Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki WSA Jakub Makuch po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie skargę oddala.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 15 listopada 2021 r. nr SKO.UP/4121/185/2021, działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.2021.1212 t.j.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a.") po rozpatrzeniu odwołania S. L. (dalej: "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 16 sierpnia 2021r. nr [...] orzekającej o skierowaniu S. L. posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii B na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] skierował do Starosty [...] wniosek z dnia 1 lipca 2021 r. o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania strony na badanie lekarskie dla stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. Do wniosku załączony był odpis opinii sądowo – psychiatrycznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. wydanej w postepowaniu przygotowawczym. W opinii tej biegli sądowi w zakresie psychiatrii na podstawie akt sprawy oraz znajdującej się w nich dokumentacji medycznej rozpoznali u skarżącego zaburzenia depresyjne w trakcie farmakoterapii, uzależnienie od substancji uspakajających i nasennych Z opinii tej wynika, iż S. L. leczy się psychiatrycznie od 2014 r., obecnie zażywa [...], [...].

Po wszczęciu i przeprowadzenia postępowania organ I instancji wzmiankowaną na wstępie decyzją z dnia 16 sierpnia 2021. na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1268), orzekł o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu i wniósł o jej uchylenie i umorzenie postepowania administracyjnego. Zarzucił jej:

1) naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. - dokonane poprzez brak wyczerpującego oraz rzetelnego zgromadzenia materiału dowodowego, wskutek czego błędnie przyjęto, że w przypadku S. L. istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, podczas gdy z opinii sądowo - psychiatrycznej stanowiącej jedną z podstaw wszczęcia postępowania administracyjnego nie wynika, aby w jego zachowaniu występowały czynniki mogące stanowić zagrożenie dla ruchu drogowego,

2) naruszenie art. 107 §3 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. - dokonane poprzez brak przywołania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej a także poprzestanie na lakonicznym opisie zaistniałego zdaniem organu stanu faktycznego, bez przeprowadzenia oceny dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny, tym samym naruszając zasadę przekonywania wyrażoną w przepisach regulujących postępowanie administracyjne;

3) naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b Ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - dokonane poprzez jego niewłaściwie zastosowanie i przyjęcie, że w przypadku S. L. konieczne jest przeprowadzenie badań lekarskich prowadzonych w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podczas gdy w materiale stanowiącym podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego brak jest okoliczności pozwalających na przyjęcie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu jego zdrowia.

Organ odwoławczy po ponownym rozpoznaniu sprawy wskutek wniesionego odwołania podzielił w całości stanowisko organu I instancji i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na wstępie organ przytoczył i omówił mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa. Stwierdził, że z treści art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 wynika, że ustawa nakłada na starostę obowiązek skierowania na badania w razie istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia, przy czym zastrzeżenia te muszą mieć charakter poważnych. W aktach sprawy znajdują się nadesłana przez Prokuraturę Rejonową [...] kserokopia opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. sporządzona przez lek. D. W. specjalistę i lek. M. L., biegłych psychiatrów Sądu Okręgowego, z której wynika, iż u p. S. L. rozpoznano zaburzenia depresyjne w trakcie farmakoterapii, uzależnienie od substancji uspakajających i nasennych Z opinii tej wynika, iż p. S. L. leczy się psychiatrycznie od 2014 r., obecnie zażywa [...], [...]. Pan S. L. miał porażenia ciała, przewrócił się stracił równowagę. Obecnie nie pracuje, utrzymują go rodzice. W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, iż istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia p. S. L., co z kolei uzasadnia konieczność skierowania go na badania lekarskie celem ustalenia czy może On kierować pojazdem. Należy podkreślić, iż w sytuacji, jaka zaistniała w niniejszej sprawie, organ administracyjny ma obowiązek wszczęcia postępowania w sprawie.

Reasumując organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia, które mogą (choć nie muszą- to ocenią lekarze specjaliści) wpływać na zdolność kierowania pojazdami przez p. S. L.

Z kolei odnosząc się do zwartego w odwołaniu od przedmiotowej decyzji zarzutu naruszenia art. 107 § 3 kpa poprzez brak powołania faktów, które organ I instancji uznał za udowodnione, i dowodów na których się oparł, Kolegium wskazało, iż istotnie tak jest. Uzasadnienie przedmiotowej decyzji jest krótki i lakoniczne. Jednakże zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, w szczególności powołana wyżej opinia sądowo-psychiatryczna jest w zupełności wystarczający do wydania decyzji w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu od przedmiotowej decyzji zarzutu, iż brak jest wyczerpującego oraz rzetelnego zgromadzenia materiału dowodowego, organ wskazał, iż w jego ocenie materiał dowodowy został zgromadzony wyczerpująco i rzetelnie. Znajdująca się w aktach sprawy opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona przez lekarzy specjalistów jest wystarczającym dowodem do skierowania S. L. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

W skardze do tut. Sądu na opisaną wyżej decyzję SKO w Krakowie skarżący, działając przez swojego pełnomocnika zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

2) art. 15 k.p.a. statuującego zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - dokonane poprzez zaniechanie ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji i ograniczenie się jedynie do lakonicznej oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji,

3) naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. - dokonane poprzez brak wyczerpującego oraz rzetelnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, wskutek czego przyjęto, że decyzję organu I instancji należy uznać za prawidłową, podczas gdy w odwołaniu wskazano na szereg uchybień w tym zakresie, w szczególności na wnioski płynące z opinii sqdowo-psychiatrycznej, stanowiącej jedną z podstaw wszczęcia postępowania administracyjnego,

4) naruszenie art. 107 §3 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. -dokonane poprzez brak przywołania dowodów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej a także poprzestanie na lakonicznym opisie zaistniałego stanu faktycznego ustalonego w istocie przez organ I instancji oraz stwierdzeniu, że w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego materiał dowodowy został zgromadzony wyczerpująco i rzetelnie, bez przeprowadzenia oceny dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny, tym samym naruszając zasadę przekonywania wyrażoną w przepisach regulujących postępowanie administracyjne;

Nadto, na podstawie art. 57 §1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. skarżący wskazanej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami dokonane poprzez uznanie za prawidłowe ustalenie organu I instancji, że w przypadku skarżącego konieczne jest przeprowadzenie badań lekarskich prowadzonych w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podczas gdy w materiale stanowiącym podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego brak jest okoliczności pozwalających na przyjęcie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu jego zdrowia.

W konsekwencji postawionych zarzutów, skarżący wniósł uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.), ze względu na konieczność jej rozpoznania, a także uwzględniając aktualną sytuację epidemiczną, jak również brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 listopada 2021r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 16 sierpnia 2021r., na mocy której skierowano skarżącego posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B na badania lekarski w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

Nadto w myśl art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Stosownie do ustępu 2 pkt 2 tego artykułu badanie lekarskie, o którym mowa w ust. 1, przeprowadza się na podstawie skierowania w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 4, 5 i 7.

Trafnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (Wyrok NSA z 26.10.2021 r., II GSK 1520/21, LEX nr 3259226) zwraca się uwagę, że wątpliwości organu co do stanu zdrowia kierowcy, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, muszą dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Za uzasadnione i poważne można uznać jedynie takie, z których przynajmniej z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości dalszego jego udziału w ruchu drogowym. Nie jest konieczne uzyskanie przez organ pewności co do istnienia takich przeciwwskazań, bowiem kwestia zdolności do prowadzenia pojazdu będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany. Niezbędne jednak jest wysokie prawdopodobieństwo istotnego zmniejszenia sprawności do prowadzenia pojazdów w ruchu drogowym, co musi być potwierdzone przez właściwego starostę w toku przeprowadzonego postępowania (por. np. wyroki NSA z 18 maja 2020 r. sygn. I OSK 514/19, z 26 maja 2020 r. sygn. I OSK 1739/19, z 5 października 2018 r. sygn. I OSK 2741/16).

Zatem właściwy organ administracji powinien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji o skierowaniu na badania. Sformułowanie, że wątpliwości mają być uzasadnione oznacza, że powinny być one oparte na wiarygodnych podstawach (por. wyroki NSA z 24 kwietnia 2020 r. sygn. I OSK 1170/19, z 13 września 2018 r. sygn. I OSK 2774/16).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że opinia sądowo-psychiatryczna może stanowić wiarygodny dowód istnienia lub braku przesłanek do skierowania danej osoby na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Istotne jest jednak to czy wnioski w takiej opinii zawarte rzeczywiście wskazują, że w danym przypadku istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia uzasadniające skierowanie kierowcy na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Należy bowiem wskazać, że celem powołanych przepisów jest ochrona bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego. Nie powinny bowiem mieć uprawnień do kierowania pojazdami, osoby, których stan zdrowia nie gwarantuje, że będą się oni prawidłowo zachowywać na drodze i nie doprowadzą do zdarzenia drogowego.

W przedmiotowej sprawie wniosek Prokuratora wraz z dołączoną do niego opinią sądowo-psychiatryczną, wywołał skutek w postaci wszczęcia z urzędu postępowania przez organ I instancji. Podstawą faktyczną wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania były okoliczności wynikające z opinii sądowo-psychiatrycznej.

W sporządzonej opinii wydanej przez biegłych psychiatrów, u badanego stwierdzono zaburzenia depresyjne w trakcie farmakoterapii i uzależnienie od substancji uspokajających i nasennych. Z informacji uzyskanych od opiniowanego wynika, że zażywa on [...] 8 mg na dobę i [...] 450 mg na dobę. Jego zaś problemy psychiatryczne rozpoczęły się w 2014r.

Użyte przez ustawodawcę w art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. "Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdów. Nie jest konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarczy wysokie prawdopodobieństwo ich istnienia. Jednocześnie ocena przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie skierowania musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu (zob. wyrok NSA z dnia 30 maja 2016 r., I OSK 2019/14, wyrok NSA z dnia 26 lipca 2018 r., I OSK 625/18). Z powyższego wynika, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło tego typu informacji jest wiarygodne. W niniejszej sprawie niewątpliwie stwierdzenie istnienia zespołu uzależnienia uzasadnia wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego i może być przeciwskazaniem do prowadzenia przez niego pojazdów. Stąd decyzja o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie była trafna.

Zdaniem Sądu organy administracyjne obu instancji w niniejszej sprawie zasadnie uznały potrzebę skierowania skarżącego na badania lekarskie. Charakterystyka stanu zdrowia strony skarżącego jest bowiem taka, że może on wpływać na jego zachowania jako aktywnego uczestnika ruchu drogowego (kierującego) w kontekście bezpieczeństwa wszystkich uczestników tego ruchu.

Należy przy tym wskazać, że ostateczne rozstrzygnięcie kwestii zdolności skarżącego do kierowania pojazdami pozostawione zostało uprawnionym lekarzom. Oznacza to zatem, że skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem strony uprawnienia do kierowania, lecz jego celem jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości, które niewątpliwie w sprawie zachodzą.

W tej sytuacji skierowanie na badania lekarskie nie jest sankcją ani autorytatywnym rozstrzygnięciem co do kwestii mających wpływ na uprawnienie strony do kierowania pojazdami mechanicznymi, lecz działaniem w interesie samej strony, a przede wszystkim w interesie społecznym - bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego.

W niniejszej sprawie nie doszło również do naruszeń procedury administracyjnej. Organ oparł się bowiem na opinii wydanej przez biegłych psychiatrów w ramach prowadzonego postępowania karnego, a taka opinia ma ugruntowaną już wartość dowodową. Organ nie był więc zobligowany do przeprowadzania jakichkolwiek dalszych dowodów, zwłaszcza, że skierowanie na badania ma charakter jedynie prewencyjny – ma zabezpieczać uczestników ruchu drogowego przez osobami, które nie powinny prowadzić pojazdów - i samo w sobie nie prowadzi do odebrania uprawnień do kierowania pojazdami.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.