Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Sędziowie NSA Andrzej Kuba Cezary Pryca Protokolant Anna Tomza po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 408/04 w sprawie ze skargi Z.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 21 stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę kasacyjną;

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2005 r. o sygnaturze V SA/Wa 408/04 – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 21 stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Decyzja ta utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia 14 sierpnia 2003 r.

Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów celnych obu instancji, które stwierdziły, że zgłoszenie celne z dnia 29 lipca 2003 r. zawarte w SAD nr [...] objęte procedurą dopuszczenia do obrotu z Niemiec samochodu osobowego marki Citroen C8 HDi w zakresie wartości celnej towaru jest nieprawidlowe. Należało po weryfikacji zgłoszenia celnego przyjąć kwotę 62.774 PLN, tj. 14.100,81 EUR, a nie kwotę 55.647,50 PLN, tj. 12.500 EUR. Wynika to z art. 23 § 7, 29 § 1, 70 i 85 § 1, 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeksu celnego (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.).

Powyższa ocena została sformułowana w związku z następującymi okolicznościami sprawy.

Do zgłoszenia celnego importer załączył między innymi rachunek nr [...] z 23 lipca 2003 r. na kwotę 12.500 EUR, odpowiadający kwocie 55.647,50 PLN. O zakwestionowaniu wartości transakcyjnej wykazanej w powyższym rachunku zadecydowała zaniżona o ponad 12% cena sprowadzonego towaru w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Z informacji zawartej w katalogu samochodowym "Eurotax Schwacke Liste" nr 7/2003 str. 187 wynikało, że cena samochodu tej marki w Niemczech z tego samego roku produkcji, tego typu, o takich samych parametrach technicznych kształtowała się w miesiącu importu na poziomie 25.800 EUR. Z uwagi na to, że nie było możliwe ustalenie wartości celnej na podstawie art. 23, 25-28 – Kodeksu celnego, zastosowano art. 29 tego Kodeksu. Z powyższego katalogu zawierającego ceny używanych samochodów na rynku polskim wynikało, że średnia wartość takiego samochodu wyprodukowanego w 2002 r. wynosiła 95.700 zł. Wartość tę pomniejszono o 10% marży handlowej, tj. o kwotę 8.700 zł, 22% podatku od towarów i usług, tj. o kwotę 15.688,52 zł i o podatek akcyzowy w wysokości 13,6%, tj. o kwotę 8.537,48 zł. Ostateczną wartość samochodu określono zatem na kwotę 62.774 zł, tj. 14.100,81 EUR i była ona podstawą do określenia wymiaru długu celnego.

Sąd I instancji uznał, że nie jest przeszkodą do przyjęcia powyższej oceny fakt powypadkowości pojazdu. Importer nie wykazał w trakcie postępowania przed organem I instancji, że spadek wartości spowodowany przez wypadek, stanowił element różnicujący wartość importowanego samochodu w porównaniu do wartości pojazdu służącego za punkt odniesienia. Importer został powiadomiony o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego i pouczony o możliwości wniesienia uwag i złożenia wyjaśnień. Umożliwiono też wypowiedzenie się w sprawie całego zebranego materiału dowodowego. Oznacza to, że nie naruszono prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu. Z uprawnień tych importer nie skorzystał, przedstawiając dopiero na etapie postępowania odwoławczego opinię rzeczoznawcy samochodowego mgr inż. A.K., sporządzoną w dniu 25 sierpnia 2003 r., kiedy pojazd nie znajdował się już pod dozorem celnym. Nie ma zatem pewności, że opinia ta odzwierciedla rzeczywisty stan techniczny pojazdu z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, którego ustalenie ma rozstrzygające znaczenie przy określaniu wysokości należności celnych przywozowych.

Powyższe oznaczało, że wydane decyzje nie naruszały prawa i dlatego skarga podlegała oddaleniu.

W skardze kasacyjnej Z.M. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.

Naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 23 § 1, 7 i art. 85 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeksu celnego (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.). Naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi o art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z 2002 r. ze zm.). Wskazując na powyższe, domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podał, że w sprawie nie uwzględniono całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych. Brak jest prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Poza sporem jest, że samochód był powypadkowy i jego wartość niewątpliwie jest niższa od pojazdu przyjętego za podstawę wyliczenia należności celnej. Prawidłową ocenę mógł przedstawić tylko biegły w stosunku do pojazdu o indywidualnych cechach. Brak zatem uwzględnienia opinii rzeczoznawcy samochodowego A. K. powoduje wadliwość ustaleń. Nie ma przy tym znaczenia, że została sporządzona po okresie jednego miesiąca po zgłoszeniu celnym. Uwzględnienie tej opinii powoduje, że różnica w wartościach ogranicza się tylko do 2%. W rzeczywistości, wartość faktury byłaby wyższa tylko o powyższy procent. Oznacza to, że cena pojazdu w fakturze nie jest rażąco niska i nie zachodziły podstawy do zakwestionowania faktury.

Dyrektor Izby Celnej w Warszawie nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia wymogi określone w art. 174, 175 § 1, 176 oraz 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania.

Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.

Jak wskazano wyżej, skargę kasacyjną oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okażą się nieusprawiedliwione.

Zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania obejmuje naruszenie przepisu art. 141 § 4 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a więc braków w uzasadnieniu wyroku. Przepis ten nakazuje zamieszczenie określonych elementów w uzasadnieniu wyroku. Zawarty w skardze kasacyjnej zarzut w tym zakresie zasadniczo koncentruje się wokół zagadnienia, że nie zachodziły podstawy do zakwestionowania ceny pojazdu w fakturze. Oznacza to, że skarga kwestionuje ustalenia faktyczne i ocenę dowodów dokonaną przez Sąd I instancji, a poprzez zakwestionowanie przepisów postępowania wskazuje na niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Kwestionowanie ustaleń stanu faktycznego skarżący upatruje w pominięciu faktu, że samochód był powypadkowy i jego wartość jest niższa od pojazdu przyjętego za podstawę wyliczenia należności celnej. Odwołanie się do tego zarzutu spowodowane jest próbą wykazania, że nie uwzględniono opinii rzeczoznawcy samochodowego, a w związku z tym rzeczywista wartość faktury jest wyższa tylko o 2%, co oznacza, że nie jest rażąco niska. Zarzut ten był także podnoszony przed Sądem I instancji i dokonano jego prawidłowej oceny. Ocena powyższa mogła być rozważana jedynie w aspekcie zakresu naruszenia art. 229 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacji podatkowej (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeksu celnego (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.). Chodzi zatem o ocenę – czy organ II instancji powinien był w związku ze złożonym odwołaniem skarżącego przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.

Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Granice postępowania dowodowego generalnie wyznaczają zasady ogólne, a przede wszystkim zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 122 – Ordynacji podatkowej. Nakłada ona na organ odwoławczy obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Rozpoznanie srpawy w postępowaniu odwoławczym następuje w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy jako organ o charakterze reformacyjnym, ma obowiązek uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Stan faktyczny ustala wówczas organ odwoławczy w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu w I instancji, rozszerzając granice postępowania dowodowego na nowe okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji, jak i na te, które po wydaniu decyzji I instancji uległy zmianie oraz te, które w świetle zmienionych przepisów prawa mają dla sprawy znaczenie prawne. Organ odwoławczy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 122 - Ordynacji podatkowej), zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191- Ordynacji podatkowej) dokonuje oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed pierwszą instancją.

Należało wobec powyższego ocenić, czy Sąd I instancji prawidłowo przyjął w świetle podniesionych zarzutów odwołania, że nowa okoliczność faktyczna w postaci opinii rzeczoznawcy, nie miała znaczącego wpływu na ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji w świetle uzupełniającego ale ograniczonego postępowania dowodowego przeprowadzonego w postępowaniu odwoławczym.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ocenę Sądu I instancji, w sytuacji gdy Sąd ten szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko w kontekście dokonanych prawidłowych ustaleń i prawidłowo ocenionych dowodów w sprawie.

W pierwszej kolejności znaczenie w sprawie ma zasada zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu. Zrealizowana została już pismem z dnia 29 lipca 2003 r. powiadamiającym o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego w sprawie towaru objętego zgłoszeniem celnym. Skarżący został pouczony o możliwości wniesienia uwag i złożenia wyjaśnień.

Pismem zaś z dnia 6 sierpnia 2003 r. pouczono skarżącego o możliwości wypowiedzenia się w sprawie całego zebranego materiału dowodowego. Z powyższych uprawnień procesowych skarżący nie skorzystał, przedstawiają dopiero na etapie postępowania odwoławczego opinię rzeczoznawcy. O ile organ I instancji do ustalenia stanu faktycznego dysponował zaświadczeniem o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu i dopuszczającym pojazd do ruchu z wyznaczeniem następnego terminu badania (28 lipca 2005 r.), a także rewizją celną uwidocznioną w zgłoszeniu celnym, to nie można przyjąć, że stan faktyczny został wadliwie ustalony. Trafnie Sąd I instancji podkreślił, że opinia rzeczoznawcy została sporządzona po dacie wydania decyzji I instancji, a więc, gdy pojazd nie znajdował się już pod dozorem celnym. Nie ma zatem pewności, że opinia ta odzwierciedla rzeczywisty stan techniczny pojazdu z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, skoro ustalenie w świetle art. 85 ust. 1 Kodeksu celnego posiada rozstrzygające znaczenie przy określaniu wysokości należności celnych przywozowych. Podkreślenia przy tym wymaga także fakt, że opinia rzeczoznawcy zastrzega, iż pojazd do oceny został przedstawiony w stanie częściowo rozłożonym. Zestawienie rodzaju uszkodzeń z tej opinii z zaświadczeniem dopuszczającym pojazd do ruchu, pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności. Nie ma przy tym znaczenia, że do odwołania dołączono także tłumaczenie umowy kupna-sprzedaży o powypadkowości samochodu. Należy przy tym zauważyć, że skarżący w zgłoszeniu celnym o tym fakcie także nie poinformował. Zaznaczył jedynie, że samochód jest tylko używany. Trafnie zatem przyjęto, że skarżący nie wykazał w trakcie postępowania przed organami, że spadek wartości spowodowany był przez wypadek i stanowił element różnicujący wartość importowanego samochodu w porównaniu do wartości pojazdu służącego za punkt odniesienia. Oznacza to, że kompetencje organu odwoławczego w zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego nie naruszyły uprawnień skarżącego, skoro nie wpłynęły znacząco na zmianę ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy i nie dawały też podstawy do uznania okoliczności faktycznych za nieudowodnione.

Trafnie także Sąd I instancji uznał, że w świetle zebranego materiału dowodowego zastosowanie metody z art. 29 ustawy – Kodeks celny tzw. "ostatniej szansy" było uzasadnione. Zastosowanie tej metody zostało poprzedzone oceną bezwzględnie wykluczającą zastosowanie metod wskazanych w art. 25-28 Kodeksu celnego przy braku oceny technicznej pojazdu i braku protokołu oględzin w momencie objęcia towaru procedurą celną. Organ I instancji szczegółowo wskazał przyczynę ich odrzucenia, skoro skarżący nie podejmował żadnych działań w kierunku współpracy z organami. Nie można w świetle powyższego zarzucić, że nie podjęto nawet próby zastosowania innych metod. Przeciwnie, materiał sprawy wyraźnie wskazuje, że próby zastosowania innych metod nie znajdowały zastosowania w świetle ustalonego stanu faktycznego. W sytuacji, gdy zastosowanie tej metody nie zostało wykluczone przez art. 29 § 2 Kodeksu celnego, to zarzuty skargi w tej części, co do braku powołania innego biegłego i empirycznej oceny stanu technicznego pojazdu także nie mogły być uwzględnione. Oznacza to także, że powołane przez skarżącą przepisy prawa materialnego w zakresie wartości transakcyjnej nie zostały także naruszone.

Powyższe oznacza, że dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena jest prawidłowa i nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Skarga wobec tego podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.