III SA/Po 1765/13 - Postanowienie

Data orzeczenia	2014-02-19	
Data wpływu	2013-12-12	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Marzenna Kosewska /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6111 Podatek akcyzowy	
Hasła tematyczne	Prawo pomocy	
Sygn. powiązane	I GSK 62/15
I GZ 73/14	
Skarżony organ	Dyrektor Izby Celnej	
Treść wyniku	Odmówiono przyznania prawa pomocy	
Powołane przepisy	Dz.U. 2012 nr 0 poz 270; art. 245 par. 3, art. 246 par. 2 pkt 2; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.	
Sentencja
Dnia 19 lutego 2014roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzenna Kosewska po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2014 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "X" sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od lutego do maja 2011 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy	
Uzasadnienie
Strona skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata, wniosła w skardze o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie posiada środków na uiszczenie kosztów sądowych. Na rachunkach bankowych spółki występuje saldo ujemne. Organy celne prowadzą przeciwko stronie postępowania egzekucyjne. Według złożonego do akt sprawy odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, zaległości spółki na rzecz Dyrektora Izby Celnej w P. wynoszą w sumie prawie [...] zł. Skarżącą oświadczyła, że wszelkie środki pozyskiwane przez nią są przejmowane przez organy egzekucyjne, a to uniemożliwia ponoszenie jakichkolwiek kosztów sądowych. Skarżąca wskazała również, że nie posiada majątku ani środków trwałych, poza udziałem wynoszącym 51/100 w samochodzie osobowym marki [...]. Cena za samochód nie została w całości uiszczona i jest zabezpieczona umową przewłaszczenia pojazdu. Do spłaty pozostało jeszcze [...] zł.

Skarżąca nie uzupełniła, na wezwanie referendarza sądowego, jej oświadczenia majątkowego. W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2014 r. wskazała, że nie ma ona możliwości udzielenia żądanych informacji oraz przedłożenia żądanej dokumentacji, bowiem dokumentacja księgowa i podatkowa spółki za okres od października 2010 roku do czerwca 2012 roku została zajęta i odebrana w toku postępowań prowadzonych przez Prokuraturę Okręgową w Z. G. Natomiast aktualnie prowadzone są trzy kontrole podatkowe, a dokumentacja księgowa i podatkowa za okres od lipca 2012 r. jest przechowywana w siedzibach organów podatkowych. Od dnia 1 stycznia 2013 roku spółka zatrudnia K. M. za wynagrodzeniem [...] zł netto miesięcznie.

W piśmie z dnia [...] lutego 2014 r., stanowiącym sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego z dnia 23 stycznia 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, strona podkreśliła, że wobec braku dysponowania przez skarżącą jakimikolwiek środkami, nie można mówić o możliwości uiszczenia przez nią jakiejkolwiek kwoty tytułem opłaty sądowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. i 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Rolą sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy sytuacja materialna strony daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia z art. 245 p.p.s.a.

Sąd stwierdził w pierwszej kolejności, że skarżąca spółka nie przedstawiła rzetelnie – za pomocą stosownych dokumentów, wskazanych w zarządzeniu referendarza z dnia 18 grudnia 2013 r. – swojej sytuacji finansowej i majątkowej. Z przedłożonego oświadczenia wnioskodawczyni o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że nie została przez nią należycie wyjaśniona jej aktualna sytuacja materialna. Oświadczenie majątkowe wnioskodawczyni z dnia [...] grudnia 2013 r., zawarte w urzędowym formularzu, nie odpowiadała wymogom przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a także o stanie rodzinnym. Wniosek skarżącej oraz przedstawione przez nią wraz ze skargą dokumenty, nie zawierały pełnej informacji umożliwiającej ocenę zdolności spółki do poniesienia przez nią kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W związku z tym, w ocenie Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy wnioskująca spółka nie wykazała braku dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego.

Po drugie, należy podkreślić, że w przypadku podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą ma on obowiązek zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z ewentualnie prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku działalności gospodarczej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08; postanowienie z 13 marca 2012 r. II FZ 195/12 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwaga ta dotyczy nie tylko sytuacji osiągania przez spółkę dochodów, ale tez sytuacji, kiedy spółka ponosi w działalności gospodarczej straty, ponieważ koszt związany z postępowaniem sądowym należy traktować jak te, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W wyroku z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt 19508/07, w sprawie "Y" S.A. przeciwko Niemcom, Europejski Trybunał Praw Człowieka wskazał, że osoba prawna – w braku przedstawienia nadzwyczajnych okoliczności – zachowuje prawo do istnienia w porządku prawnym, jeśli jest zdolna realizować swoje cele o własnych siłach i w oparciu o własne środki (§ 48). Przede wszystkim wskazać należy, iż przesłanka "braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania" z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie jest tożsama z ujemnym wynikiem rachunkowym działalności operacyjnej. Opłacalność prowadzonej działalności gospodarczej nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy.

Jak wynika z argumentacji przedstawionej przez wnioskodawczynię, uzyskuje ona przychody, które mają być przekazywane organowi egzekucyjnemu. Pomimo takich oświadczeń spółki, nie wykazała ona wysokości tych przychodów, ani tego, że środki z tego tytułu faktycznie są przekazywane na poczet egzekwowanych należności publicznoprawnych. W ocenie Sądu, nawet w przypadku przyjęcia za prawdziwe tych okoliczności, nie mogłaby ona stanowić uzasadnienia dla zwolnienia strony od równolegle ciążącego na niej obowiązku poniesienia kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi. Nie uzasadnia bowiem potrzeby kredytowania skarżącej należnych opłat sądowych. Skarżąca spółka decydując się na wkroczenie na drogę postępowania sądowego powinna była przewidzieć, że będzie wiązało się to z koniecznością uiszczenia wpisu oraz innych kosztów sądowych.

Sąd stwierdza, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i wobec tego powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych (por. postanowienia NSA: z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04; z 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 oraz z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, zdobycie środków finansowych przez skarżącą spółkę jest obiektywnie możliwe.

Z tego względu, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.