Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, asesor WSA Kamil Kowalewski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi B.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...], wydanym po rozpatrzeniu zażalenia B. J. (dalej też jako Skarżący) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej też jako DIAS lub Dyrektor IAS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej też jako NUS lub Naczelnik US) z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Jak wynika z akt sprawy, NUS W. na podstawie własnych tytułów wykonawczych o numerach [...], [...], [...] i [...] z dnia [...] maja 2014 r. wszczął wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne obejmujące zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń oraz kolejne miesiące od marca do grudnia 2009 r., a także styczeń i luty 2010 r. w łącznej kwocie należności głównej 64.531,00 zł wraz z odsetkami na dzień wystawienia tytułów wykonawczych w kwocie 32.040,50 zł.

W toku prowadzonego postępowania NUS podjął czynności polegające m.in. na zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w Banku [...], Banku [...], [...] S. A., Banku [...] w S., Banku [...] S.A., Banku [...] i Banku [...] S.A., które zostały doręczone Skarżącemu w dniu 5 września 2014 r. Skierował również zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej do P. oraz do P., te Skarżący otrzymał w dniu 7 czerwca 2018 r. Poszukując majątku Skarżącego w dniu 1 marca 2019 r. skierował również zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego do [...] S.A., zaś w dniu 25 sierpnia 2021 r. działając na podstawie art. 37b § 1 u.p.e.a.

Ponadto NUS wezwał Skarżącego do złożenia oświadczenia o posiadanym majątku i źródłach dochodu, w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym do zaległości z tytułu podatku od towarów i usług (VAT-7) za okresy październik, listopad i grudzień 2008 r. których wierzycielem pozostaje Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. oraz zaległościami za okresy obejmujące styczeń oraz kolejne miesiące od marca do grudnia 2009 r. a także styczeń i luty 2010 r., których wierzycielem jest Naczelnik Urzędu Skarbowego W..

W odpowiedzi Skarżący pismem z dnia 16 września 2021 r. zwrócił się o umorzenie oraz wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania jego wniosku o umorzenie. Po usunięciu wskazanego przez Naczelnik US w piśmie z dnia 23 września 2021 r. braku formalnego podania, polegającego na braku podpisu pod wnioskiem, przy piśmie z dnia 14 października 2021 r. wniosek ten został przekazany Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w L. celem ustosunkowania się do argumentów Skarżącego dotyczących należności z tytułu podatku od towarów i usług za okresy październik listopad i grudzień 2008 r. objętych tytułem wykonawczym nr [...] wystawionym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L.. W tym zakresie NUS, działając na podstawie art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie egzekucji.

Natomiast w części dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], [...], [...], [...], postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. NUS odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że zastosowane środki egzekucyjne doprowadziły do przerwania biegu terminu przedawnienia, zgodnie z art. 70 § 4 O.p. termin ten po przerwaniu biegnie na nowo od dnia następnego po dniu, w którym zastosowano skuteczny środek egzekucyjny. W świetle powyższych ustaleń Naczelnik Urzędu Skarbowego W. nie stwierdził okoliczności stanowiących przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W piśmie z dnia 30 grudnia 2021 r. złożonym z zachowaniem ustawowego terminu Skarżący wywiódł zażalenie na postanowienie NUS z dnia [...] grudnia 2021 r. Zarzucił skarżonemu postanowieniu naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. przez ich nie zastosowanie i wydanie postanowienia z pogwałceniem obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Ponadto w uzasadnieniu podniósł, iż zaskarżone postanowienie jest błędne, nie uwzględnia przesłanek płynących z treści art. 59 S 3 w zw. Z art. 59 S 1 pkt 2 u.p.e.a. , zwłaszcza że wierzyciel nie posiada ważnego tytułu wykonawczego. Zdaniem Skarżącego wierzyciel oraz organ administracji nie posiadają ważnego, istniejącego a choćby nieprzedawnionego tytułu wykonawczego do działania w sprawie, a zatem postępowanie winno zostać umorzone zgodnie z wnioskiem.

DIAS po rozpoznaniu zażalenia wspomnianym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie NUS.

Uzasadniając swoje orzeczenie DIAS powołał i wyjaśnił treść art. 54 § 4 i art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Następnie zauważył, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, jednakże bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, zaś po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Wskazał też, że środkiem egzekucyjnym, zgodnie z art. 1a pkt 12 u.p.e.a., jest m.in. egzekucja z rachunków bankowych, czy też innych wierzytelności pieniężnych. Podstawę do zastosowania ww. środka egzekucyjnego stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności (art. 67 u.p.e.a.). Powiadomienie podatnika o zastosowanym środku egzekucyjnym poprzez doręczenie mu (zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego) w/w dokumentu skutkuje przerwą biegu terminu przedawnienia. Zastosowanie środka egzekucyjnego i zawiadomienie o tym podatnika są to dwie przesłanki, które muszą wystąpić, aby mogło nastąpić przerwanie biegu terminu przedawnienia. Kolejność wystąpienia tych przesłanek w zasadzie nie ma znaczenia, ponieważ dopiero ich łączne spełnienie prowadzi do przerwy biegu analizowanego terminu. Po przerwaniu termin biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Następnie DIAS wskazał, że organ egzekucyjny, działając na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych wobec Skarżącego zawiadomieniami z dnia 8 sierpnia 2014 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] Bank [...], w Bank [...] S.A. oraz w Banku [...] S.A., które zawiadomienia o zajęciu odebrały w dniu 18 sierpnia 2014 r. Z kolei Bank [...] S.A. zawiadomienie o zajęciu odebrał w dniu 20 sierpnia 2014 r. Co istotne zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały przesłane do Skarżącego i uznane za doręczone, zgodnie z art. 44 k.p.a., w dniu 4 września 2014 r. Oznaczało to, że w dniu 20 sierpnia 2014 r., tj. w dniu doręczenia do banku zawiadomienia o zajęciu, doszło do zastosowania środka egzekucyjnego i przerwania biegu terminu przedawnienia, który biegnie na nowo od dnia następującego po dniu w którym zastosowano środek egzekucyjny i upływał w dniu 20 sierpnia 2019 r. W ocenie DIAS, podjęte w sprawie czynności przerywające bieg terminu przedawnienia zostały dokonane skutecznie przed upływem terminu przedawnienia egzekwowanych zaległości zatem należności te nie uległy przedawnieniu.

Ponadto, co zauważył DIAS, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonał kolejnego skutecznego zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w P.. W tym przypadku zawiadomienie o zajęciu z dnia 17 maja 2018 r. zostało doręczone Skarżącemu w dniu 7 czerwca 2018 r., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu odebrał w dniu 29 maja 2018 r. W odpowiedzi na przesłane zajecie dłużnik zajętej wierzytelności poinformował o posiadanych zobowiązaniach finansowych wobec zobowiązanego B. J., a w wyniku realizacji dokonanego zajęcia przekazał środki w wysokości 9.840,00 zł., które zostały zarachowane na najstarsze należności objęte tytułem wykonawczym nr [...] wystawionym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L.. W związku z tym DIAS przyjął, że w dniu 29 maja 2018 r. tj. w dniu doręczenia zawiadomienia o zajęciu do dłużnika zajętej wierzytelności oraz powiadomienie o tym Skarżącego, bieg terminu przedawnienia został skutecznie przerwany.

Wreszcie ostatnim skutecznym środkiem egzekucyjnym jest zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dokonane w [...] S.A. dokonane przez organ egzekucyjny, który w dniu 1 marca 2019 r. skierował zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego doręczone w dniu 5 marca 2019 r. Zawiadomienie przesłano również listem poleconym do zobowiązanego, doręczonym w dniu 25 marca 2019 r., zgodnie z potwierdzeniem odbioru przesyłkę odebrała J. K.. W ten sposób w dniu 5 marca 2019 r. zastosowano kolejny środek egzekucyjny, który skutecznie przerwał bieg terminu przedawnienia, który zakończy się w dniu 5 marca 2024 r.

Podsumowując DIAS stwierdził, że NUS prawidłowo ocenił, iż nie zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego wymieniona w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dochodzone przez organ egzekucyjny zaległości, jak wskazano powyżej, nie uległy przedawnieniu z uwagi na wystąpienie przesłanek wskazanych w art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej tj. zastosowanie środka egzekucyjnego o którym Strona została powiadomiona. DIAS odniósł się też do zarzutów podniesionych w zażaleniu uznając, że nie zasługiwały one na uwzględnienie.

W skardze z dnia 24 marca 2022 r. na postanowienie DIAS Skarżący zarzucił, że zaskarżony akt wydany został z naruszeniem:

1) przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz 61a 1 k.p.a. oraz art. 18 ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przez uznanie, że nie zaszła po stronie podatnika sytuacja uzasadniająca umorzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, kiedy roszczenie objęte w/w. tytułami wykonawczymi przedawniło się w całości,

2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez jego niezastosowanie w trakcie procedowania z uwzględnieniem konieczności stania przez organy administracji publicznej na straży praworządności, z urzędu zwłaszcza, że wbrew treści przepisu w/w organ w osobie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli co w konsekwencji doprowadziło do wydania orzeczenia w sprawie w oparciu o nieustalony stan faktyczny, a z pominięciem słusznego zarzutu przedawnienia roszczenia,

3) art. 8 k.p.a. przez jego niezastosowanie i wydanie postanowienia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2022 r. z pogwałceniem obowiązku prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Wobec powyższego, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie wstrzymania postępowania egzekucyjnego w sprawie do czasu jej prawomocnego rozpoznania zgodnie z pierwotnym wnioskiem skarżącego B.J., ewentualnie o skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej też jako P.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.

Przechodząc dalej warto podkreślić, że wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a., sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie, w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując zaś oceny kontroli zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonych granicach Sąd przyjął, przedmiotem sporu jaki zarysował się pomiędzy Skarżącym, a organami egzekucyjnymi jest możliwość umorzenia prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego. Skarżący w sporze tym konsekwentnie stoi na stanowisku, że prowadzenie wobec niego postępowania egzekucyjnego nie jest obecnie już dopuszczalne, gdyż doszło do przedawnienia w całością ciążącego na nim zobowiązania podatkowego, które było objęte egzekucją. DIAS natomiast – podobnie jak wcześniej NUS – przyjmują, że nie doszło dotychczas do przedawnienia tego zobowiązania, gdyż choć obejmuje ono poszczególne okresy rozliczeniowe 2009 r. i 2010 r., to na skutek zastosowanego wobec Skarżącego środka egzekucyjnego doszło do przerwania biegu terminu jego przedawnienia, po czym termin ten liczony był od początku i aktualnie jego koniec przypada na 5 marca 2024 r., a więc zobowiązanie to jest wymagalne i może podlegać egzekucji w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Sąd po zapoznaniu się z treścią skarżonego aktu i dokumentami zgromadzonymi przez organy egzekucyjne stwierdził, że nie budzi wątpliwości, a także nie jest sporne pomiędzy stronami, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącego obejmuje zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń oraz kolejne miesiące od marca do grudnia 2009 r., a także styczeń i luty 2010 r. w łącznej kwocie należności głównej 64.531,00 zł wraz z odsetkami. Należności te objęte zostały wystawionymi przez NUS w dniu [...] maja 2014 r. tytułami wykonawczymi o numerach [...], [...], [...] i [...].

Postępowanie to zostało wszczęte poprzez doręczenie Skarżącemu rzeczonych tytułów wykonawczych w trybie "dwukrotnego awizowania", przewidzianym przepisami art. 44 O.p. w dniu 5 września 2014 r., kiedy upłynął 14-nasto dniowy termin od dnia pozostawienia w oddawczej skrzynce Skarżącego informacji o możliwości kierowanej do niego korespondencji we wskazanej placówce operatora pocztowego.

Poza obszarem sporu pozostaje również to, że w toku prowadzonego postępowania organy egzekucyjne podejmowały następujące czynności zmierzające do wyegzekwowania należności objętej tytułami wykonawczymi wystawionymi przez NUS – zawiadomieniem z dnia 8 sierpnia 2014 r. NUS dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego w Banku [...], w Bank [...] S.A. oraz w Banku [...] S.A., które zawiadomienia o zajęciu odebrały w dniu 18 sierpnia 2014 r. Z kolei Bank [...] S.A. zawiadomienie o zajęciu odebrał w dniu 20 sierpnia 2014 r. Tu NUS i DIAS przyjęli, że w dniu 20 sierpnia 2014 r., tj. w dniu doręczenia do banku zawiadomienia o zajęciu, doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia wobec zastosowania środka egzekucyjnego. Następnie w dniu 29 maja 2018 r. NUS przesłał do P. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności przysługującej Skarżącemu, a zawiadomienie to doręczono też samemu Skarżącemu w dniu 7 czerwca 2018 r. Również i w tym przypadku organy egzekucyjne przyjęły, że w dniu doręczenia zawiadomienia o zajęciu do dłużnika zajętej wierzytelności oraz powiadomienie o tym Skarżącego, bieg terminu przedawnienia został skutecznie przerwany.

Ostatnia skuteczna czynność organów egzekucyjnych polegała na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A., a dokonana została przez organ egzekucyjny w dniu 5 marca 2019 r., kiedy nastąpiło doręczenie zawiadomienia do [...] S.A., a w dniu 25 marca 2019 r. doręczono je również Skarżącemu. Dzięki temu w dniu 5 marca 2019 r. doszło w ocenie DIAS do kolejnego przerwania biegu terminu przedawnienia, który zakończy się w dniu 5 marca 2024 r.

Kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego regulowana jest przepisami art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 479 z późn. zm. – dalej tez jako u.p.e.a.). Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:

1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;

2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;

4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:

a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,

b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;

7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.

Natomiast art. 59 § 2 u.p.e.a. stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.

Powołane przepisy określają dwa odrębne reżimy umorzenia postępowania egzekucyjnego – pierwszy obligatoryjny, zakładający obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego w przypadku ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek wymienionych w formie zamkniętego katalogu w pkt 1-7 art. 59 § 1 u.p.e.a. oraz drugi fakultatywny, z którego organ egzekucyjny może skorzystać działając w tym zakresie w warunkach uznania administracyjnego wówczas, gdy spełnione zostaną warunki przewidziane w art. 59 § 2 u.p.e.a.

Skarżący oczekujący umorzenia prowadzonego w stosunku do niego postępowania egzekucyjnego twierdzi, że zobowiązanie podatkowe będące objęte egzekucją uległo przedawnieniu. W ocenie Sądu organy egzekucyjne obu instancji trafnie przyjęły, że przedawnienie zobowiązania podatkowego podlegającego egzekucji wypełniałoby przesłankę obligatoryjnego umorzenia postępowania wymienioną w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., który przewiduje, że postępowanie egzekucyjne ma zostać umorzone w przypadku niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. W orzecznictwie niewykonalność zobowiązania, która w przepisie tym warunkuje umorzenie postępowania egzekucyjnego łączona jest z kilkoma zdarzeniami przyjmuje się bowiem, że obowiązek nie jest wymagalny wówczas, gdy został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał (por. w wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2020 r., III SA/Wa 852/20). Nie ulega w ocenie Sądu wątpliwości, że jedną z przyczyn wygaśnięcia zobowiązania jest jego przedawnienia (por. w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 maja 2021 r., I SA/Go 25/21), zatem stwierdzenie, że zobowiązanie podatkowe uległo przedawnienia obligowałoby organ egzekucyjny do umorzenia – na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. – postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygnięcie to nie byłoby jednocześnie uzależnione od woli organu, czy innych aniżeli samo przedawnienie okoliczności. Inaczej mówiąc, w przypadku przedawnienia zobowiązania podatkowego będącego przedmiotem egzekucji, organ egzekucyjny winien prowadzone postępowanie umorzyć.

Sąd stwierdza przy tym, że prawidłowo DIAS przyjął, powołując art. 70 § 1 O.p., iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Z przepisu tego wynika, że wraz z końcem roku kalendarzowego, w którym upływał termin płatności zobowiązania podatkowego – a więc pierwszego dnia roku następnego - rozpoczyna się bieg wynoszącego pięć lat terminu przedawnienia tego zobowiązania. Jego upływ następuje więc z mocy samego prawa i nie jest uzależniony od działań organów administracji. O skutkach upływu terminu przedawnienia wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne wskazując w istocie jednolicie, że przedawnienie zobowiązań podatkowych oznacza, że po upływie określonego czasu zobowiązanie podatkowe, chociaż niezapłacone, wygasa łącznie z odsetkami za zwłokę. Po upływie okresu przedawnienia z mocy prawa, bez konieczności wydawania żadnych decyzji, przestaje istnieć stosunek zobowiązaniowy pomiędzy podatnikiem i wierzycielem podatkowym. Wierzyciel, chociaż niezaspokojony, nie ma już podstaw do egzekwowania zobowiązania podatkowego (tak chociażby NSA w wyroku z dnia 7 czerwca 2022 r., III FSK 5032/21).

Zgodnie natomiast z art. 60 § 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Z literalnej treści tego przepisu wynika, że przewidziany w art. 70 § 1 O.p. pięcioletni termin przedawnienia zobowiązania podatkowego zostaje przerwany na skutek zastosowania środka egzekucyjnego. Jednocześnie – jak podkreśla się w judykaturze – ustawodawca w analizowanym przepisie ustanawia swoisty warunek, który musi zostać spełniony, by zastosowanie środka egzekucyjnego wywołało skutek w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia. Uzależnia on bowiem skuteczność zastosowania środka egzekucyjnego, jako przesłanki przerwania biegu terminu przedawnienia, od zawiadomienia o nim podatnika. Dlatego też należy przyjąć, że zastosowanie środka egzekucyjnego tak długo nie wywołuje skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia, dopóki podatnik nie zostanie o nim zawiadomiony (por. w wyroku NSA z dnia 7 lipca 2022 r., III FSK 1906/21).

Konfrontując wyniki poczynionej analizy treści obowiązujących przepisów z ustaleniami jakie legły u podstaw skarżonego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że postanowienie DIAS odpowiada prawu, bowiem zobowiązanie egzekwowane od Skarżącego – wbrew jego twierdzeniom – nie uległo przedawnieniu.

Wprawdzie postępowanie egzekucyjne wszczęte przez NUS obejmuje zaległości wynikające z niezapłaconego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług z okresy rozliczeniowe obejmujące styczeń, a także kolejne miesiące od marca do grudnia 2009 r. oraz styczeń i luty 2010 r., których terminy płatności przypadały na luty 2009 r. w przypadku zobowiązania za styczeń 2009 r. i kolejne miesiące tego roku w przypadku zobowiązań powstałych w okresach od marca do listopada. Zatem termin ich przedawnienia rozpoczynał bieg wraz z pierwszym dniem 2010 r. Z kolei termin płatności zobowiązań w podatku od towarów i usług powstałych w grudniu 2009 r., a także styczniu i lutym 2010 r. przypadały już na rok 2010, dlatego bieg terminu ich przedawnienia rozpoczynał się z pierwszym dniem 2011 r. Koniec tego terminu przypadał więc odpowiednio na koniec 2014 r. i 2015 r., natomiast przed jego upływem, co nie ulega wątpliwości wszczęte zostało wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne. To, po myśli art. 70 § 4 O.p., powodowało przerwanie biegu terminu przedawnienia, bowiem wszczynając postępowanie egzekucyjne NUS zastosował czynność polegającą na m.in. zajęciu środków na rachunku bankowym Skarżącego, a Skarżący o tej czynności został zawiadomiony.

Skarżący twierdzi w uzasadnieniu złożonej skargi, że w jego ocenie nie doszło do żadnej skutecznej czynności w toku prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego i zdaje się w tym upatruje podstaw formułowanego żądania umorzenia postępowania. Trzeba jednak stwierdzić, że twierdzenie to nie znajduje uzasadnienia. Dokonując oceny legalności zaskarżonego aktu Sąd nie tylko przenalizował sekwencję zastosowanych przez organy środków egzekucyjnych, ale ocenił też ich skuteczność. Sąd wziął przy tym pod uwagę, że zgodnie z powołanym wyżej art. 70 § 4 zd. 1 in fine O.p. zastosowanie środka egzekucyjnego powoduje przerwanie biegu terminu przedawnienia tylko wtedy, gdy podatnik zostaje o nim zawiadomiony. Z akt nadesłanych przez DIAS wynika zaś, że organy egzekucyjne stosując kolejne środki egzekucyjne polegające: na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...], w Bank [...] S.A. oraz w Banku [...] S.A., co miało miejsce zawiadomieniem z dnia 8 sierpnia 2014 r., zajęciu wierzytelności przysługującej Skarżącemu od P., co miało miejsce zawiadomieniem doręczonym w dniu 29 maja 2018 r. i wreszcie zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Skarżącego w [...] S.A., co miało miejsce zawiadomieniem doręczonym w dniu 5 marca 2019 r., informował o fakcie ich zastosowania. I tak pierwsze zawiadomienie o zajęciu wierzytelności na rachunku bankowym z dnia 8 sierpnia 2014 r., wraz z odpisami tytułów wykonawczych została doręczone Skarżącemu w trybie dwukrotnego awizowania w dniu 5 września 2014 r., zawiadomienie o zajęciu wierzytelności wobec P. zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 7 czerwca 2018 r., podobnie jak zawiadomienie o zajęciu wierzytelności na koncie Skarżącego w [...], które również zostało doręczone jego pełnomocnikowi w dniu 23 marca 2019 r.

Ciąg czynności podejmowanych przez organy egzekucyjne wskazuje, że zobowiązanie podatkowe podlegające egzekucji nie uległo przedawnieniu i nadal pozostaje wymagalne, a zatem może też być skutecznie egzekwowane na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dlatego w ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że nie wystąpiła przewidziana w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przesłanka umorzenia postępowania. Odnosząc się zaś do zarzutów i argumentów skargi należy też wyjaśnić, że nie można łączyć pojęcia skuteczności podjętej czynności egzekucyjnej z punktu widzenia rozważań o przerwaniu przez nią biegu terminu przedawnienia z tym czy na jej skutek udało się uzyskać środki niezbędne na zaspokojenie zaległości ciążącej na podatniku. To bowiem, że zajęcie rachunków bankowych nie pozwoliło na zaspokojenie wierzyciela w związku z brakiem środków na koncie lub zbiegiem egzekucji nie oznacza, że taka czynność jeżeli została zrealizowana zgodnie z wymogami określonymi w art. 70 § 4 O.p. i tak powoduje przerwanie biegu terminu przedawnienia bez względu na to czy przyczyniła się do uzyskania choćby części zaległości.

Zatem, co należy podkreślić tytułem podsumowania, organy obu instancji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy w sposób odpowiadający przepisom postępowania w szczególności przepisom dotyczącym gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Dysponując zaś prawidłowo ustalonym stanem faktycznym zastosowały odpowiednie przepisy prawa materialnego. Sąd zatem nie dostrzegł żadnych uchybień, które winny skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienie w tym nie odnotował, by skarżony akt – wbrew podniesionym zarzutom – naruszał interes społeczny, czy słuszny interes Skarżącego.

Z tych względów, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.