Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 27 kwietnia 2020 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Burmistrza Gminy B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy B. a Wójtem Gminy M. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo A.Z. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz decyzji w sprawie przyznania A.Z. zasiłku okresowego na dofinansowanie kosztów utrzymania. postanawia: wskazać Burmistrza Gminy B. jako organ właściwy.

I OW 1/20

Uzasadnienie

Burmistrz Gminy B.wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w sprawie:

1/ wydania decyzji potwierdzającej prawo A.Z. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez wskazanie Wójta Gminy M. jako organu właściwego,

2/ wydania decyzji przyznającej A.Z. zasiłek okresowy na dofinansowanie kosztów utrzymania poprzez wskazanie Wójta Gminy M. jako organu właściwego.

W uzasadnieniu wniosku organ podał, że do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wpłynął wniosek Zakładu Opieki Zdrowotnej w O. o przyznanie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dla A.Z., któremu udzielono pomocy w trybie pilnym. W piśmie wskazano adres zamieszkania B., ul. [...].

W związku z wnioskiem pracownik socjalny Ośrodka udał się do środowiska celem rozpoznania sytuacji. Pod wskazanym adresem zastano A.Z. i ustalono, że kolejny raz przebywa on tymczasowo u matki. Został przywieziony do matki przez transport sanitarny w stanie wycieńczenia organizmu spowodowanego długotrwałym nadużywaniem alkoholu. Pomoc, jakiej udziela H.Z. swojemu synowi, jest pomocą doraźną i tymczasową, mającą miejsce tylko w chwilach zagrożenia życia i zdrowia mężczyzny, który jest osobą bezdomną. Fakt tymczasowego przebywania na posesji rodziców nie zmienia jego sytuacji wynikającej z bezdomności. Adres pobytu czasowego, pod którym przebywa, nie jest jego stałym miejscem zamieszkania. Jego ostatni stały meldunek był w W. na terenie gmina M.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporo o właściwość Wójt Gminy M. wniósł o wskazanie Burmistrza Gminy B. jako organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo A.Z. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz wskazanie Burmistrza Gminy B. jako organu właściwego do wydania decyzji przyznającej A.Z. zasiłek okresowy na dofinansowanie kosztów jego utrzymania.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1373), dalej ustawa, organem właściwym do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej jest wójt gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Zgodnie z ust. 4 ww. artykułu wspomnianą decyzję wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. A.Z. nie można przyznać statusu osoby bezdomnej. Miejscem jego pobytu jest miejscowość B., przebywa w miejscu zamieszkania swojej matki, gdzie zajmuje łóżko w jednym pokoju, matka zapewnia mu codziennie co najmniej jeden ciepły posiłek.

Do ustalenia organu właściwego do wydania decyzji administracyjnej potwierdzającej prawo A.Z. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych należy kierować się art. 21 k.p.a., który stanowi m.in. że właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju- według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju (§ 1 pkt 3) oraz, że jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania (§ 2). Ostatnim miejscem pobytu A.Z. jest gmina B., zatem organem właściwym do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie jest Burmistrz Gminy B.

Z kolei w przedmiocie rozstrzygnięcia w zakresie organu właściwego do wydania decyzji przyznającej A.Z. zasiłek okresowy na dofinansowanie kosztów jego utrzymania, to należy kierować się art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507), dalej u.p.s. oraz art. 25 k.c. Na podstawie zebranego w sprawie materiału nie można twierdzić, że A.Z. jest osobą bezdomną. Utożsamia się on z miejscowością B., wskazując B. jako miejsce pobytu, do którego wraca, jest tam również objęty leczeniem odwykowym, a podczas swojego tam pobytu również odbiera tam korespondencję. To zatem Burmistrz Gminy B. jest organem właściwym do wydania decyzji przyznającej zasiłek okresowy na dofinansowanie kosztów jego utrzymania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. oz. 2325), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy B. a Wójtem Gminy M. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do wydania decyzji:

1/ potwierdzającej prawo A.Z. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,

2/ przyznającej A.Z. zasiłek okresowy na dofinansowanie kosztów utrzymania.

Zasadnie podkreślił Wójt Gminy M. w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu, że właściwość miejscową organów w obydwu sprawach regulują inne przepisy.

W pierwszej sprawie zastosować należy art. 54 ust. 1 ustawy, w myśl którego dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo.

Kwestię właściwości miejscowej organów administracji publicznej reguluje art. 21 k.p.a., a w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się stosownie do art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., tj. według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, w braku miejsca zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu, a jeśli nie ma w kraju miejsca zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według ostatniego miejsca zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.

Przepis art. 54 ust. 1 ustawy jako organ właściwy wskazuje wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej wg miejsca zamieszkania, tak też "podstawową" właściwość określa art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. Ustawa ani k.p.a. nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania" i w tej kwestii należy odnieść się do przepisów k.c., jako aktu zawierającego regulację w tej materii, mającej ogólne zastosowanie. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. A.Z. w dacie składania wniosku przebywał u matki w miejscowości B., wcześniej nie miał stałego miejsca zamieszkania. A skoro nie można mówić o miejscu zamieszkania strony, to należy ustalić właściwość miejscową organu administracji publicznej wg dalszych wskazówek, zawartych w art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. – a więc wg jej miejsca pobytu. Z akt sprawy wynika, że takim miejscem jest B. Zatem organem właściwym miejscowo do wydania decyzji potwierdzającej prawo A.Z. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest Burmistrz Gminy B.

Z kolei punktem wyjścia do rozważań odnośnie do wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie przyznania A.Z. zasiłku okresowego na dofinansowanie kosztów utrzymania stanowią przepisy art. 101 u.p.s., które określają właściwość miejscową organów w sprawach z zakresu pomocy społecznej.

Stosownie do art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika zaś, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Z kolei art. 101 ust. 3 ustawy stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.

Przede wszystkim, wbrew stanowisku Burmistrza Gminy B., A.Z. nie jest osobą bezdomną. Pojęcie osoby bezdomnej zostało zdefiniowane w art. 6 ust. 8 u.p.s. - jest nią osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Wnioskodawca nie spełnia kryteriów uznania go za osobę bezdomną. Przebywa bowiem w lokalu mieszkalnym u matki w miejscowości B., gdzie zajmuje łóżko w jednym pokoju, matka zapewnia mu codziennie ciepły posiłek. On sam również za miejsce swojego zamieszkania uznaje B.

A zatem to Burmistrz Gminy B. jest organem właściwym do wydania decyzji w sprawie przyznania A.Z. zasiłku okresowego na dofinansowanie kosztów utrzymania.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.