Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia NSA Henryk Ożóg Protokolant : st. sekretarz sądowy Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 października 2014 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Wojewody D. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę.

Decyzją Wojewody D. z dnia [...], nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania B. Z. od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...], nr [...] orzekającej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tj. zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 4.020,50 zł brutto (słownie: cztery tysiące dwadzieścia złotych 500/100) wypłaconego za okres od 13 stycznia 2011r. do 12 lipca 2011r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach uzasadnienia tego orzeczenia podano, że decyzją administracyjną Prezydenta Miasta W. z dnia [...] orzeczono o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tj. zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 4.020,50 zł brutto (słownie: cztery tysiące dwadzieścia złotych 500/100) wypłaconego za okres od 13 stycznia 2011 r. do 12 lipca 2011 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji.

Od tej decyzji B. Z. złożyła odwołanie. W wyjaśnieniach podała, że 10 lat wcześniej dokonała wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, ponieważ miała propozycję pracy jako osoba prowadząca działalność. W związku z tym, że znalazła inną pracę działalności tej nigdy nie podjęła. Dlatego też nie może być traktowana na równi z osobą prowadzącą działalność gospodarczą, która posiada wpis. Wpis ten został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej w dniu 15 lutego 2012r. Ponadto odwołująca podała, że od dnia 1 lutego 2012r. osoba posiadająca wpis może być osobą bezrobotną.

W toku postępowania odwoławczego na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy ustalono, że B. Z. została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. jako bezrobotna w dniu 5 stycznia 2011 r. z prawem do zasiłku od dnia 13 stycznia 2011r. do dnia 12 lipca 2011r. W dniu rejestracji zainteresowana złożyła oświadczenie, w którym podała, m.in., że nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, co potwierdziła własnoręcznym podpisem w załączniku do karty rejestracyjnej. Podczas rejestracji strona złożyła wniosek o dofinansowanie w ramach art.46 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W trakcie wykonywania czynności wynikających z ustawy uzyskano informację o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. Z informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że strona posiadała zarejestrowaną działalność gospodarczą w okresie od dnia 23 sierpnia 2000r. do dnia 15 lutego 2012r. W związku z ustaleniem, że zainteresowana w dniu rejestracji posiadała zarejestrowaną działalność gospodarczą, decyzją administracyjną Prezydenta Miasta W. z dnia [...] po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem [...] z dnia [...], orzeczono o uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] dotyczącej uznania B. Z. za osobę bezrobotną z dniem 5 stycznia 2011r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 13 stycznia 2011 r. do dnia 12 lipca 2011 r. oraz odmowie uznania za osobę bezrobotną z dniem 5 stycznia 2011 r. Od decyzji tej B. Z. złożyła odwołanie do Wojewody D. Organ odwoławczy decyzją Nr [...] z dnia [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Następnie organ pierwszej instancji w dniu 28 września 2012 r. wydał decyzję zobowiązującą B. Z. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, tj. zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 4.020,50 zł. W dniu 15 października 2012 r. strona złożyła odwołanie, po rozpatrzeniu którego decyzją z dnia 14 listopada 2012 r., organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. B Z. zaskarżyła decyzję Wojewody D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Następnie po rozpatrzeniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 30 lipca 2013 r. uchylił decyzję organu drugiej instancji.

Organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę stwierdził, że istnieje podstawa do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Decyzja od której złożono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu istotnie została wydana na podstawie przepisu art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którym za nienależne pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach.

Analizując powyższy przepis należało zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyrażonym w wyroku z dnia 30 lipca 2013 r., że w dołączonych do odwołania aktach sprawy brak jest materiału dowodowego, który potwierdziłby, że zaistniały okoliczności wskazane w wyżej cytowanym przepisie. W szczególności brak dokumentu, który dawałby podstawę do stwierdzenia jakiej treści oświadczenie złożyła wnioskodawczyni w toku rejestracji, jako osoba bezrobotna w styczniu 2011 r. i jakie pouczenie w tej kwestii umieścił organ oraz dokumentu potwierdzającego wpis do ewidencji działalności gospodarczej, czy też okoliczności powołane przez stronę w odwołaniu.

Z powodu konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego w znacznym zakresie uchylono zaskarżoną decyzję w całości i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Organ I instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku wypłaconego za okres od 13 stycznia 2011 r. do 12 lipca 2011r. w wysokości 4.020,50 zł., stosując przepis art. 76 ust.1, art.76 ust.2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Po rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Zgodnie z art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od do tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenia zdrowotne. Na podstawie art. 76 ust.2 pkt 2 ww. ustawy, za nienależne pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie (...).

W myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f obowiązującym od dnia 26 października 2007r. do dnia 31 stycznia 2012r. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bezrobotnym - oznacza to osobę, której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-d, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej bądź, jeśli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do pojęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem szkół dla dorosłych lub szkół wyższych w systemie wieczorowym albo zaocznym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlega na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników.

Z przekazanych organowi odwoławczemu akt sprawy a w szczególności z CEIDG Centralnej Ewidencji Informacyjnej o Działalności Gospodarczej wynika, że B. Z. posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej z terminem rozpoczęcia działalności od dnia 23 sierpnia 2000r. oraz, że wpis z rejestru działalności gospodarczej został wykreślony z dniem 15 lutego 2012r. Nadto z akt sprawy wynika, że w dniu rejestracji tj. 5 stycznia 2011 r. zainteresowana złożyła nieprawdziwe oświadczenie, w którym podała, że nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Zatem w dniu rejestracji tj. 5 stycznia 2011 r. B. Z. jako osoba posiadająca zarejestrowaną działalność gospodarczą, nie spełniała wymogów do uznania jej za osobę bezrobotną. Skutkiem tej okoliczności była odmowa uznania zainteresowanej za osobę bezrobotną od dnia 5 stycznia 2011 r. i w konsekwencji odmowa przyznania prawa do zasiłku. Zainteresowana została również pouczona o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadku niespełnienia warunków wymienionych w ustawie.

W związku z tym, iż z przekazanych przez organ I instancji akt sprawy wynika, że B. Z. wypłacono zasiłek dla bezrobotnych na podstawie nieprawdziwego oświadczenia o nieposiadaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, to należało zobowiązać zainteresowaną na podstawie art. 76 ust. 1, ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy do zwrotu zasiłku za okres od 13 stycznia 2011r. do 12 lipca 2011r. Zasiłek za ten okres jest świadczeniem nienależnie pobranym, ponieważ wypłacono go bez podstawy prawnej. Kwota pobranego zasiłku, tj. kwota 4.020,50 zł jest zatem świadczeniem nienależnym a rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji jest zgodne z obowiązującym prawem.

Zarzut B. Z., iż faktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej pomimo posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, nie może wpłynąć na zmianę bądź uchylenie zaskarżonej decyzji.

Ponadto poinformowano, że zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z wnioskiem o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty nienależnie pobranego świadczenia, ewentualnie o umorzenie należności w całości albo w części (jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek określonych w tym artykule) może strona wystąpić do Prezydenta Miasta W..

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu B. Z. podniosła, że nie składała oświadczeń, że prowadziła kiedykolwiek działalność gospodarczą. Nigdy działalności nie prowadziła więc jeżeli złożyła kiedykolwiek takie oświadczenie to zgodnie ze stanem faktycznym. Kontrola prowadzenia działalności gospodarczej przez nią nie odbyła się przed wydaniem decyzji o wypłacie zasiłku dla bezrobotnych. Jeżeli były zastrzeżenia w PUP to powinny być zweryfikowane przed wypłatą świadczeń. Stan faktyczny był taki że spełniała wszystkie przepisy osoby bezrobotnej. Z dokumentów wynika że posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej, ale nigdy tej działalności nie podejmowała. W dokumentach nie określiła daty początku działalności ponieważ zgłaszało się oddzielnie kiedy się rozpocznie jeżeli data nie była wcześniej znana. Przez cały ten czas uczciwie pracowała i po utracie pracy zarejestrowała się jako osoba bezrobotna, co było zgodne z prawdą. Była w pełni zdolna i gotowa do podjęcia pracy. Przepis o posiadaniu wpisu a prowadzenie działalności gospodarczej jest mylnie sformułowany, ponieważ wpis do ewidencji a prowadzenie działalności to dwie różne rzeczy. Urząd nie sprawdził przed wydaniem decyzji o wypłacie zasiłku czy osoba prowadzi działalność gospodarczą. W 2000 roku kiedy chciała otworzyć własną działalność, poinformowano ją, że datą rozpoczęcia jej będzie data zgłoszenia w urzędzie skarbowym. Ze względu na to, iż nie rozpoczęła tej działalności nie podjęła czynności zgłoszenia w Urzędzie Skarbowym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację.

W piśmie procesowym z dnia 14 września 2014 r. skarżąca poparła zarzuty skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Analizowana sprawa była już wcześniej przedmiotem orzekania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 30 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 28/13 uchylił decyzję Wojewody D. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku. W motywach tego wyroku wskazano m.in., że nie została jednoznacznie określona podstawa prawna rozstrzygnięcia administracyjnego, gdyż organy powołały przepisy art. 76 ust. 2 pkt 1 i 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzestając jedynie na zacytowaniu ich treści, która nie została odniesiona do ustalonego stanu faktycznego. Sąd stwierdził ponadto, że w dołączonych do odwołania aktach sprawy brak jest materiału dowodowego, który potwierdziłby, że zaistniały okoliczności wskazane w wyżej cytowanym przepisie. W szczególności brak dokumentu, który dawałby podstawę do stwierdzenia jakiej treści oświadczenie złożyła wnioskodawczyni w toku rejestracji, jako osoba bezrobotna w styczniu 2011 r. i jakie pouczenie w tej kwestii umieścił organ oraz dokumentu potwierdzającego wpis do ewidencji działalności gospodarczej, czy też okoliczności powołane przez stronę w odwołaniu.

Organ I instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku wypłaconego za okres od 13 stycznia 2011r. do 12 lipca 2011r. w wysokości 4.020,50 zł., stosując przepis art. 76 ust.1, art.76 ust.2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Stwierdzono, że zgodnie z art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną do tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenia zdrowotne. Na podstawie art. 76 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, za nienależne pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie (...).

W myśl art 2 ust. 1 pkt 2 lit. f obowiązującego od dnia 26 października 2007r. do dnia 31 stycznia 2011 r. ustawy o promocji zatrudnienia instytucjach rynku pracy, bezrobotnym - oznacza to osobę, której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-d, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej bądź, jeśli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do pojęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem szkół dla dorosłych lub szkół wyższych w systemie wieczorowym albo zaocznym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlega na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników.

Definicja bezrobotnego przyjęta w ustawie o promocji zatrudnienia po jej nowelizacji obowiązującej od dnia 26 października 2007 r. nie pozostawia miejsca na swobodę interpretacyjną.

Brzmienie przytoczonych powyżej przepisów nie budzi zatem wątpliwości, że w jej świetle status osoby bezrobotnej nie został powiązany z faktem rzeczywistego wykonywania działalności gospodarczej, i nie było potrzeby badania, czy działalność taka rzeczywiście jest prowadzona. Natomiast od dnia 1 lutego 2011 r. przesłanki te uległy dalszej zmianie, albowiem bezrobotnym może być osoba, która: nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis: zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej. Jednak w dniu rejestrowania się skarżącej w charakterze bezrobotnej przepis w tym brzmieniu jeszcze nie obowiązywał.

Wbrew zatem zastrzeżeniom podnoszonym przez skarżącego dokonana przez organy administracji wykładnia cytowanego przepisu jest prawidłowa. Z przekazanych organowi odwoławczemu akt sprawy a w szczególności z CEIDG Centralnej Ewidencji Informacyjnej o Działalności Gospodarczej wynika, że B. Z. posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej z terminem rozpoczęcia działalności od dnia 23 sierpnia 2000r. oraz, że wpis z rejestru działalności gospodarczej został wykreślony z dniem 15 lutego 2012r. Nadto z akt sprawy wynika, że w dniu rejestracji tj. 5 stycznia 2011r. strona złożyła oświadczenie, w którym podała, że nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, a zatem potwierdziła nieprawdziwy fakt. Należy zgodzić się z organem, że treść oświadczenia była zrozumiała w odbiorze językowym. Gdyby oświadczenie było złożone zgodnie z prawdą obiektywną, to nastąpiłaby odmowa przyznania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Poza tym strona złożyła oświadczenie pod odpowiedzialnością i nie wykazała staranności w celu upewnienia się czy dokonała wykreślenia wpisu. Niewłaściwe działanie czy niewłaściwe zaniechanie zawsze będzie obciążać osobę, która dokonuje takiego czynu.

Wbrew zarzutom skargi, przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie zobowiązują organów zatrudnienia, by przed wydaniem decyzji w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną wraz z prawem do zasiłku, prowadziły postępowanie sprawdzające w kwestii istnienia bądź nie po stronie osoby rejestrującej się przesłanek pozbawiających tego prawa. Obowiązkiem organu zatrudnienia jest jedynie pouczenie osoby rejestrującej się w charakterze bezrobotnego w przedmiocie tych przesłanek, natomiast rejestrujący się poświadcza fakt ich spełnienia bądź niespełnienia.

Zatem w dniu rejestracji tj. 5 stycznia 2001 r. B. Z. jako osoba posiadająca zarejestrowaną działalność gospodarczą, nie spełniała wymogów do uznania jej za osobę bezrobotną. Skutkiem tej okoliczności była odmowa uznania zainteresowanej za osobę bezrobotną od dnia 5 stycznia 2001r. i w konsekwencji odmowa przyznania prawa do zasiłku. Zainteresowana została również pouczona o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadku niespełnienia warunków wymienionych w ustawie.

W związku z tym należy zgodzić się z organem, że skoro B. Z. wypłacono zasiłek dla bezrobotnych na podstawie nieprawdziwego oświadczenia o nieposiadaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, to należało zobowiązać zainteresowaną na podstawie art. 76 ust. 1, ust.2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy do zwrotu zasiłku za podany w decyzji okres, jako świadczenia nienależnie pobranego.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.