Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Urszula Zięba (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant starszy referent Dominika Duda-Malik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 21 lipca 2025 r. znak 0700-ZU.411.147.2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu oddala skargę.

Decyzją z dnia 24 października 2024 r. nr 0700-ZU.411.147.2024 Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej "organ", "Prezes KRUS") odmówił M. K. (dalej: "skarżąca") umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 marca 2022 r. do 7 kwietnia 2024 r. Decyzja zawierała pouczenie o przysługujących skarżącej środków zaskarżenia ze wskazaniem sposobu i terminu do ich wniesienia.

Przedmiotowa decyzja została wysłana na adres, który został wskazany przez skarżącą i doręczona w dniu 30 października 2024 r. skarżącej.

W dniu 28 kwietnia 2025 r. (data złożenia w siedzibie organu – 29 kwietnia 2025r.) skarżąca wniosła pismo zatytułowane "Przedsądowe wezwanie do umorzenia zaległości". Po wezwaniu przez organ do wskazania jego charakteru i jego sprecyzowania, skarżąca pismem z dnia 18 maja 2025 r. (wniesionym w dniu 20 maja 2025 r. za pośrednictwem operatora pocztowego) wskazała, że wniesione pismo z dnia 28 kwietnia 2025 r. ma na celu "całkowite umorzenie należności głównej oraz wszystkich odsetek i kosztów administracyjnych i egzekucyjnych". W konsekwencji organ potraktował powyższe pismo za złożony w sprawie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia 27 maja 2025 r. nr 0700-ZU.411.147.2024 Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na zasadzie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm. – dalej "k.p.a."), art. 36 ust. 1 pkt 10, art. 41a oraz art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 197 z późn. zm. – dalej jako "uKRUS") w zw. z art. 83b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm. – dalej "u.s.u.s.") stwierdził uchybienie przez skarżącą terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ustaliwszy, iż w przedmiotowej sprawie termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie upłynął w dniu 13 listopada 2024 r. Decyzja ta została doręczona do rąk skarżącej w dniu 3 czerwca 2025 r.

W dniu 17 czerwca 2025 r. (data stempla pocztowego) skarżąca skierowała do Prezesa KRUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia 27 maja 2025r. wnosząc jednocześnie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i "wszystkich opłat pobocznych z nimi związanych" na podstawie przedłożonych dowodów o jej sytuacji materialno-bytowej. Uzasadniając wniosek skarżąca na początku wskazała, że pismo jest "ostatecznym przedsądowym wezwaniem do zapłaty przed wniesieniem pozwu o odszkodowanie (zadośćuczynienie)" negatywnie oceniając postępowanie organu w jej sprawie. W dalszej części wniosku skarżąca zarzuciła organowi, że zaskarżona decyzja z dnia 24 października 2024 r. nie zawierała pouczenia o środkach zaskarżenia, co doprowadziło do wniosku wysuniętego przez skarżącą o działaniu przez organ wobec niej ze szkodą wobec jej interesu prywatnego.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia 21 lipca 2025 r.

nr 0700-ZU.411.147.2024 Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 27 maja 2025 r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji powtórzono ustalenia organu poczynione w trakcie postępowania w I instancji, dodając dość enigmatycznie, że w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżąca nie przedstawiła nowych dowodów w sprawie mających wpływ na uchylenie zaskarżonej decyzji. Powyższa decyzja została doręczona skarżącej w dniu 28 lipca 2025 r.

Od powyższej decyzji, w dniu 19 sierpnia 2025 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę, zarzucając organowi naruszenie:

- art. 10 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów materiałów, i przedstawienia swojego stanowiska oraz wszelkich okoliczności sprawy,

- art. 107 k.p.a. z zw z art. 77 § 1 k.p.a. w zw z art. 81 k.p.a. w zw z art. 112 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz poprzez przyjęcie niekorzystnych dla skarżącej faktów pomimo okoliczności, że nie było możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, a także brak przyjęcia że skarżąca nie została pouczona o prawie i sposobie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i przez to przyjęcie, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o udzielenie ulgi lub umorzenie i nie zachodzą przesłanki do umorzenia opłaty głównej i kosztów pobocznych (odsetek i kosztów egzekucyjnych) w całości.

- art. 136 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie pomimo wskazania na niewyjaśnienie i nieuwzględnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo okoliczności przemawiających za tym, że organ powinien wydać decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości ze względu na zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności uzasadnionych słusznym interesem skarżącej,

Zdaniem skarżącej powyższe naruszenia skutkowały błędem w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o udzielenie ulgi lub umorzenie, podczas gdy skarżąca miała dochować terminu do wniesienia wniosku przez co, jej zdaniem, zachodzą podstawy do umorzenia zaległych należności w całości.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca wskazała, że o prowadzonej egzekucji dowiedziała się w kwietniu 2025 r. za pośrednictwem Urzędu Skarbowego. Wówczas miała podjąć natychmiastowe działania w celu wyjaśnienia sytuacji z organem. Skarżąca podniosła o braku woli współpracy organu z nią w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności. W dalszej części uzasadnienia, skarżąca wspomniała, że decyzja Prezesa KRUS z dnia 24 października 2024 r. nie posiadała informacji o środkach zaskarżenia decyzji. W jej ocenie, takie działanie organu jest celowym wprowadzaniem w błąd i działaniem na szkodę skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS, podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi w całości. Uzasadniając swoje stanowisko, organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, dodając, że na każdym etapie postępowania skarżąca była szczegółowo i wyczerpująco informowana o okolicznościach mających wpływ na daną sprawę. Wskazał także, że wszelkie decyzje kierowane do skarżącej zawierały pouczenie o środkach zaskarżenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Stosownie z kolei do treści art. 145 § 1 pkt 2-3 p.p.s.a., uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, sąd stwierdza ich nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2) albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Jednocześnie w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, sąd umarza to postępowanie (art. 145 § 3 p.p.s.a.). W przypadku braku wskazanych uchybień, skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji decyzją z dnia 21 lipca 2025 r. nr 0700-ZU.411.147.2024, w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wykazała, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie zaś do treści art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zgodnie zaś z art. 127 § 3 (in fine) k.p.a. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji

Warunkiem skuteczności czynności procesowej – w tym przypadku, wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy po terminie powodować może różne skutki procesowe w zależności od tego, czy wnioskujący złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 58 § 1 i 2 k.p.a.), czy też z prośbą taką nie wystąpił. Jeżeli wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu to wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany w pierwszej kolejności wniosek ten rozpoznać, a następnie w zależności od oceny okoliczności i przyczyn wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia bądź to wydać postanowienie, w którym stwierdzi, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu, bądź też przywrócić termin do złożenia ww. wniosku i rozpoznać sprawę merytorycznie. Jeśli natomiast wnoszący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wystąpił jednocześnie z prośbą o przywrócenie terminu do jego złożenia, wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 134 k.p.a.). Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Należy jeszcze wskazać, iż w myśl art. 58 § 2 i 3 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu natomiast przywrócenie terminu do złożenia wskazanej wyżej prośby jest niedopuszczalne.

Podkreślenia wymaga nadto, że rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego z uchybieniem terminu, który to termin nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu drugoinstancyjnym rozstrzygnięcia ostatecznego, takiego, które korzysta z ochrony trwałości.

Zauważyć też należy, że zgodnie z treścią art. 83b ust. 1 u.s.u.s. jeżeli przepisy k.p.a. przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Na podstawie art. 52 uKRUS, uprawniony do wydania decyzji jest także Prezes KRUS.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy wskazać w tym miejscu należy, że ewidentnym i niewątpliwym jest, iż decyzję merytoryczną organu

I instancji z dnia 24 października 2024 r., zawierającą prawidłowe pouczenie o dopuszczalności wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o terminie i sposobie jego wniesienia, doręczono skarżącej 30 października 2024 r. Doręczenie to zostało potwierdzone podpisem skarżącej znajdującym się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Tym samym bieg 14 - dniowego terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoczął się 31 października 2024 r. i upłynął w dniu 13 listopada 2024 r.

Tymczasem wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca złożyła dopiero w dniu 28 kwietnia 2025 r. (dowód: widniejąca na kopercie, potwierdzająca datę nadania przesyłki, pieczątka placówki pocztowej). We wniosku nie odniesiono się do kwestii jego spóźnionego wniesienia, nie zakwestionowano prawidłowości doręczenia decyzji, nie zawarto też prośby o przywrócenie terminu.

Stwierdzić zatem należy, że skarżąca, prawidłowo pouczona w decyzji o środkach zaskarżenia, uchybiła określonemu w art. 129 § 2 k.p.a. 14-dniowemu terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co czyniło jej wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy bezskutecznym. W konsekwencji merytoryczne rozpatrywanie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przez organ było niedopuszczalne, a z uwagi na brak stosownego wniosku niedopuszczalnym było także ewentualne rozważanie możliwości przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W efekcie Prezes KRUS zobligowany był, na podstawie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 83b ust. 1 u.s.u.s., do wydania decyzji o uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przywołane powyżej regulacje prawne, orzekając o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Postanowienie organu nie ma bowiem charakteru oceny merytorycznej, a jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie może zostać rozpoznany. Z tego względu merytoryczne zarzuty wniosku skarżącej nie mogły zostać przez organ rozpatrzone.

Odpowiadając na argumentację i wnioski skargi, które szeroko odnoszą się do sytuacji materialnej i życiowej skarżącej należy jeszcze raz podnieść, że przedmiotem badania w niniejszej sprawie była decyzja o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, która jest rozstrzygnięciem o charakterze procesowym i posiada walor ostateczności. W ramach związania wynikającego z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie był władny do badania prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Jednocześnie należy wskazać, że w razie zmiany sytuacji skarżącej i zaistnienia nowych okoliczności ma ona prawo do ponownego wniosku o umorzenie. Wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku