Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Stegna z 21 sierpnia 2018 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy Stegna a Dyrektorem Zarządu Zlewni w Elblągu – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie utrzymania urządzenia wodnego postanawia: wskazać Dyrektora Zarządu Zlewni w Elblągu – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 21 sierpnia 2018 r. Wójt Gminy Stegna wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Zarząd Zlewni w Elblągu jako organu właściwego w sprawie dotyczącej prawidłowego utrzymania urządzenia wodnego rowu nr L-38 w miejscowości Jantar Gmina Stegna.

W uzasadnieniu wniosku Wójt Gminy Stegna wskazał, że do Dyrektora Zarządu Zlewni w Elblągu wpłynęło pismo mieszkańców ul. [...] w [...] z 2 czerwca 2018 r. dotyczące przywrócenia do stanu początkowego przepustu na rowie pomiędzy działkami nr [...]/53 i nr [...]/16. Przepust znajduje się w ewidencji, natomiast obecnie faktycznie nie istnieje na skutek zniszczenia przez W.G. Organ przedstawił ustalenia faktyczne dotyczące rowu, na którym miał się znajdować przedmiotowy przepust. Następnie wyjaśnił, że Dyrektor Zarządu Zlewni w Elblągu przekazał sprawę Wójtowi Gminy Stegna powołując się na art. 234 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm. – dalej jako "Prawo wodne").

Nie podzielając tego stanowiska Wójt Gminy Stegna wskazał, że przedmiotowy rów jest urządzeniem melioracji wodnych wpisanym do ewidencji urządzeń melioracji wodnych, a w sprawie zastosowanie będzie miał art. 191 Prawa wodnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).

Spór w tej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wniosek dotyczący przywrócenia do stanu początkowego przepustu na rowie powinien zostać rozpoznany w trybie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego czy też w trybie art. 234 tej ustawy. Zgodnie z art. 191 ust. 1, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, właściwy organ Wód Polskich z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie powinno wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Natomiast zgodnie z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W pierwszym przypadku organem właściwym jest zatem organ Wód Polskich, a w drugim wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zadania Wód Polskich zostały szczegółowo uregulowane w art. 240 ustawy Prawo wodne. Sprawy dotyczące decyzji, o których mowa w art. 191 ustawy Prawo wodne są kompetencją dyrektorów zarządów zlewni Wód Polskich, co wynika wprost z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo wodne. Jak wynika z ustaleń Dyrektora Zarządu Zlewni w Elblągu, przedmiotowe urządzenie wodne zostało wpisane do ewidencji urządzeń melioracji wodnych prowadzonej na podstawie art. 196 Prawa wodnego.

Hipotezy norm dekodowanych z przepisów art. 234 i art. 191 Prawa wodnego są różne. Norma z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 188 ust. 1 Prawa wodnego). Jest to zatem pojęcie szerokie i dotyczy szeregu różnego rodzaju czynności, których końcowym celem ma być zachowanie funkcji urządzenia wodnego. Szeroki jest także katalog urządzeń wodnych wynikający z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 Prawa wodnego, zgodnie z którą przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Jednocześnie ustawodawca zdecydował się na otwarty katalog urządzeń wodnych posługując się kwantyfikatorem "w szczególności" i wymieniając w art. 16 pkt 65 lit. a)-j) przykłady tego rodzaju urządzeń. Rowy są niewątpliwie urządzeniami wodnymi, co wynika z art. 16 pkt 65 lit. a) Prawa wodnego.

Zasadnicze znaczenie ma zatem w tej sprawie okoliczność, że wnioskodawcy w sposób jednoznaczny wnieśli w swoim piśmie z 2 czerwca 2018 r. o przywrócenie stanu poprzedniego przedmiotowego rowu, zarzucając, że nie jest on właściwie utrzymywany, z naruszeniem art. 64 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm. – dalej jako "ustawa Prawo wodne z 2001 r."), który jest odpowiednikiem obecnie obowiązującego art. 188 ust. 1 Prawa wodnego i do którego wprost nawiązuje art. 191 tej ustawy. W przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko ta strona określa przedmiot swojego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/96, LEX nr 47890), a tym samym i przedmiot postępowania, przy czym w razie wątpliwości jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47). Organy powinny przede wszystkim brać pod uwagę stanowisko wnioskodawców. Analiza akt sprawy, a w szczególności pisma wnioskodawców z 2 czerwca 2018 r., prowadzi do wniosku, że wnioskodawcy zarzucają właścicielowi rowu nienależyte utrzymywanie urządzenia wodnego. Pismo wnioskodawców odnosi się zatem wyraźnie do hipotezy normy z art. 191 Prawa wodnego. W tej sytuacji, organem właściwym w sprawie będzie dyrektor zarządu zlewni, a w tym konkretnym przypadku Dyrektor Zarządu Zlewni w Elblągu.

Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.