Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Antoni Hanusz, , , po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. S.A. w likwidacji z siedzibą w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SO/Wr 9/13 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 26 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SO/Wr 9/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił D. S.A. w likwidacji z siedzibą w C. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że strona nie wykazała, iż nie posiada obecnie i nie jest zdolna wygospodarować dostatecznych środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Z oświadczenia majątkowego strony wynika, że z prowadzonej działalności osiąga zyski (na dzień 30 września 2013 r. – 181.133,47 zł) oraz posiada znaczne środki pieniężne (203.915,46 zł), w tym kapitał zapasowy w dużej wysokości (4.515.821,27 zł). Zdaniem Sądu spółka ma stosowne rezerwy, z których może opłacić koszty postępowania.

2. W zażaleniu na powyższe postanowienie wskazano, że sytuacja majątkowa spółki wbrew uznaniu Sądu nie jest tak dobra, jak to wskazuje wyciąg z rachunku bankowego. Spółka posiada m.in. wiele zaległości w płatności wymagalnych zobowiązań nie tylko podatkowych, ale również względem swoich wierzycieli, w tym z tytułu spłaty udzielonych kredytów, pożyczek. Powyższe z pewnością Sąd mógł prawidłowo ocenić gdyby na podstawie treści art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") wezwał stronę do złożenia dodatkowych dokumentów, ewentualnie dodatkowego oświadczenia, czego de facto nie uczynił. Sąd ocenił stan majątkowy wyłącznie w oparciu o złożone oświadczenie przez spółkę, co zdaje się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, skoro pomimo spełnienia przesłanek odmówiono przyznania prawa pomocy. Sąd mógł wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, nie czyniąc tego pozbawił stronę wykazania rzeczywistej sytuacji majątkowej, a tym samym prawa do Sądu. Spółka nie posiada żadnego majątku ani zgromadzonych oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na uiszczenie opłaty sądowej od skargi. Zaniechanie Sądu w powyższym względzie nie powinno negatywnie wpływać na sytuację skarżącego, zatem w pełni zasadny jest wniosek o zmianę zaskarżonego orzeczenia.

3. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania.

Oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawidłowo w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zbadał zatem zasadność przyznania spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, zestawiając z sobą wysokość wpisu i stan majątkowy spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że w świetle znacznych przychodów, jakie uzyskuje strona, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności- przedłożone dokumenty świadczą bowiem o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są przychody.

W kontekście powyższych ustalonych okoliczności należy uwzględnić, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że strona, która dysponuje środkami o tak wysokiej wartości, a ponadto regularnie dysponowała znacznymi środkami pieniężnymi na rachunku bieżącym nie jest w stanie wygospodarować kwoty która na danym etapie postępowania obejmują wpis od skargi, a także innych kosztów, które ewentualnie w tym postępowaniu mogą wystąpić.

Należy wskazać, że w niniejszej sprawie w zarządzeniu Referendarza sądowego z dnia 13 listopada 2013 r. wezwano stronę do dostarczenia określonych dokumentów. W wezwaniu wskazano, że spółka ma prawo złożyć inne dokumenty oraz informacje, których treść może mieć istotne znaczenie dla oceny wniosku strony. Spółka z tego prawa nie skorzystała. Oznacza to, że nie było potrzeby, by wzywać stronę o dodatkowe dokumenty, a strona mogła je przecież bez wzywania dostarczyć, szczególnie jeżeli zawierały one informacje mogące wpłynąć na treść rozstrzygnięcia.

Reasumując należy stwierdzić, że w świetle przedłożonych dokumentów zebranych w aktach sprawy na pełną aprobatę zasługuje ocena stanu faktycznego przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji oraz konkluzja, że spółka nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.