Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2015 r. sprawy ze skargi H. S. na przewlekłość Prezydenta W. w przedmiocie postępowania administracyjnego 1. stwierdza przewlekłość postępowania administracyjnego oraz że przewlekłość postępowania nie miała charakteru rażącego; 2. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2014 r. w terminie jednego miesiąca od daty przekazania prawomocnego wyroku w niniejszej sprawie wraz z aktami administracyjnymi; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego H. S. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

H. S. 12 grudnia 2014 r. (data stempla pocztowego) wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta Miasta W. postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt wydzielony pod drogę przy ul. [...], o powierzchni 342 m² stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], dla której jest prowadzona księga wieczysta [...].

W skardze podniesiono następujące uwarunkowania faktyczne i prawne sprawy:

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2006 r. Prezydent W. zatwierdził projekt podziału nieruchomości, stanowiącej działkę ew. nr [...] o powierzchni 4386 m² w obrębie [...], położonej przy ul. [...], jednocześnie informując, iż projektowana działka gruntu nr [...] przewidziana jest pod poszerzenie ul. [...], która to ulica na podstawie Uchwały Nr [...] Rady W. z dnia [...] września 2004 r. posiada kategorię drogi gminnej, zaś projektowana działka gruntu [...] przewidziana jest pod drogę oznaczoną w planie symbolem 17 KUL. Ponadto organ poinformował, iż na podstawie art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przy wydzielaniu projektowanej działki należy zapewnić dostęp do drogi publicznej ul. [...] poprzez ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej i przejazdu lub nabycia udziałów w prawie własności działek spełniających ten warunek.

W dniu 5 maja 2009 r. H. S. złożył wniosek o odszkodowanie za działki przejęte pod drogi publiczne w wyniku podziału nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o powierzchni 342 m² i 6 m² oznaczonej w ewidencji jako dz. ewid. nr [...] i [...].

W dniu 18 maja 2009 r. Urząd W. Biuro Gospodarki Nieruchomościami Delegatura w Dzielnicy [...] wyjaśnił, iż w dniu [...] września 2006 r., tj. w dniu, w którym Decyzja Prezydenta W. nr [...] stała się ostateczna - tyko działka oznaczona w ewidencji gruntów nr [...] o powierzchni 342 m2 z mocy prawa przeszła na własność W. Jednocześnie Organ poinformował, iż Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami w dzielnicy [...] wystąpi do Sądu Rejonowego dla W., Wydziału VII Ksiąg Wieczystych z wnioskiem o założenie dla opisanej powyżej działki ewid. nr [...] nowej księgi wieczystej oraz wpisanie jako właściciela W., co umożliwi wypłatę odszkodowania.

Pismem z dnia 2 listopada 2009 r. Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami w dzielnicy [...] poinformowała, iż nie podjęła w 2009 r. żadnych działań w przedmiotowej sprawie z powodu braku środków finansowych.

W dniu 29 kwietnia 2010 r., w odpowiedzi na pismo H. S. z dnia 17 lutego 2010 r., Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami w dzielnicy [...] wyjaśniła, iż wystąpi na podstawie art. 98 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami do Sądu Rejonowego dla W., Wydział VII Ksiąg Wieczystych z wnioskiem o założenie dla przedmiotowej działki nowej księgi wieczystej oraz wpisanie jako właściciela W., co umożliwi wypłatę odszkodowania. Jednocześnie, po przyznaniu środków finansowych Delegatura BGN wystąpi do Prezydenta W. o wydanie stosownego zarządzenia w sprawie wypłaty odszkodowań, jednak dokładny termin w jakim odbędą się rokowania nie jest możliwy do określenia. Wniosek o założenie nowej księgi wieczystej został złożony w Sądzie Rejonowym dla W., Wydział VII Ksiąg Wieczystych dopiero w dniu 9 września 2010 r.

W dniu 21 listopada 2011 r. H. S. ponownie zwrócił się do Biura Gospodarki Nieruchomościami W. w sprawie odszkodowania za przedmiotową działkę. W dniu 13 grudnia 2011 r. Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. poprosił o dostarczenie dokumentu potwierdzającego, iż uzgodnienia w trybie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami zakończyły się wynikiem negatywnym.

W dniu [...] lutego 2012 r. postanowieniem nr [...] Prezydent W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt wydzielony pod drogę, położony w dzielnicy [...] przy ulicy [...] z uwagi na brak dokumentów potwierdzających, iż uzgodnienia w sprawie ustalenia odszkodowania zakończyły się wynikiem negatywnym. Organ poinformował jednocześnie, iż bez przeprowadzenia uzgodnień nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania administracyjnego o ustalenie odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej.

W dniu 12 marca 2012 r. H. S. wniósł zatem o wszczęcie uzgodnień w tej sprawie. Pismem z dnia 16 maja 2010 r. Urząd Miasta W. Biuro Gospodarki Nieruchomościami Delegatury w Dzielnicy [...] ponownie wyjaśnił, iż w związku z wystąpieniem o zabezpieczenie środków finansowych na wypłaty odszkodowań, termin w jakim odbędą się rokowania mające na celu ustalenie wysokości odszkodowania za przedmiotową działkę nie jest obecnie możliwy do określenia.

W dniach 29 października 2012 r. oraz 16 stycznia 2014 r. H. S. po raz kolejny zwracał się do Urzędu Miasta W. Biura Gospodarki Nieruchomościami Delegatury w Dzielnicy [...] z wnioskiem o przystąpienie do rokowań. W dniach 15 stycznia 2013 r. oraz 4 lutego 2014 r. organ poinformował go, że w związku z brakiem środków finansowych na odszkodowania, termin w jakim odbędą się rokowania nie jest możliwy do określenia.

W związku z przewlekłym prowadzeniem sprawy, pełnomocnik Skarżącego wniósł na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie i przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zawiadomieniem z dnia 11 września 2014 r. organ poinformował wnioskodawcę, że zostało wszczęte postępowanie administracyjne, a wniosek został zarejestrowany pod numerem: [...], pomimo iż postępowanie w sprawie toczy się już od maja 2009 r. na skutek wniosku H. S. W dniu 6 października 2014 r. organ zlecił wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 0,0342 ha z obrębu [...] w celu ustalenia odszkodowania za w/w grunt pod drogę publiczną w trybie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Postanowieniem Nr [...] ([...]) z dnia [...] października 2014 r. Wojewoda [...]wniesione w sprawie zażalenie uznał za nieuzasadnione.

Pismem z dnia 2 grudnia 2014 r. Urząd Miasta W., Biuro Gospodarki Nieruchomościami, Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa poinformował stronę, iż przewidywane rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiotowej sprawie nastąpi nie później niż do 30 czerwca 2015 r. Termin ten wynika z faktu, iż w Wydziale Nieruchomości Skarbu Państwa oczekuje na rozstrzygnięcie ponad 4 500 wniosków z zakresu ustalenia i wypłaty odszkodowań z tytułu zajęcia części gruntów pod drogi publiczne. Sprawy te są załatwiane według kolejności zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Mając powyższe na uwadze skarżący wskazał, iż w sprawie niniejszej postępowanie jest prowadzone w sposób rażąco przewlekły i zarzucił organowi naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 35 § 1, 2 i 3, art. 36 § 1, art. 8, art. 12, art. 6 k.p.a.

W konsekwencji skarżący wniósł o zobowiązanie Prezydenta W. do załatwienia niniejszej sprawy w terminie miesiąca od rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niniejszej skargi i wydania orzeczenia w niniejszej sprawie, stwierdzenie, iż przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Prezydent W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., 270, ze zm.) kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w pkt. 1 – 4a tego artykułu.

Skarżący na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ww. ustawy wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta W. postępowania wszczętego wnioskiem z dnia 5 maja 2009 r. o wypłatę odszkodowania za działki gruntu przejęte pod drogi publiczne w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela, tj. m.in. działki nr [...] o powierzchni 342 m², położonej w W. przy ul. [...].

Wprowadzona do ustawodawstwa z dniem 11 kwietnia 2011 r. skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy ma na celu przeciwdziałanie przewlekłości postępowań administracyjnych, a w konsekwencji skuteczniejszej realizacji prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Skoro ustawodawca obok skargi na bezczynność organu, wyodrębnił jako odrębną, skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, to należy uznać, że przewlekłość postępowania jest innym typem naruszenia zasady szybkości postępowania niż niezałatwienie sprawy w terminie. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy będzie oznaczało nie tylko niezałatwienie sprawy w ustawowych terminach przewidzianych w art. 35 k.p.a., ale jednocześnie sytuację, w której organ wprawdzie prowadząc postępowanie podejmuje w jego toku czynności procesowe, które mogą być ocenione jako zbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Podejmowanie przez organ takich czynności procesowych czyni, że organ nie pozostaje w sprawie bezczynny, ale jednocześnie wpływa to na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Skarga na przewlekłość postępowania ma za zadanie stwierdzenie, czy postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły i to bez względu na to, czy sprawa została załatwiona przed wydaniem orzeczenia, czy też nie. W orzecznictwie przyjmuje się, że z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie trwało dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zgodnie z art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami za działki gruntu, wydzielone pod drogi publiczne, z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, użytkownika wieczystego, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Z powyższego wynika, że wysokość odszkodowania ustala się w pierwszej kolejności w drodze uzgodnień między byłym właścicielem lub byłym użytkownikiem wieczystym a organem. Przeprowadzenie rokowań jest obligatoryjne, a inicjatywa podjęcia rokowań pochodzić może od każdej ze stron. Bez przeprowadzenia rokowań nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania administracyjnego o ustalenie odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej.

Wniosek skarżącego z dnia 5 maja 2009 r. wobec treści art. 98 ust. 3 ww. ustawy należy traktować jako wniosek o przeprowadzenie uzgodnienia co do wysokości odszkodowania. Wnioskiem z dnia 21 listopada 2011 r. skarżący wystąpił o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt wydzielony pod drogę publiczną, położony przy ul. [...], stanowiący działkę nr ew. [...] z obrębu [...] o powierzchni 342 m². Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z ww. wniosku, gdyż strona nie udokumentowała, że uzgodnienia w sprawie ustalenia odszkodowania zakończyły się wynikiem negatywnym.

Skarżący kolejnymi pismami z dnia 12 marca 2012 r., 29 października 2012 r., 16 stycznia 2014 r. zwracał się do organu o przeprowadzenie rokowań w sprawie odszkodowania za działkę nr ew. [...].

Wnioskiem z dnia 21 sierpnia 2014 r. (data wpływu do organu) skarżący ponownie wniósł o wszczęcie postępowania mającego na celu uzgodnienie pomiędzy nim a organem wysokości odszkodowania, niezwłoczne wyznaczenie terminu spotkania, a w przypadku braku uzgodnienia lub nie wyznaczenia terminu rokowań, wniósł o ustalenie i wypłacenie należnego odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej.

Jednocześnie w dniu 21 sierpnia 2014 r. skarżący złożył zażalenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W.

W związku z wnioskiem skarżącego z dnia 21 sierpnia 2014 r. organ zawiadomieniem z dnia 11 września 2014 r. poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu utraty prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. 342 m² z obrębu [...] wydzieloną pod poszerzenie ul. [...].

Organ zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego na ww. nieruchomość. Operat został sporządzony 22 października 2014 r. na podstawie umowy o dzieło z dnia 24 czerwca 2014 r.

W ocenie Sądu, postępowanie o ustalenie i wypłacenie odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej, zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., zostało wszczęte w dniu 21 sierpnia 2014 r. Organ od 22 października 2014 r. dysponuje operatem szacunkowym. Pismem z dnia 3 listopada 2014 r. organ zwrócił się do strony o wyjaśnienia i złożenie stosownych dokumentów nie zakreślając jednak stronie terminu do dokonania tych czynności. Zawiadomieniem z dnia 2 grudnia 2014 r. organ poinformował skarżącego, że merytoryczne rozstrzygniecie w przedmiotowej sprawie nastąpi nie później niż do 30 czerwca 2015 r.

Rozpoznając skargę w przedmiotowej sprawie, Sąd uznał jej zasadność co do przewlekłego prowadzenia postępowania wszczętego w dniu 21 sierpnia 2014 r. dotyczącego wydania decyzji administracyjnej w sprawie odszkodowania. Organ 2 grudnia 2014 r. wyznaczył ponad półroczny termin załatwienia sprawy. Podejmowane działania nie mogą w sposób nieuzasadniony naruszać ustawowych terminów załatwienia sprawy wynikających z art. 35 § 3 k.p.a. Oceniając całość postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, stwierdzona przewlekłość postępowania nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.