Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 maja 2026 r. sygn. akt I SA/Rz 601/25 w zakresie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku i zwrotu opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skarg R. T. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 30 września 2025 r. nr 1801-IOC..4355.13.2025, 1801-IOC..4355.14.2025, 1801-IOC..4355.15.2025 w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 14 maja 2026 r., sygn. akt I SA/Rz 601/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: sąd I instancji lub WSA w Rzeszowie) po rozpoznaniu wniosku R. T. (dalej: skarżący) o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Rzeszowie z 14 maja 2026 r., sygn. akt I SA/Rz 601/25, w sprawie ze skargi R. T. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: organ II instancji lub Dyrektor) z 30 września 2025 r. o numerach 1801-IOC..4355.13.2025, 1801-IOC..4355.14.2025 i 1801-IOC..4355.15.2025 w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług, odmówił sporządzenia uzasadnienia oraz zwrócił skarżącemu kwotę 100 złotych uiszczoną tytułem opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku.

W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że na rozprawie 23 kwietnia 2026 r., odbywającej się w obecności profesjonalnego pełnomocnika skarżącego, sąd – działając na podstawie art. 11 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – postanowił połączyć sprawy o sygn. akt I SA/Rz 600/25, I SA/Rz 601/25 oraz I SA/Rz 602/25 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Sąd I instancji podniósł, że pełnomocnik skarżącego wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wskazując sygn. akt I SA/Rz 601/25. W ocenie sądu I instancji wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem, na skutek wskazanego powyżej połączenia spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, dotyczył on nieistniejącego w obrocie procesowym orzeczenia. WSA w Rzeszowie uznał, że pełnomocnik skarżącego miał wiedzę o ww. połączeniu spraw, zatem wniosek należało uznać za niedopuszczalny.

Na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł zażalenie, domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia i nakazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie sporządzenia uzasadnienia wyroku z 23 kwietnia 2026 r. wydanego w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 600/25, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał, że wskazanie sygn. akt I SA/Rz 601/25 zamiast I SA/Rz 600/25 stanowi oczywistą omyłkę pisarską. Autor zażalenia podkreśla, że treść wniosku jednoznacznie wskazywała na wyrok z 23 kwietnia 2026 r. wydany przez WSA w Rzeszowie w sprawie skarżącego, zatem, w ocenie autora zażalenia, nie budziło wątpliwości jakiego orzeczenia dotyczył wniosek, a jego identyfikacja na podstawie daty wydania i tożsamości stron była możliwa bez jakichkolwiek trudności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 141 § 2 p.p.s.a., w sprawach w których oddalono skargę uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Wniosek, o którym mowa w powyższym przepisie, powinien odpowiadać wymogom jakie ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym nakłada na pisma w postępowaniu sądowym. Poza wymienionymi w art. 46 § 1 i 2 p.p.s.a. wymogami, dalsze pisma składane przez stronę powinny zawierać sygnaturę sprawy. Jak wskazuje się w doktrynie wymóg ten ma na celu szybkie przyporządkowanie pisma do właściwych akt sprawy i nadanie im biegu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek komentarz LEX 2009).

Należy także wskazać, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że wymóg wskazana sygnatury akt we wniosku o uzasadnienie wyroku niewątpliwie jest jednym z warunków formalnych tego pisma. Niemniej, przy spełnieniu pozostałych warunków formalnych, trudno jest uznać, że zasadniczo brak ten uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. W przypadku wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem może się tak zdarzyć, jeżeli ta sama osoba ma w tym samym sądzie dwie lub więcej spraw przeciwko temu samemu podmiotowi, w których wyrok został wydany tego samego dnia. W takiej sytuacji sygnatura akt pozwala na identyfikację właściwej sprawy, w której składany jest wniosek. W pozostałych przypadkach sygnatura akt ma jedynie techniczny charakter, pozwalający na sprawne i szybkie przyporządkowanie pisma do danej sprawy.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że nie sposób uznać, by błędne wskazanie sygnatury akt we wniosku o uzasadnienie wyroku, przy zachowaniu pozostałych warunków formalnych pisma – właściwego oznaczenia sądu, do którego wniosek jest skierowany; imion i nazwisk lub nazw stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; właściwego oznaczenia rodzaju pisma; zawarcia osnowy wniosku; podpisania pisma przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; wymienienia ewentualnych załączników – mogło determinować to pismo jako złożone nieskutecznie, szczególnie, jeżeli wniosek ten został złożony w terminie (por. postanowienie NSA z 29 sierpnia 2023 r. sygn. akt I OZ 343/23).

Oceniając tę sprawę należy zwrócić także uwagę na dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w świetle którego sądy, stosując przepisy proceduralne, muszą unikać zarówno nadmiaru formalizmu, który mógłby podważyć rzetelność postępowania, jak i nadmiernej elastyczności, która prowadziłaby do zniesienia wymogów proceduralnych ustanowionych przez prawo (wyrok ETPC z 11 października 2018 r. w sprawie Parol przeciwko Polsce, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo). Podzielenie argumentacji sądu I instancji, zaprezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, prowadziłoby do zaistnienia daleko idących negatywnych skutków procesowych dla skarżącego z powodu drobnej w istocie omyłki pisarskiej. Jedyną bowiem możliwością na otwarcie skarżącemu terminu do ewentualnego złożenia skargi kasacyjnej od wyroku 23 kwietnia 2026 r. jest uprzednie doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, które musi zostać poprzedzone złożeniem skutecznego wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie w okolicznościach niniejszej sprawy stanowiło przejaw nadmiernego formalizmu ze strony sądu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zajęte przez NSA stanowisko nie zwalnia bynajmniej strony od obowiązku jaki nakłada art. 46 § 2 p.p.s.a. w zakresie opatrywania kolejnych pism właściwą sygnaturą, w szczególności jeśli strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, niemniej pomyłka w oznaczeniu sygnatury akt sprawy nie powinna mieć decydującego znaczenia dla skuteczności złożenia pisma, a takową należy oceniać biorąc pod uwagę całą treść tego pisma jak również okoliczności towarzyszące jego złożeniu (por. postanowienie NSA z 31 sierpnia 2010 r. sygn. akt II GZ 209/10 oraz postanowienie NSA z 3 czerwca 2008 r.).

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie.