Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. [...] sp. j. z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 30/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi T. [...] sp. j. siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 28 października 2021 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za marzec i kwiecień 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 16 lutego 2022 r. (sygn. akt I SA/Łd 30/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił T. [...] sp. j. z siedzibą w B. (dalej: Spółka, Skarżąca) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 28 października 2021 r. w przedmiocie podatku akcyzowego za marzec i kwiecień 2013 r.

Sąd pierwszej instancji w treści uzasadnienia wyżej opisanego postanowienia wskazał, że powołane przez Spółkę okoliczności zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania spornej decyzji mogą stanowić okoliczności wyczerpujące dyspozycję art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: P.p.s.a.), jednakże pod warunkiem wykazania stosownym materiałem dowodowym konkretyzacji tych zagrożeń, czego w niniejszej sprawie zabrakło. Skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu ograniczyła się jedynie do gołosłownych stwierdzeń nie popartych żadną dokumentacją. Sąd wskazał także, że Skarżąca nie przedstawiła żadnych materiałów dotyczących kondycji majątkowej, których analiza w zestawieniu z kwotą zobowiązania podatkowego wskazywałaby na niebezpieczeństwo doprowadzenia do nieodwracalnych skutków. Zdaniem Sądu sam fakt istnienia obowiązku wykonania decyzji nie może stanowić przesłanki motywującej wniosek o wstrzymanie wykonania aktu, a konieczność zapłaty podatku i związane z tym uszczuplenie majątku podatnika są zwykłym następstwem takiej decyzji.

Skarżąca wywiodła zażalenie od postanowienia WSA z 16 lutego 2022 r., które zaskarżyła w całości, zarzucając naruszenie:

- art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania zaskarżonej decyzji, mimo że w przypadku wykonania tej decyzji Skarżącej grozi szkoda, której następstwa przekraczają zwykłe następstwo zapłaty i nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności z odsetkami bowiem Strona nie dysponuje majątkiem wystarczającym na jednorazową spłatę zaległości a przymusowa egzekucja doprowadzi do likwidacji przedsiębiorstwa;

- art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez uznanie, iż Skarżąca nie udowodniła, w przypadku gdy wystarczającym jest uprawdopodobnienie, istnienia okoliczności wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

W związku z powyższym Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej, ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, wskazuje się, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. To w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jej interesie leży poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. Uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku nie oznacza bowiem gołosłownego stwierdzenia przez podmiot powołujący się na te okoliczności, że one zachodzą (por. postanowienie NSA z 26 sierpnia 2014 r., II FSK 998/14, z 13 listopada 2014 r., II FZ 1504/14, dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zażalenie strony nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kwestionowane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi odpowiada prawu.

Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że rozpoznany przez Sąd pierwszej instancji wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji ograniczał się do samego żądania w tym zakresie i wskazania, że przymusowa egzekucja należności wynikających z zaskarżonej decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki w sytuacji podatnika. Skarżąca podała również, że organy skarbowe przystąpiły już do przymusowej egzekucji i zajęły rachunki bankowe Spółki, które są niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej. Bez swobodnego dostępu do rachunków bankowych podatnika nie może regulować swoich należności na zakupiony towar, wypłacać wynagrodzeń pracownikom, regulować bieżących należności publicznoprawnych i składki ZUS. Spółka chce także utrzymać zatrudnienie na obecnym poziomie. Spółka prowadzi działalność gospodarczą od 1998 r., najpierw jako spółka cywilna, a od 2007 r. jako spółka jawna. Przez lata działalności podatnik regulował zobowiązania publicznoprawne. Podkreślono we wniosku, że decyzja określa zobowiązanie za 2012 r. i Spółka od tego czasu ciągle prowadzi działalność gospodarczą i reguluje swoje zobowiązania. Organ przez 9 lat nie był w stanie w sposób prawidłowy zakończyć postępowania. Podatnik nie jest w stanie jednorazowo spłacić powstałą zaległość podatkową w związku z czym będzie ubiegał się o ulgę podatkową. Strona nie ma także możliwości sprzedaży środków majątkowych, w tym nieruchomości, bowiem taka sytuacja zostanie potraktowana przez organy egzekucyjne jako udaremnienie egzekucji lub ukrywanie środków majątkowych tj. przestępstwo określone w art. 300 k.k. Wyjaśniono także, że z uwagi na pandemię oraz drastyczne ograniczenia, Strona nie ma możliwości podjęcia dodatkowego wynagrodzenia czy też zaciągnięcia kredytu, co mogłoby umożliwić jej jednorazową spłatę zaległości. Natychmiastowa egzekucja przedmiotowych należności spowoduje znaczne pogorszenie i tak już trudnej sytuacji ekonomicznej podatnika, zagrażające jego egzystencji.

Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. Poza gołosłownymi twierdzeniami, Spółka nie przedłożyła żadnej dokumentacji, w tym finansowej czy majątkowej Spółki, która w odniesieniu do zobowiązania podatkowego pozwalałaby na stwierdzenie okoliczności wskazujących na niebezpieczeństwo znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Tym samym Skarżąca nie wypełniła ciążącego na niej obowiązku, wynikającego z powołanego art. 61 § 3 P.p.s.a. w zakresie wykazania swojej aktualnej sytuacji finansowej pozwalającej na ocenę jej żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w aspekcie możliwości wystąpienia jednej bądź obu przesłanek określonych w tym przepisie, warunkujących jego zastosowanie. Jednocześnie wymaga podkreślenia, że także w zażaleniu Strona - poza ogólnymi stwierdzeniami w zakresie następstw ewentualnej egzekucji należności objętych kwestionowaną decyzją - nie przedstawiła żadnej argumentacji, która mogłaby podważyć skutecznie rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji zawarte w skarżonym postanowieniu. Należało stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji nie mógł zatem w sposób obiektywny ocenić, czy zapłata przez Skarżącą należności w takiej wysokości mogłaby spowodować skutek określony w ustawie. Za wystarczające w tym zakresie nie mogą być uznane również w szczególności gołosłowne twierdzenia Strony, iż jej sytuacja w związku z pandemią uległa znacznemu pogorszeniu po złożeniu przedmiotowego wniosku. Jak już wyżej wskazano, sąd administracyjny prowadząc postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu bądź czynności nie jest uprawniony, a tym bardziej obowiązany do samodzielnego poszukiwania przesłanek uzasadniających udzielenie stronie ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Jednocześnie warto zwrócić uwagę, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, jednak wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją stosowania obowiązującej procedury. Skarżąca w tym zakresie może wnosić np. o rozłożenie należności na raty. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło pozostawiając nieodwracalną szkodę. Stanowisko takie ugruntowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2014 r., II OZ 942/14, publ. CBOSA). Natomiast oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie wyłącza ponowienia wniosku w razie zmiany okoliczności, co wynika z treści art. 61 § 4 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2017 r., sygn. akt II GZ 195/17).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu - na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.