Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędziowie asesor WSA Joanna Kube, asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Marcin Błach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie przyznania renty specjalnej 1) oddala skargę 2) postanawia przyznać adwokat I. K. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej

II SA/Wa 144/05

UZASADNIENIE

Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] października 2004 r. wydaną na podstawie art. 82 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353/, odmówił J. W. przyznania prawa do renty specjalnej.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgodnie z art. 82 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Przyznanie lub odmowa przyznania emerytury lub renty na podstawie tego upoważnienia ma charakter uznaniowy.

Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia socjalnego sytuacja bytowa brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznania tych świadczeń.

Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej o ile w sprawie zajdą też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter .Mogą to być m. in. wybitne osiągnięcia w jakiejś dziedzinie kultury lub sportu lub szczególne zdarzenia losowe.

Organ odmawiając przyznania tego świadczenia wskazał, że okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłane dokumenty nie dają podstaw do przyznania renty specjalnej.

Pismem z dnia 22 listopada 2004 r. J. W. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednak Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2004 r.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że każdy składany wniosek o przyznanie renty specjalnej jest wnikliwie rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadnić potraktowanie sprawy w sposób szczególny.

Skarżący wniósł o przyznanie mu renty specjalnej w wysokości 950-1350 zł, z powodu wady wzroku /-7 i -4 dioptrii/, która uniemożliwia podjęcie mu pracy w wyuczonym zawodzie tzn. przy komputerze. Ponadto wskazał, że [...] uniemożliwia mu podjęcie pracy fizycznej czy stojącej.

Powołuje się również na stan zdrowia żony, która od kilkudziesięciu lat choruje na [...] i wymaga opieki.

Wnioskodawca podał, że ze wszystkich zakładów pracy, w których był zatrudniony zwolnił się sam, z wyjątkiem spółki T., w której pracował w latach 1989-1994 r., od ośmiu lat stara się o przywrócenie do pracy, a w czerwcu 2003 r. wystąpił ze skargą przeciwko Polsce do Strasburga.

J. W. nadesłał świadectwa pracy jedynie z lat pracy 1978-1989, 1994-1995 i 2000-2002 przy czym w ostatnich zakładach pracy nie pracował w wyuczonym zawodzie. Nie wiadomo czy w latach 1995-2000 r. wnioskodawca był zatrudniony.

J. W. podał, że z ostatniego zakładu pracy zwolnił się sam w styczniu 2002 r., ponieważ miał obiecaną pracę w banku, ale pracy tej nie otrzymał. Od tego czasu nie ma udokumentowanego żadnego okresu zatrudnienia. Podaje, że w tym czasie utrzymywał się z emerytury matki, a po jej śmierci z pozostawionych przez nią oszczędności.

J. W. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ponieważ nie osiąga żadnego dochodu został mu przyznany zasiłek okresowy.

W maju 2004 r. zarejestrował się jako osoba bezrobotna.

W trakcie wywiadu z pracownikiem Powiatowego Urzędu Pracy nie zgłaszał problemów zdrowotnych które uzasadniałyby wystąpienie z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Wnioskodawca nie ma więc orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do pracy, jest więc osobą całkowicie zdolną do pracy.

Żona wnioskodawcy mieszka w G. ze swoimi rodzicami. Ma własną rentę inwalidzką 641 zł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. W. wniósł o uchylenie decyzji uznając, że decyzja ta jest sprzeczna z ogólnymi zasadami prawa w tym Konstytucji RP, zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami współżycia społecznego.

Podkreślił swoją trudną sytuację materialną i życiową.

Prezes Rady Ministrów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygniecie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami dotyczącymi postępowania.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą materialną tej decyzji stanowi przepis art. 82 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm./. Zgodnie z tym przepisem Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. A zatem decyzja wydana przez organ na podstawie tego artykułu ma charakter uznaniowy. Uznanie stwarza organowi administracji publicznej możliwość działania na własną odpowiedzialność, jakkolwiek na podstawie upoważnienia udzielonego przez ustawodawcę. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie samo przez się jej sądowej kontroli, ale oznacza, iż kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczególnych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności Sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli czy nie nosi ona cech dowolności. Badaniu podlega zatem to, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji spełniona została zawarta w art. 7 kpa powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracyjnej pod względem zgodności z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadku stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

W ocenie sądu w postępowaniu administracyjnym prawidłowo zebrano materiał dowodowy sprawy, zasięgając informacji odnośnie warunków socjalno-bytowych skarżącego w Wydziale Opieki Społecznej [...] Wojewódzkiego Urzędu.

Zgodnie z art. 82 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych otrzymanie renty specjalnej możliwe jest w sytuacji zajścia szczególnie uzasadnionego przypadku. Ustawodawca nie wprowadził w tym przepisie żadnych innych kryteriów do przyznania tego świadczenia. A zatem muszą istnieć szczególne okoliczności które zgodnie z art. 161 ust 5 powołanej ustawy wnioskodawca winien stosownie uzasadnić.

Przepis nie określa, co to mają być za szczególne okoliczności. Tak więc za każdym razem winny być one badane i oceniane w sposób indywidualny. Mogą to być na przykład wybitne, niebudzące wątpliwości osiągnięcia w dziedzinie literatury, sztuki czy sportu. Mogą to być również nadzwyczajne, szczególne zdarzenia losowe. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa, jednakże nie może być ona jedyna przesłanką. Zastąpiłaby wówczas pomoc w ramach pomocy społecznej.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że skarżący nie wykazał i nie udokumentował podobnych faktów.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.