Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska, Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Tadeusz Kiełkowski, po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą B. a Marszałkiem Województwa S. przez wskazanie organu właściwego do wydania opinii warunków realizacji przedsięwzięcia postanawia wskazać Starostę B. jako organ właściwy w sprawie.

W piśmie z 4 lutego 2026 r. Starosta B. (dalej: "Starosta") złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Marszałkiem Województwa S. (dalej: "Marszałek") przez wskazanie Marszałka jako właściwego do rozpoznania sprawy do wydania opinii warunków realizacji przedsięwzięcia pn.: "Budowa ekologicznej fabryki papieru [...] wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu na działkach [...]".

W uzasadnieniu wniosku Starosta wskazał, że Burmistrz Miasta i Gminy B. (dalej: "Burmistrz") prowadząc postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, pismem z 30 października 2025 r. wystąpił do Marszałka, w trybie art. 77 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2024 r. poz. 1112 ze zm.) o wydanie opinii dotyczącej warunków realizacji opisanego na wstępie przedsięwzięcia. Planowane przedsięwzięcie zgodnie z przepisem § 3 ust. 1 pkt 28, 54a, 58a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko zaliczane jest do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla której obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy ocenowej.

Marszałek Województwa S. pismem z 12 stycznia 2026 r. uznał się za organ niewłaściwy do rozpoznania wniosku i sprawę przekazał do Starosty jako organu właściwego stwierdzając w uzasadnieniu, że planowane przedsięwzięcie zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 28 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz obejmuje instalacje wymienione w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości i na tej podstawie Marszałek stwierdził, że Starosta jest organem właściwym do rozpatrzenia niniejszej sprawy.

Starosta nie zgodził się ze stanowiskiem Marszałka i wskazał, że zgodnie z art. 378 ust. 2a pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska marszałek województwa jest organem właściwym m.in. w sprawie przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy ocenowej, realizowanego na terenach innych niż wymienione w pkt 1.

Burmistrz, w formie obwieszczenia z 21 sierpnia 2024 r., wszczął postępowanie w sprawie wydania warunków realizacji przedsięwzięcia. Następnie postanowieniem z 16 grudnia 2024 r. Burmistrz nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia oraz określił zakres raportu o oddziaływaniu na środowisko. Z przedstawionego i dołączonego raportu wynika, że przedsięwzięcie zostało zakwalifikowane jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 28, pkt 54 ppkt a), pkt 58 ppkt a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, bowiem instalacja będzie służyła do przetwarzania celulozy.

Dodatkowo wnioskodawca w piśmie z 18 grudnia 2025 r. kierowanym do Marszałka wyjaśnił, że proces technologiczny opiera się wyłącznie na wykorzystaniu gotowej, czystej celulozy drzewnej, dostarczanej do zakładu z różnych regionów świata w postaci standaryzowanych bel o masie około 250 kg. Za pomocą automatycznego systemu transportowego bele celulozy są poddawane do rozwłókniacza. Po wprowadzeniu surowca do układu przygotowania masy następuje jego rozwłóknienie, mielenie oraz sortowanie. W dalszych etapach, przy udziale szeregu maszyn i instalacji, formowana jest bibułka o żądanej gramaturze i parametrach technicznych, dostosowanych do wymagań odbiorcy.

Mając powyższe na uwadze, a przede wszystkim to, że w związku z planowaną przedsięwzięciem Burmistrz nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia i określił zakres raportu o oddziaływaniu na środowisko, który został sporządzony i przedłożony do niniejszej sprawy Starosta wniósł o wskazanie Marszałka - jako organu właściwego do wydania opinii dotyczącej warunków realizacji przedsięwzięcia na podstawie art. 378 ust. 2a pkt 2 ustawy prawo ochrony środowiska.

Odpowiedź na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość nie została złożona.

Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 77 ust. 1 pkt 3) ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1112 ze zm.) jeżeli jest przeprowadzana ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do wydania tej decyzji zasięga opinii organu właściwego do wydania pozwolenia zintegrowanego na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, jeżeli planowane przedsięwzięcie kwalifikowane jest jako instalacja, o której mowa w art. 201 ust. 1 tej ustawy.

Stosownie do art. 378 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 647 ze zm.) organem ochrony środowiska właściwym w sprawach, o których mowa m.in. w art. 183 tej ustawy, jest starosta. Norma ta stanowi zasadę (dotyczącą właściwości starosty), a normy wynikające z dalszych jednostek redakcyjnych art. 378 p.o.ś. stanowią wyjątki (lex specialis) od tej zasady. Oznacza to, że norma z art. 378 ust. 1 p.o.ś. znajdzie zastosowanie zawsze wtedy, gdy odmienna regulacja nie będzie wynikać z art. 378 ust. 2-3 tej ustawy. Jednym z wyjątków jest właściwość marszałka województwa w sprawach przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy ocenowej, realizowanego na terenach innych niż wymienione w pkt 1 (art. 378 ust. 2a pkt 2) p.o.ś.).

W niniejszej sprawie nie jest okolicznością sporną między organami, że przedsięwzięcie, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1839 ze zm.) jest zaliczane do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Oznacza to, że wskazany w art. 378 ust. 2a pkt 2) p.o.ś. wyjątek nie znajdzie zastosowania w sprawie, co oznacza właściwość Starosty w niniejszej sprawie.

Przypomnieć należy, że przedsięwzięcia można podzielić na przedsięwzięcia zwykłe oraz przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko. Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest przeprowadzana względem przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. W tej grupie można wyróżnić planowane przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, względem których ocena oddziaływania na środowisko przeprowadzana jest obligatoryjnie oraz planowane przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej albo jeżeli o jej przeprowadzenie wystąpi podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia lokalizowanego na obszarach parku krajobrazowego lub obszaru chronionego krajobrazu.

Podział przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko na te, które mogą zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz te, które mogą potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1839 ze zm.). Fakt stwierdzenia, na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy ocenowej, obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko nie zmienia kwalifikacji tego zamierzenia, które nadal zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z ww. rozporządzeniem.

W tym stanie rzeczy organem właściwym w niniejszej sprawie jest Starosta.

Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji postanowienia.