschodnią podwórka przebiega częściowo ogrodzenie wykonane z siatki metalowej o wysokości 1 m. Nieruchomość nie jest ogrodzona, a przez nią przechodzi ciąg pieszy do dalszych posesji, również wyłożony płytkami chodnikowymi. W oględzinach nieruchomości uczestniczyli najemcy lokali znajdujących się w przy ul. [...], będący stronami postępowania. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z dnia 04.05.2010r. właścicielem działek nr P o pow. 0,0050 ha, nr T o pow. 0,0110 ha, nr R o pow. 0,0129 ha, nr O o pow. 0164 ha, nr W o pow. 0,0270 ha, nr A o pow. 0,0669 ha jest Gmina [...]. Działka A jest użytkowana przez Spółdzielnię.

Mając powyższe na uwadze, Starosta wydał opisaną na wstępie decyzję o zwrocie na rzecz M. S. przedmiotowej nieruchomości oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że celem wywłaszczenia w przedmiotowej sprawie, była stosownie do zapisów w akcie notarialnym z dnia 12 maja 1971 r., budowa osiedla mieszkaniowego dla K., zgodnie z decyzją o lokalizacji nr 40/69. Zgodnie z mapą nr 107/69 przyjętą do ewidencji dnia 07.1969r. działka nr E o pow. 400 m2 była przeznaczona pod poszerzenie ulicy [...], natomiast działka nr F o pow. 1301 m2 dla Spółdzielni. Granica pomiędzy tymi działkami przecinała istniejący budynek wielorodzinny. Skoro wywłaszczona działka nr E na której znajdowała się większa część budynku wielomieszkalnego była przeznaczona pod poszerzenie ulicy [...], a dla Spółdzielni oddano w użytkowanie wieczyste tylko działkę nr F wraz ze znajdującą się na niej pozostałą częścią budynku wielomieszkalnego, oczywiste jest, że budynek ten był przeznaczony do rozbiórki, po której to rozbiórce Spółdzielnia Mieszkaniowa miała zrealizować wskazany w akcie notarialnym z 1971r. cel wywłaszczenia - budowę osiedla mieszkaniowego.

Skoro Spółdzielnia na tej nieruchomości nie poczyniła żadnej inwestycji, nie została też poszerzona ulica [...], gdyż wzniesiony jeszcze przed wywłaszczeniem dom wielorodzinny nie został wyburzony, należy uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczeniowy. O jej zbędności świadczy również fakt rozwiązania w 2000r. z Spółdzielnią ustanowionego na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działki nr O, P, T, R.

Wobec powyższego, Starosta wskazał, że przesłanka zbędności określona przepisami art. 137 ust. 1 ustawy została spełniona, a działki nr P, T, R, O, W i część działki nr A podlegają zwrotowi. Odnośnie działki nr A, której część pochodzi z wywłaszczonej działki nr E, zlecono jednostce wykonawstwa geodezyjnego wykonanie opracowania geodezyjnego, mającego na celu wydzielenie gruntu przeznaczonego do zwrotu. W wyniku tego podziału, który został przedstawiony na mapie przyjętej w Grodzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 09.10.2008r. Nr ewidencyjny 1751/2008, z działki nr A o pow. 0,0669 ha powstały działki nr B o pow. 0,0537 ha i nr C o pow. 0,0132 ha. Działka nr C o pow. 132 m2 jest przedmiotem zwrotu.

W celu dokonania rozliczeń, stosownie do art. 140 ustawy, pomiędzy byłą właścicielką a aktualnym właścicielem, którym jest Gmina [...], organ I instancji, zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość przedmiotowej nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia oraz z dnia zwrotu. Zgodnie z opinią rzeczoznawcy majątkowego, wartość rynkowa części nieruchomości podlegająca zwrotowi według stanu na dzień zwrotu wynosi 1.857.213,0 zł, natomiast zwaloryzowana wartość części odszkodowania podlegająca zwrotowi wynosi 58.427,00 zł. Wartość rynkowa części podlegającej zwrotowi, z wyłączeniem nakładów nowego właściciela, według stanu na datę wywłaszczenia, określono na kwotę 381.128,0 zł. Wzrost wartości nieruchomości odpowiadającej różnicy z uwzględnieniem jej stanu z dnia wywłaszczenia i z dnia zwrotu wynosi 1.476.085,00 zł. Zatem skoro nastąpił wzrost wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie powiększa się o kwotę 1.476.085,00 zł. Łączna kwota do zapłaty przez M. S. na rzecz Gminy [...] wynosi 1.534.512,00 zł i została rozłożona na wniosek M. S. na 10 rocznych rat, po 153.451,20 zł każda.

Wydając opisana na wstępie decyzję organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie w sprawie toczyło się w oparciu o przepisy K.p.a. oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). Instytucję zwrotu nieruchomości regulują przepisy art. 136 - 142 tej ustawy. Zwrot nieruchomości może nastąpić wówczas gdy nieruchomość nabyta została na rzecz Skarbu Państwa na postawie indywidualnej decyzji administracyjnej kończącej ściśle rozumiane postępowanie wywłaszczeniowe. Wyjątki od tej zasady określa art. 216 ww. ustawy, wskazujący możliwość zwrotu nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa w trybie aktów prawnych enumeratywnie wymienionych w tym artykule. Art. 216 ust. ustawy, rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu m.in. na nieruchomości nabyte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r., Nr 10, poz. 64 ze zm.).

Z treści aktu notarialnego z dnia 12.05.1971 r. wynika, że przejście własności nieruchomości na rzecz Państwa nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958r, a zatem w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, regulujące kwestie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei stosownie do art. 137 ust. 1 tej ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Organ podkreślił, że w kwestii zbędności przedmiotowej nieruchomości wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 18 kwietnia 2006r. oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 19 marca 2008r. sygn. akt II SA/Ke 8/08.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 18 kwietnia 2006.r WSA w Krakowie wskazał, iż rozwiązanie z Spółdzielnią ustanowionego na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego usuwa przeszkodę z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w postaci negatywnej przesłanki zwrotu i organy administracji publicznej nie mogą odmowy zwrotu uzasadniać w oparciu o ten przepis.

Z kolei WSA w Kielcach w ww. wyroku wskazał, że WSA w Krakowie, jednoznacznie stwierdził, iż należy uznać, że nieruchomość stała się zbędna, i ta ocena prawna wiąże zarówno sąd jak też organy.

Starosta uwzględniając wyroki WSA w Krakowie i WSA w Kielcach, wydane w niniejszej sprawie, prawidłowo orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na rzecz M. S. Organ podejmując rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej, ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania powiększonego o nakłady poniesione na nieruchomości po dacie wywłaszczenia, w oparciu o operat szacunkowy z dnia 27 września 2010r. Organ odwoławczy dokonując analizy operatu szacunkowego, stanowiącego podstawę do ustalenia zwaloryzowanego odszkodowania stwierdził, iż został on sporządzony zgodnie zobowiązującymi w tym zakresie przepisami, jednakże zawiera on błędy rachunkowe, które wpływają na ostateczne rozliczenia pomiędzy Gminą [...] a byłą właścicielką nieruchomości. Wojewoda podkreślił, iż organy administracyjne rozpoznające sprawę mają prawo i obowiązek ocenić na podstawie art. 80 K.p.a. dowodową wartość złożonego operatu szacunkowego, zbadać czy przedłożona opinia jest zupełna, logiczna i wiarygodna. Organ odwoławczy, badając operat przyjęty jako dowód w niniejszej sprawie, uznał, iż został on sporządzony poprawnie, z zastosowaniem zasad i trybu określonego w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004r. Nr 207, poz. 2109, ze zm.). Zaistniałe błędy rachunkowe nie wpływają negatywnie na całość dokonanej wyceny nieruchomości i mogą zostać poprawione przez rzeczoznawcę majątkowego, bez konieczności sporządzania nowej wyceny.

W związku z powyższym, pismem z dnia 21.01.2011r. organ wystąpił do rzeczoznawcy majątkowego celem dokonania stosownej korekty operatu szacunkowego. Przy piśmie z dnia 25.01.2011r. rzeczoznawca majątkowy przedłożył korektę błędów rachunkowych w operacie szacunkowym określającym wartość nieruchomości położonej przy ulicy [...], przedkładając trzy poprawione strony tegoż operatu: str. 2, str. 52 i str. 54 po dokonanych poprawkach, w brzmieniu właściwym. Na str. 2 operatu - Wyciąg z operatu szacunkowego w pkt 5 zdanie drugie: Wartość rynkowa części podlegającej zwrotowi wg stanu na dzień zwrotu: zamiast "1.857.213,00 zł" winno być 1.892.921,00 zł, stosownie do wyliczenia na str. 51, a w zdaniu trzecim: wzrost wartości nieruchomości (różnica wartości z dnia wywłaszczenia i z dnia zwrotu) zamiast "1.476.085,00 zł" winno być "1.511.793,00 zł". Na str. 52 operatu w pkt 9.4. Wzrost wartości nieruchomości odpowiadający różnicy nieruchomości z uwzględnieniem stanu z dnia wywłaszczenia i z dnia zwrotu: zamiast "1.892.921 zł - 381.128 zł = 1.476.085 zł" winno być: "1.892.921 zł - 381.128 zł = 1.511.793 zł (zgodnie z wynikiem odejmowania)". Adekwatnie do powyższego na stronie na str. 54 pkt 10 Wnioski końcowe w pkt 2 zamiast kwoty 1.857.213 zł winno być 1.892.921 zł oraz w pkt 3 i 5 zamiast kwoty 1.476.085 zł winno być 1.511.793,0 zł.

Mając na uwadze powyższą korektę operatu szacunkowego, zmianie uległa kwota zwaloryzowanego odszkodowania, które M. W. zobowiązana jest wpłacić na rzecz Gminy [...]. Zgodnie z operatem szacunkowym i dokonaną korektą wartość rynkowa części nieruchomości podlegającej zwrotowi, na której usytuowany jest budynek mieszkalny wielorodzinny z 13 lokalami mieszkalnymi, z wyłączeniem nakładów nowego właściciela, według stanu na datę wywłaszczenia oszacowano na kwotę 381.128,00 zł (słownie: trzysta osiemdziesiąt jeden tysięcy sto dwadzieścia osiem złotych). Wartość rynkową części nieruchomości podlegającej zwrotowi wg stanu z daty zwrotu oszacowano na kwotę 1.892.921,00 zł (słownie: jeden milion osiemset dziewięćdziesiąt dwa tysiące dziewięćset dwadzieścia jeden złotych). Wzrost wartości nieruchomości stanowiący różnicę pomiędzy wartością nieruchomości wg stanu z dnia wywłaszczenia a stanem nieruchomości z dnia zwrotu wynosi 1.511.793,00 zł (słownie: jeden milion pięćset jedenaście tysięcy siedemset dziewięćdziesiąt trzy złote). Z kolei wartość zwaloryzowanej części odszkodowania do zwrotu wyliczono na kwotę 58.427,00 zł (słownie: l pięćdziesiąt osiem tysięcy czterysta dwadzieścia siedem złotych).

Stosownie do art. 217 ust. 2 ustawy osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% pełnej wartości tych nieruchomości.

W niniejszym przypadku, zwaloryzowane odszkodowanie wynoszące 58.427,00 zł jest mniejsze niż 50% aktualnej wartości nieruchomości tj. 946.460,50 zł.

Łączna kwota do zapłaty przez M. S. na rzecz Gminy [...] stanowi zatem sumę ustalonego zwaloryzowanego odszkodowania tj. 58.427,00 zł powiększoną o kwotę wzrostu wartości tej nieruchomości wskutek działań podjętych na niej po wywłaszczeniu, tj. kwotę 1.511.793,00 zł, czyli razem 1.570.220,00 zł (słownie: jeden milion pięćset siedemdziesiąt tysięcy dwieście dwadzieścia złotych).

Należność ta, na wniosek M. S., zostaje rozłożona na 10 rocznych rat w wysokości 157.022,00 zł każda, powiększone o stopę procentową równą stopie redyskonta weksli stosowaną przez Narodowy Bank Polski. Pierwsza rata płatna w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie termin do wniesienia skargi na niniejszą decyzję do sądu administracyjnego, a pozostałe 9 rat płatne w terminie do 31 marca każdego następnego roku kalendarzowego.

Z uwagi na powyższe Wojewoda orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i orzekł jak w sentencji niniejszej decyzji.

Dodatkowo organ wyjaśnił, że kolejnym powodem podjęcia przez organ rozstrzygnięcia, jest fakt, iż organ I instancji w zaskarżonej decyzji nie wskazał w jej sentencji, iż przedmiotowa decyzja Starosty zatwierdza podział nieruchomości oznaczonej jako działka nr A o pow. 0,0669 ha na działki nr B o pow. 0,0537 ha i nr C o pow. 0,0132 ha, przedstawiony na mapie nr 1751/2008 zaewidencjonowanej w Grodzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 09.10.2008r.

W myśl bowiem art. 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadku wydzielenia nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa, albo w przypadku wydzielenia części nieruchomości na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 1 (o podziale nieruchomości). Ostateczna decyzja o nabyciu własności lub użytkowania wieczystego albo ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza podział.

Zatem skoro decyzja Starosty rozstrzygała o zatwierdzeniu podziału działki nr A, to fakt ten winien być wprost sformułowany w sentencji tej decyzji. Brak takiego zapisu powoduje, że strona nie została poinformowana o wszystkich skutkach prawnych, jakie decyzja ta wywołuje.

Jednakże powyższe uchybienie, poprzez uchylenie decyzji Starosty i orzeczenie w tym zakresie, w tym również w przedmiotowej kwestii w pkt 8, zostało konwalidowane na etapie postępowania odwoławczego.

Nadto z uwagi na podjęte rozstrzygnięcie w zakresie zwrotu nieruchomości położonej przy ulicy [...], w której znajduje się 13 lokali mieszkalni wynajmowanych od Gminy [...], organ wskazując na treść art. 138 ust. 2 ustawy podniósł, że najem, dzierżawa, użyczenie nie stanowią przeszkody dla zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli zachodzą przesłanki do jej zwrotu określone w art. 137 ustawy.

W ocenie organu odwoławczego, na gruncie obowiązujących przepisów organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń odnośnie braku realizacji celu przejęcia na części wywłaszczonej nieruchomości, decyzja wydana została w oparciu o przewidziany w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami tryb postępowania przy zastosowaniu przewidzianych w art. 136 i art. 137 obligatoryjnych przesłanek warunkujących orzeczenie o zwrocie nieruchomości. Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem jej przejęcia, tj. pod poszerzenie ulicy [...] oraz pod budownictwo mieszkaniowe dla K.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu M. S., organ wskazał, że żądanie prowadzenia jednego postępowania administracyjnego w odniesieniu do wywłaszczonej działki, nie może zostać uwzględnione z uwagi na odmienny stan prawny działki nr X i działek nr nr P, T, C, O i W o łącznej pow. 855 m2 oraz odmienne strony postępowania. Organ podkreślił , że również pełnomocnik M. S. w licznych pismach kierowanych zarówno do Starosty jak i Wojewody, wnosił o rozdzielenie postępowań i wydanie dwóch niezależnych decyzji w sprawie.

Organ odwoławczy wskazując na treść art. 139 i art. 140 ust. 4 ustawy podkreślił, że z aktu notarialnego Rep. A Nr 3876/71 wynika, że jedynie część domu mieszkalnego do pierwszego piętra wzniesiona została nakładami M. S. Brak jest także jakiegokolwiek przepisu prawa, z którego wynikałyby uwzględnienie w wycenie przysługujących M. S. uprawnień kombatanckich. Odnosząc się do podnoszonej kwestii, iż obecnie Gmina [...] odstąpiłaby najemcom budynek po znacznie niższej cenie, na zupełnie innych warunkach niż oddając go prawowitemu właścicielowi, za kwotę co najmniej 10-krotnie wyższą, organ wyjaśnił, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, regulujące kwestie zwrotów wywłaszczonych nieruchomości oraz rozliczeń z tego tytułu, precyzyjnie określają w jaki sposób należy dokonać rozliczeń z tytułu zwrotu nieruchomości. Organy administracji publicznej są zobowiązane do przestrzegania przepisów prawa, które nie przewidują stosowania żadnych bonifikat i ulg. Przy ustalaniu wysokości zwaloryzowanego odszkodowania nie uwzględnia się jakichkolwiek strat poniesionych z tytułu wywłaszczenia.

Organ podniósł również, że kwestia zaniżonej, zdaniem odwołującej, wartości nasadzeń drzew i krzewów na nieruchomości oraz drewnianego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, oraz niezbilansowania pożytków z tytułu użytkowania nieruchomości w okresie od czerwca 1951 r. do 30 czerwca 1971 r., bez zgody właściciela, nie może być przedmiotem badania w postępowaniu dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Z kolei podnoszona kwestia, iż pierwotny wniosek o zwrot nieruchomości dotyczył 1301 m2, a w trakcie rozprawy sądowej przed WSA w Krakowie wykazała, że faktycznie Gmina [...] zabrała teren o powierzchni 1701 m2, a wycena tego faktu nie uwzględnia, także nie może zostać uwzględniona. WSA w Kielcach w wyroku z dnia 19 marca 2008r. sygn. akt II SA/Ke 8/08 wskazał, iż prawidłowo organy ustaliły, iż powierzchnia całej nieruchomości, składającej się z działek nr E i nr F wynosiła faktycznie 1701 m2 i taka też powierzchnia wynika z powołanej w akcie notarialnym mapy.

Odnosząc się z kolei do zarzutów Prezydenta Miasta podnoszonych w odwołaniu, organ wyjaśnił, że istotnie w zaskarżonej decyzji nie wskazano, iż ostateczna decyzja o zwrocie zatwierdza podział nieruchomości przedstawiony na mapie nr 1751/2008 z dnia 09.10.2008r., co wynika z art. 96 ust. 1b, jednak uchybienie to zostało konwalidowane na etapie postępowania odwoławczego. W sentencji decyzji organ odwoławczy zawarł bowiem w pkt 8, zgodnie z którym decyzja zatwierdza podział nieruchomości, wykonany na podstawie art. 95 ust. 4 ustawy, przedstawiony na mapie przyjętej w Grodzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 09.10.2008r. Nr ewidencyjny 1751/2008.

Organ podkreślił, że kwestia zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia, została przesądzona w wyroku WSA w Krakowie z dnia 18.04.2006r. sygn. akt II SA/Kr 2002/02, a ocena prawna wyrażona w tym wyroku jest wiążąca dla organów administracji publicznej. Zarzut, iż zaskarżona decyzja nie zawiera wszystkich elementów, albowiem brak jest w jej podstawie prawnej art. 138 ust. 2 ustawy i stała się ostateczna, nie powoduje, że umowy najmu nie wygasną w terminie wskazanym w tym przepisie. Wygaśnięcie tych umów następuje bowiem z mocy prawa, a brak przywołania tego artykułu nie zmienia istoty rzeczy. Niezależnie od powyższego organ w uzasadnieniu niniejszej decyzji szczegółowo wskazał, jakie skutki dla najemców wynikają ze zwrotem przedmiotowej nieruchomości. Odnośnie wątpliwości Prezydenta Miasta [...] co do sposobu wyliczenia zwaloryzowanego odszkodowania, organ wyjaśnił, że organ badał prawidłowość dokonanej waloryzacji części odszkodowania i stwierdził, że została ona sporządzona poprawnie. Rzeczoznawca majątkowy, dokonując waloryzacji części odszkodowania, uwzględnił fakt, iż zwrotowi podlega jedynie część wywłaszczonej nieruchomości i w związku z tym przewidzianą do zwrotu kwotę odszkodowania, w tym wartość gruntu, wartość składników roślinnych oraz wartość nakładów byłego właściciela, ustalił proporcjonalnie do powierzchni zwracanej nieruchomości. Waloryzacji kwoty odszkodowania dokonano stosownie do art. 5 ustawy. Natomiast oczywiste omyłki, które znajdowały się w operacie szacunkowym, zostały skorygowane przez rzeczoznawcę majątkowego przy piśmie z dnia 25.01.2011 r.

Odnosząc się z kolei do zarzutów najemców lokali, organ podkreślił, że z żadnego przepisu prawa nie wynika, aby osoba na rzecz której zwrócono wywłaszczoną nieruchomość miała obowiązek zapewnić jej najemcom inne lokale. Organem gospodarującym mieszkaniowym zasobem Gminy [...] jest bowiem Prezydent Miasta [...]. Natomiast zwrotu poniesionych nakładów w poszczególnych lokalach, najemcy mogą dochodzić jedynie na drodze cywilno-prawnej od poprzedniego właściciela tj. Gminy [...], na rzecz której M. S. zobowiązana jest zwrócić ustalone niniejszą decyzją odszkodowanie, obejmujące nakłady na zwracanej nieruchomości.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zostały wniesione przez Gminę [...] oraz M. C. (poprzednio Wawszczak) – następcę prawnego M. S..

Skarżąca Gmina zarzuciła:

- naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., poprzez dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego;

- naruszenie art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 140 ust. 1-3 ugn, poprzez ich zastosowanie w sprawie, w wyniku dokonania błędnego ustalenia, że zwracana część nieruchomości nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Wskazując na powyższe zarzuty, Gmina [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Gmina [...] podkreśliła, że Wojewoda nie uwzględnił, ani też nie odniósł się do zarzutów Gminy [...] zawartych w odwołaniu, dotyczących nieprawidłowej oceny zbędności nieruchomości na cel określony w akcie wywłaszczeniowym, a jedynie uznał, że kwestia zbędności nieruchomości położonej przy ulicy [...] została przesądzona w prawomocnych wyrokach WSA w Krakowie z dnia 18.04.2006r. sygn. akt II SA/Kr 2002/02 oraz WSA w Kielcach z dnia 19.03.2008r. sygn. akt II SA/Ke 8/08. Skarżąca kwestionuje stanowisko organów obu instancji, iż ww. orzeczenia sądów administracyjnych, dotyczące oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, stanowi element wiążącej organy oceny prawnej, o której mowa w art. 153 ustawy z dnia 30 września 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z kolei M. C. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody w części zawartej w punktach od 2 do 8 oraz zwrotu nieruchomości w całości.

W uzasadnieniu skargi wskazała, iż wnioskodawca – jej matka M. S. zmarła 25 marca 2011r., a skarżąca jest jedynym następcą prawnym. Zdaniem skarżącej, Wojewoda nie odniósł się w swoim rozstrzygnięciu do błędnych założeń przyjętych w sporządzonej przez rzeczoznawcę wycenie, a jedynie skorygował błędy rachunkowe. Tymczasem, zdaniem strony skarżącej, niezgodnie ze stanem faktycznym zostały przyjęte założenia do wykonania wyceny, a mianowicie nie uwzględniono identycznych standardów wykończenia mieszkań w dniu wywłaszczenia i zwrotu, nie odniesiono się do strat poniesionych w wyniku wyburzenia dwukondygnacyjnego budynku mieszkalnego drewnianego o 6 lokalach mieszkalnych, nie pomniejszono wyceny o wykonane roboty budowlane w trakcie trwania postępowania zwrotowego tj. adaptację strychu na cele mieszkalne, nie uwzględniono w wycenie nakładów poniesionych przez użytkowników lokali mieszkalnych.

Zdaniem strony skarżącej, w sprawie powinno być prowadzone jedno postępowanie w stosunku do nieruchomości przejętej aktem notarialnym Nr Rep. A 3876/71. Skarżąca kwestionuje stanowisko organów, że ww. aktem notarialnym przyjęto 1701 m2 . W ocenie skarżącej organ pominął fakt, że teren o powierzchni 400 m2 nie został wywłaszczony. Działka nr E została przejęta w całości, natomiast na działce nr F przejęto jedynie "substancję mieszkalną tj. pozostałą część budynku, która położona była na planowanym poszerzeniu ulicy [...] i [...]". Storna skarżąca kwestionuje prawidłowość dokonanych rozliczeń z tytułu zwrotu, wskazując, że wszyscy obywatele winni być równi wobec prawa. W dalszej części skargi skarżąca podnosi zarzuty dotyczące przekazania w wieczyste użytkowanie na rzecz osób fizycznych, części nieruchomości przejętej aktem notarialnym Rep. A Nr 3876/71.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie sądowej w dniu 9 czerwca 2011r. Sąd połączył skargi wniesione w sprawach o sygn. akt II SA/Ke 256/11 i II SA/Ke 255/11 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. II SA/Ke 255/11.

Sprawa niniejsza, po podjęciu zawieszonego postępowania sądowego, została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Ke 43/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, jeżeli miało to lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie kontrola sądowoadministracyjna takich naruszeń prawa nie wykazała.

Przedmiotem skarg w sprawie niniejszej jest decyzja orzekająca na podstawie przepisów art. 9a, art. 136, art. 137, art. 138 ust. 2, art. 139, art. 140 oraz art.141 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), dalej jako u.g.n., o zwrocie nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) oraz ustalająca wartość zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu tej nieruchomości.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W art. 137 ustawodawca sprecyzował przesłankę zwrotu nieruchomości, wskazując w ust. 1, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Z przytoczonych przepisów wynika, że podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, oceniana przez organ w dacie rozstrzygania w sprawie żądania zwrotu nieruchomości. Istota zbędności polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany.

W ocenie Sądu ustalony przez organy administracji stan faktyczny w niniejszej sprawie prowadzący do przyjęcia, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (art. 216 ust.1 u.g.n., rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu m.in. na nieruchomości nabyte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r., Nr 10, poz. 64 ze zm.), zasługuje na akceptację, zwłaszcza gdy się zważy na treść art. 153 ustawy P.p.s.a. i związania organów oraz tut. Sądu wydanymi w rozpoznawanej sprawie wyrokami sądów administracyjnych.

Zagadnieniem o zasadniczym znaczeniu dla rozpoznania niniejszej sprawy jest kwestia związania Sądu wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2006r. sygn. akt II SA/Kr 2002/02 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 marca 2008r. sygn. akt II SA/Ke 8/08.

Stosownie do art. 153 ustawy P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Tym samym, orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania, w którym zostało wydane tak ono jak i zaskarżone rozstrzygnięcie, obejmując zarazem przyszłe – ewentualne – postępowanie administracyjne w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 1999r., sygn. akt: IV SA 527/97, LEX nr 47275). Jest to szczególnie istotne przy orzeczeniach kasatoryjnych, gdzie fundamentalne znaczenie ma uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, w wyniku którego następuje ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy w nowym postępowaniu administracyjnym. Są tam bowiem zawarte wskazania co do dalszego postępowania organów administracyjnych, jak również stosowna ocena prawna dotychczasowych działań.

Mając na względzie powyższe stwierdzić trzeba, że zarówno organy administracji publicznej orzekające w przedmiotowej sprawie, jak i Sąd związani są wskazaniami co do dalszego postępowania, jak również oceną prawną zawartymi w ww. wyrokach sądów administracyjnych. W uzasadnieniu wyroku WSA w Kielcach Sąd stwierdził, że cyt.: " Umowa z 12 maja 1971r., którą skarżąca sprzedała Państwu nieruchomość w § 1 zawiera jej opis, z którego wynika, iż obejmuje ona powierzchnię 1678,78 m² i że zgodnie z mapą przyjętą do ewidencji dnia 11 lipca 1969r. za Nr 107/69 składa się ona z dwóch działek: Nr 50/ 1 i F o łącznej powierzchni 1301 m². Prawidłowo organy ustaliły, iż powierzchnia całej tej nieruchomości, składającej się z działek E i F wynosiła faktycznie 1701 m² i taka też powierzchnia wynika z powołanej w akcie notarialnym mapy / k. 37 tom I akt adm. /. Na mapie tej znajduje się adnotacja, iż wyrys został wykonany dla celów wywłaszczenia. Wynika z niego, iż działka nr E o powierzchni 400 m² była przeznaczona pod budowę ulicy natomiast działka F o pow.1301 m² dla Spółdzielni. Co jest w sprawie istotne granica między tymi dwoma działkami przecinała istniejący budynek wielorodzinny. Znajdująca się w aktach sprawy mapa / z ręczną adnotacją, iż stanowi ona część decyzji z 26 maja 1969r. Nr 103/69 / k.21 tom I akt. adm./ potwierdza, iż wywłaszczona działka nr E, na której znajdowała się większa część budynku wielomieszkaniowego, była przeznaczona pod poszerzenie ulicy [...]. Skoro zaś po wywłaszczeniu M. S. Spółdzielni

oddano w wieczyste użytkowanie tylko działkę nr [...] wraz ze znajdującą się na niej pozostałą częścią budynku wielomieszkaniowego, oczywiste jest, iż budynek ten był przeznaczony do rozbiórki, po której to rozbiórce Spółdzielnia Mieszkaniowa miała zrealizować wskazany w akcie notarialnym z 1971r. cel wywłaszczenia – budowę osiedla mieszkaniowego. Okolicznością niesporną jest, iż Spółdzielnia na tej nieruchomości nie poczyniła żadnej inwestycji; nie została także poszerzona ulica [...], gdyż wzniesiony jeszcze przed wywłaszczeniem dom wielorodzinny nie został wyburzony. Powyższe okoliczności jedynie potwierdzają wyrażoną w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie ocenę co do zbędności wywłaszczonej tej części nieruchomości, w rozumieniu art. 137 ugn".

Niezależnie od powyższego podkreślić należy, iż organ I instancji przeprowadził dniu 26 marca 2010r. oględziny przedmiotowej nieruchomości, które wykazały, iż stan zainwestowania na nieruchomości nie uległ zmianie. Na działkach ewidencyjnych nr O W znajduje się budynek mieszkalny, trzykondygnacyjny, murowany, otynkowany, zamieszkały przez 13 rodzin. Główne wejście do budynku znajduje się od ulicy [...], a drugie wejście znajduje się od strony podwórka. Podwórko przed budynkiem wyłożone jest częściowo płytkami chodnikowymi, a w pozostałej części porośnięte trawą. Na placu przed budynkiem w granicy działki od strony ulicy [...] oraz od strony północnej również w granicy rosną pojedyncze stare drzewa oraz są widoczne pozostałości po starej studni. Granicą wschodnią podwórka przebiega częściowo ogrodzenie wykonane z siatki metalowej o wysokości 1 m. Nieruchomość nie jest ogrodzona, a przez nią przechodzi ciąg pieszy do dalszych posesji, również wyłożony płytkami chodnikowymi. W oględzinach nieruchomości uczestniczyli najemcy lokali znajdujących się w przy ul. [...], będący stronami postępowania. Jak wynika z wypisu z rejestru gruntów z dnia 04.05.2010r. właścicielem działek nr P o pow. 0,0050 ha, nr T o pow. 0,0110 ha, nr R o pow. 0,0129 ha, nr O o pow. 0164 ha, nr W o pow. 0,0270 ha, nr A o pow. 0,0669 ha jest Gmina [...]. Natomiast działka nr A jest użytkowana przez Kielecką Spółdzielnię Mieszkaniową.

W kontekście powyższych okoliczności nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty Gminy [...] naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., poprzez dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz naruszenia art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 140 ust. 1-3 u.g.n. poprzez ich zastosowanie, w wyniku dokonania błędnego ustalenia, że zwracana część nieruchomości nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Co zaś się tyczy zarzutów skarżącej M. C. należy stwierdzić, że są one niezasadne.

Rozdzielenie sprawy i konieczność prowadzenia dwóch odrębnych postępowań, z uwagi na odmienny stan prawny działki nr X oraz działek nr nr P, T, C, O i W o łącznej pow. 855 m2, wynikało z ostatecznej decyzji Wojewody z dnia 21.05.2009r. Warto podkreślić, że skarga M. S. na powyższą decyzję została oddalona przez WSA w Kielcach wyrokiem z dnia 21.09.2009r., sygn. akt II SA/Ke 444/09.

Co się tyczy zarzutu dotyczącego właściwej powierzchni nieruchomości przejętej aktem notarialnym Rep, A Nr 3876/71 z dnia 12.05.1971r. należy wskazać, że kwestia ta została już wyjaśniona w ww. wyrokach sądów administracyjnych. WSA w Kielcach w wyroku z dnia 19 marca 2008r. sygn. akt II SA/Ke 8/08 wskazał, że cyt.: "prawidłowo organy ustaliły, iż powierzchnia całej tej nieruchomości, składającej się z działek E i F wynosiła faktycznie 1701 m2 i taka też powierzchnia wynika z powołanej w akcie notarialnym mapy " - (por. s. 7 uzasadnienia wyroku).

Nie podlegał również uwzględnieniu zarzut dot. "przyjęcia niezgodnie ze stanem faktycznym założeń do wykonania wyceny".

Należy zgodzić się z organem, że w dacie przejęcia przedmiotowej nieruchomości budynek był wybudowany i wykończony w całości. Jedynie fundamenty, mury piwnic i mury parteru budynku do wysokości I-go piętra zostały wzniesione przez właścicielkę w 1939r. natomiast nadbudowę, ukończenie budowy i wyposażenie budynku wykonał Zarząd Kwatermistrzostwa - resortu Ministerstwa Obrony Narodowej na własny koszt.

Dodać również trzeba, że w postępowaniu zwrotowym nie uwzględnia się strat poniesionych w wyniku wyburzenia budynków znajdujących się na wywłaszczonej nieruchomości.

Co się tyczy podnoszonej kwestii adaptacji strychu na cele mieszkalne w trakcie trwania postępowania zwrotowego, należy wskazać, że z mocy art. 139 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu.

Również podnoszony zarzut nieuwzględniania w wycenie nakładów poniesionych przez użytkowników lokali mieszkalnych nie znajduje oparcia w materiale dowodowym zebranym w aktach sprawy. Wycena przedmiotowej nieruchomości obejmuje bowiem nakłady poczynione przez najemców na poszczególne lokale mieszkalne. Do podnoszonych w tym zakresie zarzutów organ szczegółowo odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wymaga podkreślenia, że przepisy u.g.n., regulujące zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości oraz rozliczeń z tego tytułu, jednoznacznie określają sposób rozliczeń z tego tytułu. Organy orzekające kierując się zasadą wynikającą z art. 6 K.p.a. zobligowane były do ustalenia zwaloryzowanego odszkodowania zgodnie z art. 140 ugn., który nie przewiduje stosowania bonifikat i ulg.

Skoro podniesione w skargach zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.

-----------------------

%