Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A. S. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Poznańskiego a Burmistrzem Gminy M. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie decyzji w sprawie ingerencji w gospodarkę wodną oraz zmianę ukształtowania terenu postanawia: wskazać Burmistrza Gminy M. jako organ właściwy w sprawie.

A. S. wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego a Burmistrzem Gminy M. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. S. o wydanie decyzji w sprawie ingerencji w gospodarkę wodną oraz zmianę ukształtowania terenu (podniesienie poziomu terenu) na sąsiadujących z nieruchomością wnioskodawcy przy ul. [...] w D. S. działkach.

Nadto na podstawie art. 200 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez Sadami Administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) – dalej: "P.p.s.a.", wnioskodawca wniósł o zasądzenie od organu właściwego do wydania decyzji w sprawie objętej niniejszym wnioskiem kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz 17 zł tytułem poniesionej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Jak wskazano w treści wniosku, pismem z dnia 8 grudnia 2017 r. skierowanym do Burmistrza Gminy M., A. S. zainicjował postępowanie w przedmiocie wydania decyzji na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 469, ze zm.) – dalej: "Prawo wodne z 2001 r.", w sprawie ingerencji w gospodarkę wodną oraz zmianę ukształtowania terenu (podniesienie poziomu terenu) na sąsiadujących z nieruchomością wnioskodawcy działkach.

W związku z bezczynnością Burmistrza Gminy M. pomimo złożonego dnia 8 grudnia 2017 r. pisma oraz z uwagi na wątpliwości co do tego, który organ jest właściwym dla wydania decyzji w sprawie, wnioskodawca dnia 1 lutego 2018 r., skierował pismo do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego (dalej: PINB) w tym samym przedmiocie, tj. w sprawie ingerencji w gospodarkę wodną oraz zmianę ukształtowania terenu (podniesienie poziomu tereny) na sąsiadujących z nieruchomością wnioskodawcy działkach. W odpowiedzi na ww. pismo oraz w wyniku przeprowadzonej kontroli, dnia 8 lutego 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego uznał się za organ niewłaściwy rzeczowo do rozpoznania sprawy i przekazał sprawę Burmistrzowi Gminy M. Jako, że istotą wniosku była ingerencja w gospodarkę wodną oraz zmiana ukształtowania terenu skontrolowanej przez PINB działki nr [...] organ uznał, iż zastosowanie w sprawie znajduje art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2017 poz. 1566, 2180) – dalej: "Prawo wodne z 2017 r." oraz art. 59 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1073, 1566). W obu wyżej wskazanych przypadkach organem właściwym do wydania decyzji jest właśnie burmistrz - tu Burmistrz Gminy M., któremu sprawa została przekazana.

Po przekazaniu sprawy Burmistrzowi Gminy M., organ ten w dniu 27 listopada 2019 r. wydał postanowienie, na mocy którego przekazał pismo A. S. z dnia 8 grudnia 2017 r. z powrotem do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego. Przekazanie to nastąpiło po upływie niemalże 2 lat od wpływu pisma wszczynającego postępowanie oraz już po uprzednim przekazaniu tej sprawy ww. Burmistrzowi jako organowi właściwemu do jej rozpoznania.

Pomimo kolejnych pism A. S., skierowanych zarówno do Burmistrza Gminy M. jak i Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego (oraz innych pomiotów jak choćby do Rady Gminy M. czy Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego), żaden z tych organów przez ponad 6 lat nie wydał decyzji w sprawie oraz żaden nie uznał za zasadne czy też konieczne, złożenie wniosku o rozstrzygniecie wyżej opisanego negatywnego sporu kompetencyjnego.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Gminy M. wniósł o wskazanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego jako właściwego organu w przedmiotowej sprawie. Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania Burmistrz wskazał, że tylko organ nadzoru budowlanego posiada kompetencje do orzekania w sprawie zabudowy (art. 48-51 i art. 71a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane). Ze znajdującej się w aktach ortofotomapy z 2021 r. jednoznacznie wynika że nieruchomości sąsiednie, będące przedmiotem wniosku pana S., tj. działki nr [...] [obecnie po podziale [...] oraz [...]] są zabudowane budynkami. Ponadto ze zgromadzonych akt sprawy wynika że zalewanie nieruchomości wnioskodawcy związane jest z podwyższeniem drogi co wynika z realizacji na sąsiedniej nieruchomości budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz sieci wodociągowej. Zdaniem organu w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze zmianą stanu wody jako takim - samym w sobie. Powyższe jest pochodną realizacji na nieruchomościach zabudowy mieszkaniowej oraz sieci wodociągowej.

Z kolei w odpowiedzi na wniosek, nadesłanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego wskazano, że organem właściwym w sprawie winien być Burmistrz Gminy M.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 4 P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Właściwym do rozstrzygnięcia tego typu sporów jest Naczelny Sąd Administracyjny (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4 P.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a spór rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny na wniosek, postanowieniem poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy (por. art. 15 § 2 P.p.s.a.).

Podstawowym przepisem regulującym kwestię zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie jest art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne z 2017 r., który stanowi że: "Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności".

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału aktowego w dniu 7 lutego 2018 r. przeprowadzona została kontrola, na której pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego stwierdzili, że na działce nr [...] zlokalizowanej przy ul. [...] w D. S. zostały nawiezione znaczne ilości ziemi, powodując przy tym podniesienie terenu części działki o ok. 1,5 m w stosunku do poziomu gruntów przyległych. Według oświadczenia wnioskodawcy, nawożenie ziemi zostało rozpoczęte w połowie stycznia 2018 roku, ponadto zjawisko zalewania działki wcześniej nie występowało. Dopiero po nawiezieniu znacznej ilości ziemi na działkę numer ewid. [...], na działce [...] występuje zastoisko wody. Nadto na działce numer ewid. [...] nie stwierdzono obiektów budowlanych. Zabudowa, w postaci budynku mieszkalnego jednorodzinnego, występuje na działce numer ewid. [...]. Działka [...] na której przebiega ul. [...] jest również wyniesiona w stosunku do terenu działki [...] o ok. 0,5m.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że zgodnie z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz.U. 2022 r., poz. 1225) - dalej: "rozporządzenie" w toku realizacji procesu inwestycyjnego dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Sprawdzenie natomiast czy takie działania mają miejsce jest obowiązkiem organów nadzoru budowlanego. Jak wskazano powyżej, organ nadzoru budowlanego - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego dokonał takiej weryfikacji. Ustalenie zaś, że ewentualną przyczyną zmiany stanu wód na gruncie, które szkodliwie wpływają na grunt sąsiedni nie są prowadzone roboty budowlane, skutkuje wykluczeniem uznania kompetencji organu budowlanego dla rozstrzygnięcia sprawy. W takim przypadku właściwy będzie, w oparciu o art. 234 ust. 3 Prawa wodnego z 2017 r., Burmistrz Gminy M.

Z tych względów i na podstawie art. 15 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.

Nie mógł być natomiast uwzględniony wniosek A. S. o zasądzenie kosztów postępowania. Do wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość stosuje się odpowiednio przepisy o skardze (art. 64 § 3 P.p.s.a.), a do rozpoznania wniosku odpowiednio przepisy P.p.s.a. (art. 15 § 2 P.p.s.a.). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takimi przepisami szczególnymi są: art. 200-201 oraz art. 203-204 P.p.s.a. i tylko w tych wypadkach sąd może orzekać o zwrocie kosztów postępowania między stronami. Żaden z wymienionych przepisów nie dotyczy wniosku o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie obejmującej rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego lub sporu o właściwość (por. postanowienia NSA z dnia 5 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OW 197/21, LEX nr 3338645; z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt II OW 30/07, LEX nr 364701; z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt III OW 57/23, LEX nr 3563110).