Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Gminy w [...] z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie wyboru ławników 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części odnoszącej się do [...] [...] pkt [...], w pozostałej części skargę oddala, 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w części, w której stwierdzono jej nieważność.

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2007r. na podstawie art. 160 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. nr 98,

poz. 1070 ze zm.) Rada Gminy [...] dokonała wyboru ławników do Sądu Rejonowego w [...] na kadencję 2008-2011.

Z protokołu Komisji Skrutacyjnej wynika, iż w głosowaniu brało udział

14 radnych, przy czym wszystkie oddane głosy były ważne. Kandydaci na ławników do Sądu Rejonowego w [...] w głosowaniu tajnym otrzymali następującą ilość głosów:

1. B. E. -7

2. O. E. -10

3. W. K. - 9.

Na uchwałę tą na podstawie art. 93 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r., nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) Wojewoda [...] wniósł skargę zarzucając jej naruszenie art. 14 ustawy o samorządzie gminnym. Wniósł o stwierdzenie nieważności części przepisu § 1 I pkt 1 uchwały Nr IX/110/07 Rady Gminy [...] w brzmieniu: ,,1 B. E.".

W swym uzasadnieniu Wojewoda [...] stwierdził, że z regulaminu głosowania będącego załącznikiem do uchwały Nr IX/109/07 wynika, iż wyboru dokonywano stawiając znak ,,X" w kratce z prawej strony obok nazwiska kandydata, przy czym każdy z głosujących miał możliwość postawienia znaku ,,X" przy jednym, dwóch lub trzech nazwiskach. Przy założeniu więc, że każdy z radnych uczestniczących w głosowaniu postawiłby znak ,,X" przy trzech nazwiskach to poszczególni kandydaci mogli otrzymać po 14 głosów każdy.

Dalej organ nadzoru wskazał, że zgodnie z przepisem art. 14 ustawy

o samorządzie gminnym uchwały rady gminy zapadają zwykłą większością głosów

w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady, w głosowaniu jawnym, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis art. 160 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych daje radzie gminy podstawę do wyboru ławników w głosowaniu tajnym. W pozostałym zakresie ma zastosowanie zasada o jakiej mowa w art. 14 ustawy o samorządzie gminnym. Zwykła większość jest osiągnięta, jeżeli liczba głosów ,,za" jest większa od liczby głosów ,,przeciw". Równa liczba głosów ,,za" i ,,przeciw" oznacza, że decyzja nie została podjęta. Podkreślił, że za podstawę obliczenia zwykłej większości o której mowa w art. 14 ustawy o samorządzie gminnym przyjmuje się wyłącznie głosy ważnie oddane.

Dalej stwierdził, że pomija się przy jej obliczaniu głosy nieważne i wstrzymujące się. Pomija się też głosy nieobecnych przy zachowaniu wymaganego art. 14 tej ustawy quorum.

Zdaniem Wojewody analiza przedstawionych wyżej wyników głosowania wykazała, iż liczba 7 głosów "za" jakie otrzymał E. B. nie spełnia

w przedstawionej sytuacji wymogu zwykłej większości głosów, o której mowa

w przepisie art. 14 ustawy o samorządzie gminnym. W opisanej sytuacji na

14 głosujących, głosy "za" kandydaturą E. B. oddało 7 radnych. W ocenie organu nadzoru liczba ta nie stanowi wymaganej ww. przepisem zwykłej większości głosów.

Jak dalej wskazał Wojewoda kandydaturę E. B. poparła połowa głosujących, zaś pozostali radni mogli, ale poparcia temu kandydatowi nie udzielili. Głosy takie należy traktować jako głosy ,,przeciw". W tej sytuacji E. B. otrzymał równą liczbę głosów ,,za" i ,,przeciw", co zdaniem organu nadzoru oznacza, iż nie został wybrany na ławnika.

Ponadto Wojewoda Kujawsko - Pomorski powołał się na stanowisko, jakie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lutego 1995r., sygn. akt SA/Wr 49/95. Wyrok powyższy został oparty na domniemaniu, że głosy nie oddane ,,za" są głosami ,,przeciw".

W konsekwencji Wojewoda uznał, że część przepisu § 1 I pkt 1 uchwały

Nr [...] w brzmieniu: ,,1. B. E." jest niezgodna z przepisem art. 14 ustawy o samorządzie gminnym, co stanowi przesłankę do stwierdzenia jego nieważności.

Wskazał również, iż przedmiotowa uchwała została zredagowana niezgodnie

z przepisami § 57 ust. 2 i 3 oraz § 62 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów

z dnia 20 czerwca 2002r. w sprawie ,,Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz.908).

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu stwierdził, że zaskarżona uchwała została podjęta w sposób zgodny z art. 14 ustawy o samorządzie gminnym. Zdaniem Wójta wybór kandydatów na ławników nastąpił w głosowaniu tajnym spośród tych, którzy uzyskali największą liczbę głosów bez konieczności uzyskania jakiejkolwiek większości (zwykłej lub kwalifikowanej). Stwierdził, że bez znaczenia jest w tym przypadku ilość oddanych głosów na poszczególnych kandydatów, istotne jest aby wyłonić te osoby, które uzyskały największą liczbę głosów bez względu na uzyskanie zwykłej większości głosów, która nie ma żadnego znaczenia.

Następnie zwrócił uwagę, że w sprawie głosowania nie ma zastosowania art. 14 ustawy o samorządzie gminnym. Zaś podjęcie uchwały było kolejną czynnością Rady dokonaną już po wyborze ławników. Gdyby nie było regulaminu w sprawie wyboru ławników to wówczas miałby zastosowanie ww. przepis.

Ponadto Wójt powołał się na stanowisko jakie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 1994r., sygn. akt SA/Kr 2423/94, z którego wynika, że jeżeli obowiązujące przepisy prawa nie określają sposobu wyboru członków zarządu, to kwestię tę pozostawiają do uregulowania przez same gminy. Orzeczenie to zdaniem Wójta na zasadzie analogii można odnieść do wyboru ławników, gdyż ustawodawca w art. 160 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych jedynie wskazał, że głosowanie ma być tajne natomiast sposób wyboru ławników pozostawił do uregulowania przez same gminy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje:

Dla oceny materialnoprawnej postępowania Rady Gminy [...] niezbędne staje się odwołanie do postanowień art. 160 § 1 ustawy o ustroju sądów powszechnych określającego, że "Ławników do sądów okręgowych oraz sądów rejonowych wybierają rady gmin, których obszar jest objęty właściwością tych sądów -

w głosowaniu tajnym. Z punktu widzenia tego rozwiązania organ administracji dopełnił wszystkich wymagań formalnych. Wybór ławników został bowiem dokonany dla sądu właściwego dla gminy [...] w głosowaniu tajnym.

W procesie wyboru ławników spełnione zostały również wymagania wynikające z art. 161-163 ustawy o ustroju sądów powszechnych związane z trybem wyłaniania kandydatów na ławników oraz terminem ich wyboru.

Dokonując oceny prawidłowości postępowania organów administracji należy mieć jednak na uwadze, że nie działają one w próżni i na prawidłowość ich postępowania oprócz wskazanych in concreto przepisów wpływ mają również rozwiązania procesowe i ustrojowe wynikające z aktów prawnych stanowiących podstawę funkcjonowania poszczególnych organów administracji. W tym konkretnym przypadku takim aktem prawnym jest ustawa z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), określająca w art. 14, że "Uchwały rady gminy zapadają zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady, w głosowaniu jawnym, chyba że ustawa stanowi inaczej".

Z postanowień tego przepisu nie wynika co prawda wprost w jakich sytuacjach rada gminy ma podejmować uchwały. Jest jednak oczywiste, że jako organ kolegialny może podjąć jakąkolwiek szeroko rozumianą decyzję tylko po przeprowadzeniu głosowania, którego wynikiem jest podjęcie uchwały lub odmowa jej podjęcia. W związku z tym w tych wszystkich przypadkach, w których ustawodawca przyznał radzie gminy możliwość wypowiedzenie się w jakichkolwiek kwestiach merytorycznych będzie to miało miejsce w formie uchwały. W przeciwnym razie nie będzie można mówić o wypowiedzeniu stanowiska przez radę gminy jako organ kolegialny.

Dlatego też również wybór ławników ma oczywiście miejsce w formie uchwały, nawet, jeżeli nie została ona tak nazwana. Sposób techniczny, w jaki dochodzi do podjęcia uchwały jest z reguły dookreślony przez poszczególne organy administracji

w postaci różnego rodzaju regulaminów. Swoboda w tym zakresie ograniczona jest jednak postanowieniami art. 14 ustawy o samorządzie gminnym, który ma charakter bezwzględnie obowiązujący i w uregulowaniach o charakterze wewnętrznym jego obowiązywanie nie może być wyłączone. Oznacza to, że jeżeli przepisy rangi ustawowej nie wprowadzają odmiennych rozwiązań, to każda uchwała rady gminy powinna być podjęta zwykłą większością głosów.

Jeżeli chodzi o pojęcie zwykłej większości głosów to, mimo iż w obowiązujących przepisach prawa nie jest ono definiowane - to nie budzi wątpliwości, że zwykła większość głosów będzie osiągnięta, tak jak przyjął skarżący, jeżeli liczba głosów za jest większa od liczby głosów przeciw. W analizowanej sprawie głosowanie przebiegło w ten sposób, że radni biorący udział w podejmowaniu uchwały w sprawie wyboru ławników mieli możliwość wypowiedzenia się czy popierają określonych kandydatów na liście. Nie oznacza to jednak, że brak oddania głosu na konkretnego kandydata nie ma wpływu na prawidłowość podjętej uchwały. Jeżeli bowiem któryś z radnych nie popiera któregoś z przedstawionych kandydatów to oznacza, że jest przeciwny jego wyborowi lub wstrzymuje się od głosu. Jeżeli zatem za E. B. spośród 14 głosów oddano 7 to znaczy, iż nie popierała go wymagana przez art. 14 ustawy o samorządzie gminnym zwykła większość głosów.

Dlatego też w tym zakresie skargę należało uwzględnić gdyż zaskarżona uchwała w sposób znaczący uchybia postanowieniom art. 14 ustawy o samorządzie gminnym. W przypadku wyboru pozostałych ławników przepis ten nie został naruszony ich kandydatury poparła bowiem większość radnych, a skoro tak to i skarga w tej części nie zasługiwała na uwzględnienie. W związku z czym Sąd na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 151 tego aktu prawnego orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ administracji powinien uwzględnić zawarte powyżej wskazania związane z zasadami podejmowania uchwał oraz liczenia głosów.