Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), , Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2015 r. sprawy ze skargi E. S. i J. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w części dotyczącej nałożenia obowiązku na M. S., II. w pozostałej części skargę oddala, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w punkcie I wyroku nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, IV. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących E.S. i J. S. solidarnie kwotę 380 zł (trzysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] nakazującą współwłaścicielom budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...] – A. i M.S., J. B., E. i J.S. oraz H. B. wykonanie robót budowlanych, polegających na doprowadzeniu przewodów kominowych w przedmiotowym budynku mieszkalnym do stanu zgodnego z przepisami, poprzez udrożnienie i uszczelnienie przewodów kominowych zgodnie z opinią kominiarską z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], którą sporządził mistrz kominiarski I. K., oraz przedłożenie aktualnej opinii kominiarskiej potwierdzającej prawidłowość funkcjonowania przewodów kominowych po wykonaniu ww. zakresu robót.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż prowadzone postępowanie dotyczy użytkowania przewodu kominowego w sposób zagrażający życiu ludzi.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia dokonane przez organ I instancji z których wynika, iż przedmiotowy komin jest trójprzewodowy, obsługujący lokal nr [...] położony na parterze budynku. Ustalono również, że występuje brak drożności w dwóch przewodach tj. nr 1 przez komin przechodzi deska w poprzek oraz przewodu nr 2 - dymowego od komina (zatkany jest sadzami mazistymi na głębokości 2,5 m od korony komina). Fakt ten został potwierdzony przez mistrza kominiarskiego w protokole z przesłuchania świadka z dnia [...] maja 2012 r. w Komisariacie Policji [...]. Stan ten odzwierciedlają załączone do akt sprawy dokumenty w postaci opinii z kontroli przewodów kominowych z dnia [...] lutego 2012r i z dnia [...] marca 2012 r. Ponadto z opinii Biegłego Sądu Okręgowego w [...] wynika, iż " przewód kominowy dymowy nie posiada wymaganej szczelności (...) co stanowi bezpośrednie zagrożenie życia osób przebywających w lokalu nr [...] (...)".

W lokalu nr [...] samowolnie zostało uruchomione palenisko na opał stały, pozbawione wymaganej obudowy i obsługiwane przez przewód nieposiadający wymaganej szczelności. Przewód kominowy obsługujący kominek w okresie użytkowania nie był poddany obowiązkowym czyszczeniom i kontrolom okresowym.

Organ odwoławczy wskazał, że kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje ustalenie adresata decyzji, czyli osoby zobowiązanej do doprowadzenia przewodów kominowych do stanu zgodnego z prawem.

Z przedłożonego przez stronę odwołującą się E. i J. S. ( właścicieli lokalu mieszkalnego nr [...] - dawne [...], położonego na I piętrze ) protokołu nr [...] z dnia [...] października 2013 r. z okresowej kontroli przewodów kominowych w ich lokalu wynika, iż przewody kominowe obsługujące ten lokal są samodzielne i drożne. Natomiast w opinii Nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. z oględzin urządzeń ogrzewczo - kominowych znajduje się wyjaśnienie co do obsługi lokalu nr [...] przez komin trójprzewodowy, którego dwa przewody są niedrożne na skutek używania złego paliwa opałowego. Powoduje to wydostawanie się spalin dymowych poprzez nieszczelności konstrukcyjne.

Organ odwoławczy wskazał, iż z akt sprawy nie wynika aby przedmiotowy przewód kominowy trójprzewodowy obsługiwał inny lokal niż o nr [...]. Jednakże przewód kominowy przechodzi przez części wspólne budynku i nie przynależy do żadnego lokalu w sensie prawnym, tzn. nie stanowi części składowej lokalu nr [...]. Na takim stanowisku stoi również orzecznictwo - sądowo administracyjne. W wyroku z dnia 30 września 2009 r. sygn. akt II SA/Wr 8/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że żaden właściciel wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nie ma indywidualnego tytułu prawnego do komina czy kanału kominowego. Sam fakt korzystania z takiego komina czy kanału kominowego przez właściciela wyodrębnionego lokalu nie przesądza o przynależności do tego lokalu w znaczeniu prawnym. Tym samym należy uznać, że przewody kominowe, wentylacyjne, piony instalacyjne należą do części wspólnych obiektu i obowiązek ich utrzymywania w należytym stanie obciąża wszystkich współwłaścicieli. Kwestie związane z relacjami natury cywilnoprawnej pomiędzy współwłaścicielami powinny być rozstrzygane przed sądy powszechne.

Organ wyjaśnił ponadto, iż art. 61 Prawa budowlanego stanowi, że właściciel (współwłaściciele) lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt budowlany z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego. Przepis tego artykułu (art. 5 ust. 2) stwierdza, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem, wymogami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych ani sprawności technicznej.

W ocenie organu odwoławczego postępowanie zostało przeprowadzone przez organ I instancji w sposób prawidłowy, a decyzja została skierowana stosownie do art. 66 Prawa budowlanego do właściwych podmiotów, którymi są wszyscy współwłaściciele budynku.

Skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2013 r. złożyli E.S. i J. S., reprezentowani przez adw. P.W.. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

a) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 158 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 8 kpa polegające na braku stwierdzenia przez organ wojewódzki nieważności decyzji organu powiatowego z dnia [...] października 2013 r. i utrzymanie jej w mocy pomimo tego, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego i skierowanie jej do osoby zmarłej – M. S. (zmarłego w dniu [...] stycznia 2009 r. w [...]), podczas gdy organ wojewódzki utrzymał w mocy decyzję organu powiatowego i nie zbadał tym samym, czy zachodzą przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co niniejszym obligowałoby organ wojewódzki do stwierdzenia nieważności;

b) art. 28 kpa poprzez błędne ustalenie uczestników postępowania przed wszczęciem postępowania administracyjnego i w jego toku, zarówno przez organ powiatowy, jak i przez organ wojewódzki, co skutkowało skierowaniem decyzji przez organ powiatowy do osoby zmarłej – M. S., a następnie jej utrzymanie w mocy przez organ [...], co stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa;

2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 66 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 61 pkt. 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez dokonanie błędnej subsumcji ustalonego stanu faktycznego w sprawie, skutkiem czego jest niewłaściwe przyjęcie, iż przewody kominowe, wentylacyjne i piony instalacyjne należą do części wspólnych budynku położonego przy ul. [...] w [...] i w konsekwencji nieprawidłowe uznanie, iż obowiązek ich utrzymania obciąża wszystkich współwłaścicieli niniejszego budynku, podczas gdy z zebranego w toku postępowania materiału dowodowego, w szczególności z protokołu nr [...] okresowej kontroli przewodów kominowych z dnia [...] października 2013 r.; protokołu nr [...] z okresowej kontroli przewodów kominowych z dnia [...] marca 2012 r. oraz z opinii nr [...] z wyników przeprowadzonych oględzin - ekspertyzy urządzeń grzewczo - kominowych z dnia [...] marca 2012 r. wynika, iż przewody kominowe w niniejszym budynku są samodzielne i niezależne dla lokalu skarżących oraz nie są w jakikolwiek sposób podłączone do przewodu kominowego obsługującego lokal nr [...], w którym to lokalu stwierdzono nieprawidłowości w zakresie użytkowania kominka i przewodu kominowego.

Tym samym skarżący wnieśli o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z odpisu skróconego aktu zgonu M. S., na okoliczność zgonu uczestnika postępowania, skierowania decyzji do osoby zmarłej, co stanowi naruszenie przepisów postępowania i na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji w całości;

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja wydana na podstawie art. 66 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r – Prawo budowlane, którą nakazano współwłaścicielom budynku wykonanie robót budowlanych, polegających na doprowadzeniu przewodów kominowych w przedmiotowym budynku mieszkalnym do stanu zgodnego z przepisami, poprzez udrożnienie i uszczelnienie przewodów kominowych zgodnie z opinią kominiarską z dnia [...] marca 2012 r. nr [...].

Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na występujące zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia.

W ocenie sądu kontrolowana decyzja w części w której nakłada powyższy obowiązek na zmarłego M. S. dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa natomiast w pozostałej części decyzja prawa nie narusza.

Sąd na wniosek skarżących na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe z aktu zgonu M. S. z którego wynika, że M. S. zmarł w dniu [...]stycznia 2009r.

Nałożenie obowiązku i skierowanie decyzji do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa ( art. 156 § 1 pkt 2 kpa ), co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności w tej części.

W pozostałej części kontrolowana decyzja prawa odpowiada prawu.

Z akt sprawy, w szczególności z postanowienia Sądu Rejonowego [...] Wydział Cywilny z dnia [...] maja 2004r, sygn. akt. [...] wynika, że w przedmiotowym budynku mieszkalnym zostały wyodrębnione cztery lokale mieszkalne, a pozostałe części budynku i urządzenia nie służące wyłącznie do użytku właścicieli lokali wyodrębnionych przyznano im na współwłasność w odpowiednich częściach.

Skarżącym przyznano na własność lokal mieszkalny nr [...] położony na I piętrze budynku z południowej strony budynku. J. B. przyznano na wyłączną własność lokal mieszkalny nr [...] położony na parterze budynku z południowo- wschodniej strony. Pozostałe lokale nr [...] i nr [...] zostały przyznane odpowiednio A. i M. S. oraz H. B..

Z usytuowania lokali wynika, że lokal stanowiący własność skarżących znajduje się nad lokalem nr [...] ( uprzednio nr [...] ) w którym stwierdzono brak drożności dwóch przewodów.

Stwierdzona nieprawidłowość powoduje wydostawanie się spalin dymowych ( tlenku węgla ) i stanowi bezpośrednie zagrożenie życia skarżących.

Postępowanie administracyjne zostało zainicjowane przez stronę skarżącą, która wskazując na zły stan techniczny przewodów kominowych jednoznacznie określiła, iż powoduje to niebezpieczeństwo dla życia i mienia i domagała się wydania decyzji nakazującej usunięcie tego stanu z tym, że uważała iż roboty budowlane powinien wykonać właściciel lokalu usytuowanego na parterze.

Oczywistym jest, że sprawne działanie instalacji wentylacyjnej wpływa na prawidłowe funkcjonowanie całego obiektu budowlanego. Kominy i przewody instalacji wentylacji grawitacyjnej należą do części wspólnych budynku i żaden z właścicieli wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nie ma indywidualnego tytułu prawnego do komina czy kanału kominowego. Sam fakt korzystania z takiego komina czy kanału kominowego przez właściciela wyodrębnionego lokalu nie przesądza o przynależności do tego lokalu w znaczenie prawnym ( por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2005r, sygn.akt. VII SA/Wa 752/04, LEX nr 168052, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu dnia 30 września 2009 r. sygn. akt II SA/Wr 8/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 kwietnia 2011r, II SA/Kr 151/11 ).

W decyzji wydawanej na podstawie art. 66 ust 1 Prawa budowlanego organ administracji nie bada przyczyn z powodu których obiekt może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi jak również nie bada kto ponosi odpowiedzialność za taki stan rzeczy. Stwierdzając występujący stan zagrożenia organ nadzoru budowlanego jest obowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i decyzję taką kieruje do właściciela bądź zarządcy budynku ( por. wyrok NSA z 26.09.2008r, II OSK 1102/07, LEX nr 508470, wyrok NSA z 03.10.2006r, II OSK 1163/05, LEX nr 289077 ).

Dlatego też nakazanie pozostałym właścicielom budynku wykonania określonych robót zmierzających do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania całego obiektu było zgodne z przepisami.

W świetle powyższych wywodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a zatem stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz 1270 ze zm ), skargę oddalił.