Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2842/15 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi M. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej postanawia: oddalić zażalenie

Przewodniczący Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. zarządzeniem z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2842/15, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w związku z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wezwał pełnomocnika skarżącej – M. M. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi M. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

M. M. wniosła zażalenie na powyższe zarządzenie, zarzucając mu naruszenie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. polegające na jego niezastosowaniu. Podniosła, że skarga dotyczy sprawy związanej z ubezpieczeniem społecznym, a zatem strona na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. jest zwolniona od obowiązku uiszczania kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest niezasadne.

Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata, dlatego też przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Na tej właśnie podstawie skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od wniesionej w niniejszej sprawie skargi. Zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych (w tym wpisu sądowego) na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest instytucją stosowaną w wyjątkowych przypadkach i stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia tych kosztów, wynikającej z art. 230 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W ocenie skarżącej, w rozpoznawanej sprawie – dotyczącej podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu – jest ona zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych na podstawie tego właśnie przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny tego stanowiska nie podziela, gdyż w jego ocenie nie można utożsamiać ubezpieczenia społecznego z ubezpieczeniem zdrowotnym.

Stosownie do treści art. 67 ust. 1 zd. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Prawo do zabezpieczenia społecznego przysługuje w razie niezdolności do pracy (spowodowanej różnymi czynnikami), bądź wiąże się z przepracowaniem określonej liczby lat i jest uzależnione od osiągnięcia wieku emerytalnego (por. W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Zakamycze 2002, wyd. IV, LEX). Szczegółów dotyczących zakresu oraz form przyznawania zabezpieczenia społecznego nie określa Konstytucja, lecz odsyła w tym względzie do postanowień ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 11, poz. 74 ze zm.). W świetle art. 1 cytowanej ustawy ubezpieczenia społeczne obejmują: 1) ubezpieczenie emerytalne; 2) ubezpieczenia rentowe; 3) ubezpieczenie w razie choroby i macierzyństwa; 4) ubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Jak już podkreślono, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są objęte zwolnieniem od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.

Z kolei zgodnie z art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Jak wynika z cytowanych przepisów Konstytucja przyznaje każdemu prawo do ochrony zdrowia, a szeroko rozwinięty system ubezpieczeń zdrowotnych, a także system opieki zdrowotnej, obejmujący osoby niezależnie od wieku, zawodu, wykonywanej pracy itp., pozwala każdemu na bezpłatną opiekę lekarską (por. W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Zakamycze 2002, wyd. IV, LEX). Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 164, poz. 1027 ze zm.).

Z uzasadnienia wniesionego zażalenia wynika, że skarżąca mylnie klasyfikuje podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego do kategorii spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych objętych ustawowym zwolnieniem od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Taka rozszerzająca interpretacja art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. jest niedopuszczalna. W związku z tym zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 listopada 2015 r. jest prawidłowe.

Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska wyrażonego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2012 r. , sygn. akt II GZ 481/12, na które skarżąca powoływała się w zażaleniu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.