Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 maja 2026 r. sygn. akt III SA/Kr 1500/25 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia o odrzuceniu skargi i zwrocie wpisu od skargi w sprawie ze skargi W. w K. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie z dnia 26 sierpnia 2025 r. nr SKO.SW/4101/187/2025 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu dotacji celowej postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 27 maja 2026 r. sygn. akt III SA/Kr 1500/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej zwany: sądem I instancji lub WSA), działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej zwanej: p.p.s.a.), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia przez W. w K. (dalej zwany: skarżącym) na postanowienie WSA w Krakowie z 13 lutego 2026 r. sygn. akt III SA/Kr 1500/25, którym sąd I instancji odrzucił skargę skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej zwanego: SKO) z 26 sierpnia 2025 r. nr SKO.SW/4101/187/2025 w przedmiocie określenia kwoty środków finansowych do zwrotu wraz z odsetkami ustawowym oraz postanowił zwrócić stronie skarżącej kwotę 1 885 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi.

Sąd wydał postanowienie w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy.

Pismem z 26 września 2025 r. skarżący wniósł skargę na decyzję SKO z 26 sierpnia 2025 r. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III z 31 października 2025 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi (wniesionej drogą elektroniczną) - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi – przez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Wezwanie to zostało doręczone 12 listopada 2025 r. na adres ePUAP pełnomocnika. W dniu 19 listopada 2025 r. pełnomocnik strony skarżącej nadesłał w formie elektronicznej nieuwierzytelniony skan pełnomocnictwa procesowego podpisanego przez Dyrektora Szpitala. W konsekwencji, ponieważ brak skargi nie został uzupełniony w wyznaczonym terminie, postanowieniem z 13 lutego 2026 r. sąd I instancji orzekł o odrzuceniu skargi oraz o zwrocie wpisu. Odpis postanowienia został doręczony pełnomocnikowi strony skarżącej za pośrednictwem e-PUAP 5 marca 2026 r. (k. 63 akt sądowych). Termin na wniesienie zażalenia na ww. postanowienie upływał 12 marca 2026 r. Zażalenie został złożone 19 marca 2026 r. (k. 67) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał na brak winy w niedochowaniu terminu. Podał, że przesyłka zawierająca odpis wskazanego postanowienia została w systemie e-Doręczeń omyłkowo odebrana w dniu 5 marca 2026 r. Omyłkowość tego zdarzenia została stwierdzona dopiero później, przy odbieraniu kolejnych przesyłek kierowanych do pełnomocnika za pośrednictwem systemu e-Doręczeń, kiedy ujawniono, że przesyłka dotycząca niniejszej sprawy została wcześniej technicznie oznaczona jako odebrana w dniu 5 marca 2026 r., mimo że pełnomocnik nie zapoznał się wówczas w sposób świadomy z jej treścią ani nie powziął rzeczywistej wiadomości o wydaniu postanowienia i początku biegu terminu do wniesienia zażalenia. Przyczyna uchybienia terminowi ustała dopiero w dniu 12 marca 2026 r. kiedy upływał termin do wniesienia zażalenia na wskazane postanowienie o odrzuceniu skargi.

Zaskarżonym postanowieniem sąd I instancji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 13 lutego 2026 r. stwierdzając, że nie został spełniony podstawowy warunek przywrócenia terminu jakim jest brak winy w jego uchybieniu. Wskazał przy tym, że korespondencja z sądu nie była kierowana do pełnomocnika strony skarżącej za pośrednictwem systemu e-Doręczeń, lecz za pośrednictwem platformy e-PUAP. W ocenie sądu, ze znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy wydruku UPD (k. 63) jednoznacznie wynika, że odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem w postaci dokumentu elektronicznego został przez pełnomocnika strony skarżącej odebrany 5 marca 2026 r. WSA w Krakowie stwierdza, że w niniejszej sprawie przesyłka elektroniczna dotycząca doręczenia przez sąd pełnomocnikowi strony na platformę ePUAP odpisu postanowienia z 13 lutego 2026 r. wraz z uzasadnieniem, została doręczona skutecznie. Tym samym WSA uznał za nieprzekonywujące twierdzenia pełnomocnika o omyłkowym, technicznym oznaczeniu przesyłki jako odebranej. Sąd zauważył, że w sytuacji potwierdzenia przez pełnomocnika odebrania przesyłki zawierającej postanowienie o odrzuceniu skargi, spoczywał na nim obowiązek zapoznania się z doręczoną korespondencją oraz jej analizy celem podjęcia wynikających z niej obowiązków procesowych. Zaniechanie w tym zakresie, stanowi co najmniej niedbalstwo pełnomocnika w prowadzeniu swoich spraw, co wyklucza przyjęcie braku winy w uchybieniu terminu.

Następnie pełnomocnik strony skarżącej wniósł zażalenie zaskarżając powyższe postanowienie w całości i zarzucając:

1) naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi, podczas gdy do uwzględnienia wniosku wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) okoliczności wskazujących na brak winy, oceniane z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy, w tym niezwłocznego podjęcia przez pełnomocnika czynności procesowych bezpośrednio po wykryciu uchybienia;

2) naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 86 § 2 p.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez pominięcie przy ocenie wniosku, że uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi pociąga za sobą szczególnie dotkliwe, definitywne skutki procesowe, tj. trwałe zamknięcie Skarżącemu drogi do sądowej kontroli decyzji o zwrocie środków publicznych, co nakazuje ocenę przesłanki braku winy w sposób uwzględniający wagę zagrożonego prawa do sądu;

3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na utożsamieniu skutecznego, technicznego potwierdzenia odbioru przesyłki (podpisania UPD) z rzeczywistym, świadomym zapoznaniem się przez pełnomocnika z treścią doręczonego orzeczenia, podczas gdy są to dwie odrębne kategorie, a okoliczności faktyczne odbioru przesyłki nie zostały przez Sąd w pełni rozważone.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że sąd I instancji skupił się wyłącznie na samym momencie odbioru przesyłki, pomijając, że pełnomocnik – bezpośrednio po wykryciu uchybienia – niezwłocznie podjął czynności procesowe, składając wniosek o przywrócenie terminu wraz z zażaleniem, z zachowaniem siedmiodniowego terminu z art. 87 § 1 p.p.s.a. Nadto podniósł, że z faktu, że doręczenie było skuteczne, nie wynika automatycznie, że uchybienie terminowi było zawinione. Ocena winy, zdaniem pełnomocnika skarżącego, wymaga odrębnego rozważenia, czego – w ocenie skarżącego – w zaskarżonym postanowieniu zabrakło, gdyż sąd potraktował techniczne potwierdzenie odbioru jako rozstrzygające dla kwestii winy. Jednocześnie wskazał, że skutek uchybienia dla skarżącego w niniejszej sprawie może być szczególnie dotkliwy, a to z uwagi na to, że ma charakter definitywny: utrzymanie zaskarżonego postanowienia oznacza trwałe i nieodwracalne zamknięcie skarżącemu – podmiotowi publicznemu, dysponentowi środków publicznych – drogi do merytorycznej kontroli sądowej decyzji nakładającej obowiązek zwrotu środków finansowych wraz z odsetkami.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, ewentualnie – o zmianę zaskarżonego postanowienia przez przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 13 lutego 2026 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu.

W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a., warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony.

Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się zaniedbania, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła usunąć przy zachowaniu należytej staranności. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie.

Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r. sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7 – 8, poz. 144).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sąd I instancji prawidłowo uznał, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie z 13 lutego 2026 r. Bezsporne jest, że odpis tego postanowienia wraz z uzasadnieniem został odebrany przez pełnomocnika strony skarżącej 5 marca 2026 r. za pośrednictwem platformy ePUAP, co znajduje potwierdzenie w urzędowym poświadczeniu doręczenia znajdującym się w aktach sprawy. Termin do wniesienia zażalenia upływał zatem 12 marca 2026 r., natomiast zażalenie zostało wniesione dopiero 19 marca 2026 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Okoliczność uchybienia terminowi pozostaje zatem poza sporem, a przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest wyłącznie to, czy skarżący uprawdopodobnił brak winy w jego uchybieniu, stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a. Trafnie pełnomocnik skarżącego podnosi, że ustawodawca wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy, a nie jego udowodnienia. Nie oznacza to jednak, że wystarczające jest samo powołanie okoliczności, które – w ocenie strony – doprowadziły do uchybienia terminowi. Okoliczności te powinny bowiem obiektywnie uzasadniać wniosek, że uchybienie nastąpiło pomimo dochowania przez stronę należytej staranności wymaganej przy prowadzeniu własnych spraw. Tymczasem zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu pełnomocnik skarżącego nie wskazał okoliczności pozwalających przyjąć, że uchybienie terminowi było następstwem przeszkody niezależnej od niego, której nie mógł usunąć przy zachowaniu wymaganej staranności. Na marginesie należy zauważyć także, że argumentacja przedstawiona we wniosku o przywrócenie terminu nie jest również wewnętrznie spójna. Pełnomocnik wskazał bowiem, że przyczyna uchybienia terminowi ustała dopiero 12 marca 2026 r., a więc w dniu, w którym upływał termin do wniesienia zażalenia na postanowienie z 13 lutego 2026 r. Oznacza to, że według własnych twierdzeń pełnomocnik uzyskał wiedzę o doręczonym orzeczeniu jeszcze przed upływem terminu do dokonania czynności procesowej. Okoliczność ta dodatkowo przemawia przeciwko przyjęciu, że uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn niezależnych od pełnomocnika.

Nie można również podzielić zarzutu, że sąd I instancji błędnie utożsamił skuteczne doręczenie przesyłki z rzeczywistym zapoznaniem się z jej treścią. Istotnie, są to dwie odrębne okoliczności, jednakże pozostaje to bez wpływu na ocenę przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi. Skoro przesyłka zawierająca odpis postanowienia została odebrana przez pełnomocnika skarżącego 5 marca 2026 r., to od tego momentu ciążył na nim obowiązek zapoznania się z jej treścią oraz podjęcia, w przewidzianym przez ustawę terminie, stosownych czynności procesowych. Okoliczność, że pełnomocnik – jak twierdzi – nie zapoznał się wówczas świadomie z treścią doręczonego orzeczenia, nie stanowi przeszkody o charakterze obiektywnym, lecz odnosi się do sposobu organizacji wykonywania przez niego czynności zawodowych. Nieprzeczytanie prawidłowo doręczonej korespondencji lub zapoznanie się z nią dopiero po upływie terminu procesowego nie może zostać uznane za okoliczność wyłączającą winę w uchybieniu terminowi, lecz stanowi przejaw co najmniej lekkiego niedbalstwa, które – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem – wyłącza możliwość przywrócenia terminu.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Nie ulega wątpliwości, że odmowa przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia prowadzi w realiach niniejszej sprawy do utrzymania w mocy postanowienia o odrzuceniu skargi, a w konsekwencji do zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego bez merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji. Okoliczność ta nie uzasadnia jednak odstąpienia od przesłanek ustawowych warunkujących przywrócenie terminu. Prawo do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, nie ma charakteru absolutnego i podlega realizacji na zasadach określonych w przepisach regulujących postępowanie przed sądami. Ustanowione przez ustawodawcę terminy procesowe oraz związane z nimi rygory służą zapewnieniu sprawności postępowania i pewności obrotu prawnego. Instytucja przywrócenia terminu stanowi wyjątek od zasady bezskuteczności czynności dokonanej po terminie i może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek. Brak podstaw do przywrócenia terminu, wynikający z nieuprawdopodobnienia przez stronę braku winy w jego uchybieniu, nie może być utożsamiany z naruszeniem prawa do sądu. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do pozbawienia znaczenia normatywnego art. 86 i art. 87 p.p.s.a., uzależniając możliwość przywrócenia terminu wyłącznie od doniosłości skutków procesowych jego uchybienia, a nie od przyczyn, które do tego uchybienia doprowadziły.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę sądu I instancji, że okoliczności wskazane przez pełnomocnika skarżącego nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia. Zarzuty podniesione w zażaleniu nie podważają prawidłowości tej oceny, wobec czego zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.