Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi H. S. i J. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.

fSygn. akt II SA/Lu 909/06

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...]., nakazującą H. i J. małżonkom S. rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach 11,80 x 8,10 m, budowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr ewid. 1476/1, położonej w miejscowości N., z powodu niezachowania ustawowego terminu do wniesienia podania o wznowienia postępowania.

Decyzją z dnia [...]. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że H. i J. małżonkowie S.wnosząc odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zarzucili temu organowi, iż nie wziął on pod uwagę przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania wskazanych we wcześniejszej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r.

Organ drugiej instancji powołując się na brzmienie przepisu art. 145 § 1 k.p.a. wyjaśnił, że wznowienie postępowania jest trybem nadzwyczajnym, to jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie,

w którym decyzja ta została wydana, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się, jak podkreślił organ, do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania.

Organ odwoławczy, opierając się na ustaleniach Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego , podniósł, że H. i J. małżonkowie S. decyzję ostateczną z dnia [...] nakazującą im rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę otrzymali w dniu 7 czerwca 2005 r., a więc powód, dla którego odwołujący się wnieśli podanie o wznowienia postępowania, znany był im w dniu, w którym była doręczona im powyższa decyzja ostateczna, to jest w dniu 7 czerwca 2005 r. W takim razie, zdaniem organu, miesięczny termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania określony w art. 148 § 1 k.p.a. upłynął w dniu 7 lipca 2005 r., a zatem wniosek o wznowienie postępowania z dnia 10 lipca 2006 r., złożony został z uchybieniem ustawowego terminu.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał także,

iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku odwołujących się, nawet gdyby uznać, że o tym, iż decyzja ostateczna z dnia 6 czerwca 2005 r. zawierała wadę procesową dowiedzieli się dopiero po otrzymaniu decyzji organu drugiej instancji

z dnia 7 kwietnia 2006 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności powyższej decyzji organu pierwszej instancji. Decyzję z dnia [...] bowiem otrzymali

w dniu 12 kwietnia 2006 r., zaś wniosek o wznowienie postępowania złożyli w dniu 10 lipca 2006 r., a zatem również po upływie terminu do jego wniesienia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnieśli H..

i J. małżonkowie S. domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucili organowi naruszenie wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej poprzez pominięcie ich słusznego interesu prawnego, co w ich ocenie stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ponadto zdaniem skarżących organ drugiej instancji naruszył w toku postępowania przepis art. 9 k.p.a., ponieważ nie wyjaśnił skarżącym specyfiki dwóch oddzielnych postępowań administracyjnych i ewentualnych skutków procesowych wyboru jednego z nich, wykorzystując w ten sposób ich nieznajomość prawa. Z tego powodu H.. i J. małżonkowie S., działając na podstawie pouczenia zawartego

w decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]. nakazującej rozbiórkę, złożyli odwołanie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego , zamiast, jak należy sądzić z treści skargi, wniosku o wznowienie postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Prawidłowe jest stanowisko organów administracji, że skarżący uchybili terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Kodeks postępowania administracyjnego określa różne terminy do wniesienia podania o wznowienie postępowania, w zależności od przesłanki tego wznowienia. Zasadą jest, że strona wnosi podanie w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia (art. 148 § 1 k.p.a.). Jednak w przypadku określonym w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj., gdy strona żąda wznowienia postępowania z tego powodu, że nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy, podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o wydaniu decyzji (art. 148 § 2). Informacja o treści decyzji może pochodzić zarówno od organu, który decyzję wydał, jak również z innego źródła.

W podaniu o wznowienie postępowania skarżący powołali się na podstawę wznowienia określoną w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zarzucając, że nie zapewniono im czynnego udziału we wszystkich stadiach postępowania, w szczególności zaś nie zapoznano ich z aktami sprawy i nie zagwarantowano prawa do wypowiedzenia "ostatniego słowa". Zarówno powołanie się wprost na przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jak i sformułowanie podstawy wznowienia wskazują w sposób nie budzący wątpliwości, że wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania liczony być więc powinien, zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a., od daty dowiedzenia się przez skarżących o decyzji.

W świetle przepisów art. 145 i nast. k.p.a. decyzja, o której mowa w przepisie art. 148 § 2 k.p.a. to decyzja ostateczna kończąca postępowanie w sprawie, której dotyczy podanie o wznowienie postępowania. W rozpoznawanej sprawie decyzją tą jest decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nakazująca rozbiórkę budynku gospodarczego. Błędny jest pogląd skarżących, że termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania liczony być powinien od daty doręczenia skarżącym decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę budynku. Żądanie wznowienia postępowania nie dotyczy bowiem tej ostatniej decyzji. Dopuszczalność żądania wznowienia postępowania nie jest też uzależniona od uprzedniego wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji. Wprawdzie zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje następstwa prawne dalej idące niż zastosowanie trybu wznowienia postępowania, to zauważyć jednak należy, że wznowienie postępowania w oparciu o podstawę wskazaną w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na wniosek (art. 147 k.p.a.). Od oceny strony zależy zatem, czy żądać będzie wznowienia postępowania. Wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie ma w tej sytuacji wpływu na bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Okoliczność, iż w sytuacji gdy oba postępowania wszczęte zostały jednocześnie lub jedno z nich w toku drugiego, konieczne byłoby przyznanie pierwszeństwa postępowaniu o stwierdzenie nieważności jako dalej idącemu, również nie zwalnia strony od zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania na podstawie wskazanej w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Ubocznie zauważyć należy, że nawet gdyby żądanie skarżących opierało się na innej niż wskazana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. podstawie wznowienia i zastosowanie miałby termin określony w przepisie art. 148 § 1 k.p.a., nie byłoby podstaw do przyjęcia – jak tego domagają się skarżący – że termin ten liczony być powinien od daty doręczenia im decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., skoro zarówno w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, jak i w skardze do Sądu skarżący przyznali, że już z treści decyzji z dnia [...] ., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę dowiedzieli się o okoliczności, powodującej w ich ocenie wadliwość decyzji nakazującej rozbiórkę, uzasadniającą wniosek o wznowienie postępowania.

Zachowanie terminu miesięcznego musi być udowodnione przez stronę. Decyzja z dnia [...] nakazująca rozbiórkę budynku gospodarczego została doręczona skarżącym w dniu 7 czerwca 2005 r. Skarżący nie kwestionują, że w tej dacie dowiedzieli się o decyzji oraz że podanie o wznowienie wnieśli po upływie ponad roku od dowiedzenia się o decyzji. Nie było przy tym żadnych przeszkód do wniesienia przez skarżących podania o wznowienie postępowania w terminie wskazanym w przepisie art. 148 § 2 k.p.a. Z pism skarżących z dnia 21 czerwca 2005 r. oraz z dnia 27 lipca 2005 r. wynika jednak, że skarżący nie zamierzali żądać wznowienia postępowania, domagali się jedynie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]

Dodać należy, że wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę, z powołaniem się na okoliczności wskazane następnie we wniosku o wznowienie postępowania, złożony został w dniu 7 marca 2006 r. (data nadania), a więc już po upływie terminu do wniesienia podania o wznowienie w oparciu o podstawę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Zaskarżona decyzja jest zatem zgodna z prawem.

Od negatywnych skutków uchybienia terminu strona może bronić się, wnosząc prośbę o przywrócenie terminu (art. 58 § 1). Skarżący nie domagali się przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów art. 7, 9 i 10 § 1 k.p.a. stwierdzić należy, że są one nieuzasadnione.

Obowiązkiem organu administracji publicznej jest działanie na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). Jak już wyżej podkreślono wznowienie postępowania w oparciu o podstawę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie może nastąpić z urzędu. Organ nie mógł więc wznowić postępowania bez wniosku strony. Nie mógł też nie uwzględnić upływu terminu do wniesienia podania. Organ administracji obowiązany jest bowiem z urzędu badać zachowanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 1995 r., SA/Wr 1164/95). Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1k.p.a.).

Bezpodstawny jest więc zarzut naruszenia przepisu art. 7 k.p.a. przez nieuwzględnienie słusznego interesu strony. Uwzględnienie tego interesu nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem.

Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia przepisów art. 9 i 10 § 1 k.p.a. Przepis art. 9 k.p.a. zobowiązuje organy administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz do czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Przepis art. 10 §1 k.p.a. zobowiązuje natomiast organy administracji publicznej do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, oraz do umożliwienia wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przytoczonych przepisów przypomnieć należy, że zarówno wznowienie postępowania, jak i stwierdzenie nieważności decyzji są nadzwyczajnymi środkami weryfikacji decyzji ostatecznych, dającymi możliwość wyeliminowania tylko takich decyzji, które dotknięte są określonymi wadami, wskazanymi w przepisach ustawy - kodeks postępowania administracyjnego. Organy administracji nie miały więc obowiązku pouczania skarżących o możliwości żądania wznowienia postępowania z powodu pozbawienia strony możliwości brania udziału w postępowaniu, skoro skarżący mieli możliwość podejmowania czynności na każdym etapie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...]. i w rzeczywistości brali w nim czynny udział. Mieli możliwość składania wniosków i wyjaśnień, z czego skorzystali (por. pismo skarżących z dnia 24 grudnia 2002 r. – k. 20 akt I instancji). Nie było też w tej sytuacji podstaw do wszczynania z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu wskazywanego przez skarżących naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. Nie występowały również jakiekolwiek inne przyczyny wznowienia postępowania, obligujące organ do wznowienia postępowania z urzędu (inne niż wskazane w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)