Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska (spr.), , Sędzia WSA Paweł Groński, Sędzia WSA Ewa Machlejd, Protokolant st. ref. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

VII SA/Wa 606/14

UZASADNIENIE

Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] wydanym dnia

[...] lutego 2014 r. na podstawie art. 134 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej spółce akcyjnej [...] pozwolenia na budowę dwóch zjazdów z ul. [...] na częściach działek nr ewidencyjny [...] i [...] do nieruchomości położonej przy ul. [...] na działkę o nr [...] oraz na działki [...] i [...] – stwierdził uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podał, że decyzja Prezydenta [...] z [...] stycznia 2013 r. została przesłana na adres Wspólnoty Mieszkaniowej oraz bezpośrednio do członków Zarządu Wspólnoty,

tj. A. K., E. S. i T. P..

Z akt wynika, iż wyżej wymieniona decyzja została doręczona E. S. w dniu 4 lutego 2013 r., A. K. w dniu 5 lutego 2013 r., T. P. w dniu 8 lutego 2013 r., natomiast korespondencja skierowana do Wspólnoty Mieszkaniowej [...] została zwrócona w dniu 7 lutego 2013 r. do organu z adnotacją "nie zarządza już wyżej wymienionym obiektem".

W ocenie Wojewody [...] termin do wniesienia odwołania przez Wspólnotę Mieszkaniową [...] od wyżej wymienionej decyzji Prezydenta

[...] rozpoczął swój bieg w dniu 5 lutego 2013 r. i zakończył się

18 lutego 2013 r. Dokumentacja sprawy wskazuje, że Wspólnota Mieszkaniowa [...], reprezentowana przez dwóch Członków Zarządu, pismem z dnia 19 lutego 2013 r., nadanym w placówce w dniu 22 lutego 2013 r. wniosła odwołanie od wyżej wymienionej decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. Biorąc pod uwagę całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz poczynione ustalenia, w ocenie Wojewody [...] odwołanie Wspólnoty Mieszkaniowej, reprezentowanej przez Członków Zarządu – A. K. i T. P., od wyżej wymienionej decyzji zostało wniesione po upływie terminu przewidzianego przepisami prawa.

Jednocześnie organ wskazał, iż strona nie skorzystała z instytucji przywrócenia terminu przewidzianej w art. 58§1 i 2 k.p.a., zgodnie z którym termin uchybiony może zostać przywrócony na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...]. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia skarżąca zarzuciła organowi:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 k.p.a. w zw. z art. 129 k.p.a. w zw. z art. 42 k.p.a. poprzez błędną interpretację przepisów, wyrażającą się w przyjęciu, iż doręczenie wspólnocie mieszkaniowej, reprezentowanej przez wieloosobowy zarząd następuje z chwilą odbioru korespondencji przez jakąkolwiek inną osobę, niebędącą członkiem zarządu wspólnoty i niebędącą osobą ani upoważnioną, ani wskazaną do reprezentowania

Wspólnoty lub jej interesów, a nie z chwilą doręczenia postanowienia członkowi zarządu wspólnoty;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 9 k.p.a., art. 29 k.p.a., art. 45 k.p.a. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu wniesionego przez stronę skarżącą odwołania przy braku poinformowania strony przez organ o sposobie ustalania kręgu osób lub podmiotów uprawnionych oraz chwili doręczenia korespondencji Wspólnocie mieszkaniowej reprezentowanej przez wieloosobowy zarząd, tj. jego skuteczności z chwilą odbioru jej przez jakąkolwiek inną osobę, niebędącą członkiem zarządu wspólnoty i niebędącą osobą upoważnioną ani wskazaną do reprezentowania Wspólnoty lub jej interesów, a nie z chwilą doręczenia postanowienia członkowi zarządu wspólnoty;

3. art. 11 w zw. z art. 107§3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w zakresie jak powyżej;

4. naruszenie przepisów postępowania – art. 7 i art. 8 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1§1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjny (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 z późn. zm.) i art. 3§1 i §2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134§1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody [...] z [...] lutego 2014 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 134 k.p.a. Zgodnie z jego treścią organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odwołanie natomiast wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 129§2 k.p.a.).

Uchybienie terminu, jak przyjmuje się w orzecznictwie, jest okolicznością obiektywną. W razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi. Stwierdzenie przekroczenia omawianego terminu nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.

Termin do wniesienia środka zaskarżenia jest terminem ustawowym i rozpoczyna swój bieg z chwilą doręczenia kwestionowanego orzeczenia. Wobec powyższego należy stwierdzić, że dopiero po bezsprzecznym ustaleniu, iż decyzja została skutecznie doręczona, można rozważać w czy w ogóle doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Zatem organ przed wydaniem postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania w pierwszej kolejności winien jednoznacznie ustalić czy w sprawie doszło do skutecznego doręczenia stronie zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ odwoławczy działając z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a., nieprawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy uznając przedwcześnie, iż odwołanie skarżącej wspólnoty wniesiono z uchybieniem ustawowego, czternastodniowego terminu.

Dokonując oceny, czy doszło do skutecznego doręczenia decyzji należy pamiętać, iż Kodeks postępowania administracyjnego rozróżnia doręczenie dla osób fizycznych oraz jednostek organizacyjnych i organizacji społecznych.

Z powyższych względów w pierwszej kolejności wskazać należy, że tryb określony w art. 43 k.p.a. ma zastosowanie wyłącznie do osób fizycznych. Co prawda w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej działają osoby fizyczne wchodzące w skład zarządu, to jednakże działają one w innym charakterze. Zatem wszelkim innym podmiotom niebędącym osobami fizycznymi korespondencję należy doręczać w sposób określony w art. 45 k.p.a.

Nie ulega wątpliwości, że Wspólnoty mieszkaniowej nie można kwalifikować jako osoby fizycznej. W doktrynie i orzecznictwie dotyczącej ww. przepisów wskazuje się, że doręczenie pism wszystkim wymienionym w nim jednostkom organizacyjnym odbywa się na jednakowych zasadach i nie zależy od tego, czy mają one osobowość prawną, czy tylko są wyodrębnione organizacyjnie.

Ponadto należy wskazać, że instytucja wspólnoty mieszkaniowej została wprowadzona do polskiego systemu prawnego w art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (DZ. U. Nr 85, poz. 388 z późn. zm.). Ustawodawca formułując wskazany przepis stwierdził, że ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości tworzy wspólnotę mieszkaniową. Konkretna wspólnota powstaje więc ex lege (z mocy prawa), z chwilą ustanowienia pierwszej własności lokalu w danej nieruchomości. Omawiany podmiot nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego. Wspólnoty mieszkaniowe nie są też rejestrowane w urzędzie rejestrowym. Stąd wątpliwości budziła pozycja prawna wspólnoty mieszkaniowej w obrocie prawnym, a mianowicie, czy wspólnota mieszkaniowa jest stosunkiem cywilnoprawnym łączących właścicieli lokali – powiązanych stosunkiem przymusowej współwłasności nieruchomości wspólnej, czy też odrębną jednostką organizacyjną (w świetle art. 6 zd. 2 ustawy o własności lokali wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywaną). O pozycji prawnej wspólnoty mieszkaniowej przesądził Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z dnia 21 grudnia 2007 r. (sygn.. akt III CZP 65/07, OSNC 2008/7-8/69, Prok. I Pr.-wkł. 2008/12/47, Biul.SN 2007/12/9, M.Prawn. 2008/15/813), stwierdzając że: "Wspólnota mieszkaniowa, działając w ramach przyznanej jej zdolności prawnej może nabywać prawa i obowiązki do własnego majątku" i nadał jej moc zasady prawnej. Oznacza to, że wspólnota mieszkaniowa jest jednostką organizacyjną wyposażoną w zdolność prawną, a zatem, w myśl art. 331 Kodeksu cywilnego, jest osobą ustawową, do której znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy o osobach prawnych.

Zatem Wspólnota mieszkaniowa stanowi jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej (osobę ustawową, ułomną osobę prawną), a do doręczeń tej jednostce zastosowanie ma art. 45 k.p.a.

Zgodnie z tym przepisem, z którym jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism przepis art. 44 k.p.a. stosuje się odpowiednio. Przy doręczaniu pism jednostkom organizacyjnym nie ma natomiast zastosowania tryb postępowania o jakim mowa w art. 43 k.p.a., gdyż dotyczy on tylko doręczeń adresatom będącym osobami fizycznymi.

W przepisie tym określa się zarówno miejsce doręczenia oraz osobę odbierającą. Co do zasady doręczenia winno dokonywać się w lokalu siedziby jednostki organizacyjnej. Jednakże w niektórych przypadkach tak jak w przypadku Wspólnoty Mieszkaniowej, która nie posiada własnej siedziby, należy dopuścić modyfikację tej zasady w przypadku, gdy podmioty wymienione w art. 45 k.p.a. w sposób wyraźny wskażą inne miejsce doręczenia im pism (por. G. Łąszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, tom I, LEX 2010 r., wyd. 3, uwagi do art. 45 k.p.a.)

W niniejszej sprawie skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa wskazała jako adres do doręczeń adres spółki zarządzającej, tj. ul. [...], lok. [...] w [...] i na ten adres została wysłana decyzja Prezydenta z dnia [...] stycznia 2013 r., przy czym nie została doręczona ponieważ spółka odmówiła przyjęcia z uwagi na fakt, iż nastąpiła zmiana zarządzającego nieruchomością.

Poza tym przedmiotowa decyzja została przesłana bezpośrednio na adresy członków zarządu wspólnoty i odebrana przez męża A. K. w dniu

5 lutego 2013 r., a T. P. w dniu 8 lutego 2013 r.

Ponownie podkreślając, że wobec tego, iż Wspólnota Mieszkaniowa stanowi jednostkę organizacyjną wyposażoną w zdolność prawną (osobę ustawową) do której znajdują zastosowanie przepisy o osobach prawnych, a więc przy doręczaniu jej pism nie ma zastosowania tryb postępowania o jakim mowa w art. 43 k.p.a., dotyczący tylko doręczeń adresatom będącym osobami fizycznymi – nieprawidłowe, w ocenie sądu jest uznanie, że skuteczne doręczenie decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. skarżącej Wspólnocie nastąpiło 5 lutego 2013 r. i od tej daty rozpoczął biec termin o jakim mowa w art. 129 k.p.a.

Bowiem doręczenie decyzji adresowane do członka zarządu i odebrane przez dorosłego domownika, a nie przez osobę upoważnioną, o której mowa w art. 45 k.p.a. uznać należy za nieskuteczne. Wobec powyższego uznać należy, że organ odwoławczy nieprawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, uznając przedwcześnie, iż odwołanie skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej wniesiono z uchybieniem ustawowego, czternastodniowego terminu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawi art. 145§1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.