Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędzia WSA Piotr Borowiecki Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2010 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. stwierdzającą, że C. K. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 października 1999 r. oraz w okresie od dnia 1 lipca 2000 r. do dnia 31 grudnia 2002 r.

Decyzje obu organów zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. zwrócił się do Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego C. K. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 października 1999 r. oraz w okresie od dnia 1 lipca 2000 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. Poinformował, iż ZUS Inspektorat w [...] decyzją z dnia [...] maja 2009 r. umorzył postępowanie wyjaśniające w sprawie objęcia C. K. ubezpieczeniami społecznymi w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 14 stycznia 2002 r. Do ww. pisma dołączono plik dokumentów.

Pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. zawiadomiono C. K., cyt. dalej skarżącą, o wszczęciu postępowania w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej informując ją jednocześnie o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a. Skarżąca nie zajęła stanowiska w sprawie.

Organ ustalił w oparciu o pismo Urzędu Gminy [...], iż skarżąca była wpisana w ewidencji działalności gospodarczej pod nr ew. [...]. Wg wpisu działalność rozpoczęto w dniu 15 października 1997 r., działalność wykreślono w dniu 31 stycznia 2006 r.

Ponadto z zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w [...] – Placówki Terenowej w [....] z dnia [...] czerwca 2009 r. wynika, iż skarżąca podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu jako rolnik w okresach:

od dnia 1 listopada 1999 r. do dnia 30 czerwca 2000 r.,

od dnia 15 lipca 2003 r. do dnia 30 września 2004 r.

od dnia 18 lutego 2006 r. do dnia 28 lutego 2006 r.

Postępowanie w sprawie ustalenia, iż skarżąca podlegała ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 14 stycznia 2002 r. zostało ostatecznie umorzone. W toku toczącego się ww. postępowania ustalono okresy prowadzenia przez skarżącą pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie obejmującym m. in. okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 14 stycznia 2002 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] w pismem z dnia [...] maja 2009 r. poinformował skarżącą o braku zgłoszeń do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach:

od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 października 1999 r.,

od dnia 1 lipca 2000 r. do dnia 31 grudnia 2002 r.,

od dnia 1 grudnia 2004 r. do dnia 31 października 2005 r.

Pani C. K. w piśmie skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2009 r. wyjaśniła, iż nie prowadziła działalności gospodarczej w okresie od 1 grudnia 2004 r. do dnia 31 października 2005 r. z uwagi na jej sezonowość, tj. wyrób zniczy na 1 listopada. W piśmie z dnia [...] czerwca 2009 r. skarżąca podnosiła, iż od dnia 1 listopada 2001 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. nie prowadziła działalności na skutek zdarzenia losowego - tj. sprzedaży budynku, w którym działalność była prowadzona.

Ponadto z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. wynika, iż skarżąca zgłosiła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego z dniem 1 grudnia 2004 r., a następnie zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 1 listopada 2005 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, z czego wynika iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał przerwę w prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej przez skarżącą – C. K. okresie od dnia 1 grudnia 2004 r. do dnia 31 października 2005 r.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, iż w spornym okresie obowiązywały: ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn. zm.), obowiązująca do dnia 31 grudnia 2000 r., zwanej dalej "ustawą o działalności", ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.), oraz ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155 poz. 1095, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy prawo działalności gospodarczej przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast stosownie do treści art. 7 e ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r., zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.

Organ wskazał, przywołując wyrok NSA z 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06, iż zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne.

Podkreślił, iż skarżąca poinformowana o wszczęciu postępowania i wezwana do zgłoszenia wniosków i uwag nie skorzystała z prawa przedstawienia nowych dowodów w sprawie prowadzenia działalności gospodarczej.

Zaznaczył, iż działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu braku płynności finansowej, czy też na przykład z powodu choroby przedsiębiorcy i niemożności zastąpienia go w wykonywaniu czynności biznesowych przez współpracownika (pracownika firmy). Skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to należy domniemywać, że działalność ta jest przez skarżącą prowadzona. Organ zwrócił uwagę, iż działalność gospodarcza jest wykonywana nie tylko wówczas, gdy przedsiębiorca świadczy konkretną usługę również wtedy, gdy stworzone są odpowiednie warunki do jej wykonywania (gromadzenie towarów, którymi się handluje, wykonywaniu remontów lub adaptacji obiektu).

Organ wskazał, iż z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w okresie od 15 października 1997 r. do 31 grudnia 2002 r. Powyższe ustalenia potwierdza również treść uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2007 r., sygn. akt [...] w sprawie z jej odwołania przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w [...]

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdził, w przypadku skarżącej należy zastosować przepis art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291), który jako przepis szczególny wobec regulacji przepisów ustawy o świadczeniach reguluje możliwość wyboru pomiędzy ubezpieczeniem społecznym rolników a ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jedynie w okresach, w których skarżąca podlegała ubezpieczeniu społecznemu w KRUS, czyli:

od dnia 1 listopada 1999 r. do dnia 30 czerwca 2000 r.,

od dnia 15 lipca 2003 r. do dnia 30 września 2004 r.

od dnia 18 lutego 2006 r. do dnia 28 lutego 2006 r.

Odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu sfałszowania podpisu skarżącej, organ stwierdził, iż Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest organem powołanym do oceny takich zarzutów, niemniej z treści odwołania wynika, iż sprawą tą zajmują się właściwe instytucje. Dodał, iż fakt ten nie ma znaczenia w sprawie, gdyż sporny podpis figuruje na wniosku ZUS ZZA o objęcie skarżącej ubezpieczeniem społecznym z tytułu zawarcia umowy agencyjnej złożonym przez Pocztę Polską. Nie ma zatem znaczenia w postępowaniu w sprawie ustalenia okresu objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Organ wskazał, iż C. K. w okresie objętym decyzją nr [...] wydaną przez dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników, zatem podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Podkreślił, że ww. decyzja jest po jedynie potwierdzeniem faktu objęcia skarżącej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 października 1999 r. oraz od dnia 1 lipca 2000 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach - sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wniosła C. K. wnosząc o jej uchylenie i zwrot kosztów postępowania. Skarżonej decyzji zarzuciła brak merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, niewłaściwe zastosowanie art. 8 pkt 1 lit. c w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu:

- wadliwe zastosowanie art. 109 ust. 1 w zw. z art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, iż była objęta ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 października 1999 r. oraz od dnia 1 lipca 2000 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. niezależnie od faktu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, a także sfałszowania jej podpisu na deklaracji zgłoszeniowej ZUS ZZA. Wskazała, iż sprawa uległa przedawnieniu a prawo nie powinno działać wstecz. Podniosła ponadto, iż podejmując działalność gospodarczą i prowadząc ją przez co najmniej 1 roku miała świadomość, iż nie ma obowiązku ubezpieczenia z obu tytułów, co w jej ocenie było skorzystaniem z art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł

o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, sąd administracyjny, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w jej treści podstawą prawną – stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., obowiązany jest do badania z urzędu, czy zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie nie jest obarczone naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu, bądź naruszeniem przepisów prawa mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa.

Zaskarżona decyzja została wydana na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Zdrowotnych Oddział w [...] Inspektorat w [...], złożony na postawie art. 109 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, który daje możliwość zgłoszenia wniosku w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, także w okresie poprzedzającym złożenie wniosku - Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.

Na podstawie art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o ubezpieczeniu, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 11 ust. 1 ww. ustawy powstawał i wygasał w terminach określonych w przepisach

Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), zwanej dalej ustawą o s.u.s., (w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym decyzją), obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania.

Skarżąca podjęła działalność gospodarczą na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców Urzędzie Gminy [...] od dnia [...] października 1997 r. Jak zasadnie wskazał organ, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06), zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne.

Skarżąca powiadomiona o wszczęciu postępowania nie zajęła żadnego stanowiska, w oparciu o wyjaśnienia złożone ZUS w piśmie z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz w oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2009 r. organ prawidłowo uznał, iż skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w okresie od 15 października 1997 r. do 31 grudnia 2002 r. Twierdzenie skarżącej, iż od 1 listopada 2001 r. nie prowadziła działalności w formie sklepu spożywczego z powodu sprzedaży budynku, w ocenie Sądu, zostało poprawnie zinterpretowane przez organ.

Wbrew zarzutom skargi organ wziął pod uwagę treść art. 5 art. ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291), który będąc przepisem szczególnym wobec regulacji przepisów ustawy o świadczeniach daje możliwość wyboru pomiędzy ubezpieczeniem społecznym rolników a ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jedynie w okresach, w których rolnik lub domownik podlega ubezpieczeniu społecznemu w KRUS-ie.

Z zaświadczenia Kary Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w [...] Placówki Terenowej w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. wynika, iż skarżąca podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu jako rolnik w okresach:

- od dnia 1 listopada 1999 r. do dnia 30 czerwca 2000 r.,

- od dnia 15 lipca 2003 r. do dnia 30 września 2004 r.

- od dnia 18 lutego 2006 r. do dnia 28 lutego 2006 r.

Należy podkreślić, iż zaskarżona decyzja jest potwierdzeniem jedynie objęcia skarżącej C. K. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 października 1999 r. oraz od dnia 1 lipca 2000 r. do 31 grudnia 2002 r., natomiast organy ubezpieczenia społecznego ustalą, czy i w jakiej wysokości należna jest składka na to ubezpieczenie.

Ewentualne wątpliwości i zastrzeżenia co do sfałszowania dokumentów ZUS-u będą mogły być wyjaśnione w postępowaniu dotyczącym wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, prowadzone przez ZUS na podstawie art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł jak

w wyroku.