Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: WSA Ewa Janowska – spr. WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant: Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2004 roku sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uprawnienia do kierowania pojazdem 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję Starosty [...] z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz W. W. kwotę 20 (dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta [...] zarządził skierowanie W. W. na badania lekarskie celem ustalenia, czy sygnalizowany przez Prokuratora Rejonowego w P. stan zdrowia strony nie rodzi przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzję swoją Starosta [...] oparł o przepis art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. nr 98 poz. 602 ze zm.).

Wnioskiem z dnia 26 marca 2002r. kierowanym do Naczelnika Wydziału Komunikacji Transportu Starostwa Powiatowego [...] (uznanym jako odwołanie od decyzji z dnia [...] ) – W. W. domagał się uchylenia decyzji o skierowaniu na badania lekarskie podnosząc, że ma zastrzeżenia natury formalnoprawnej do takiego skierowania.

Organ odwoławczy - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia.[...], nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skarżonej decyzji organ wyjaśnił, że organ pierwszej instancji posiadał podstawę faktyczną (informację mogącą wskazywać na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem), jak i podstawę prawną - art. 122 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz par. ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej dnia 19 października 1999r. w sprawie kierowania na badania lekarskie przeprowadzone w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (Dz. U. nr 98 poz. 994), do wydania decyzji kierującej na badania lekarskie. Zdaniem organu odwoławczego wskazane przepisy uznają starostę jako organ właściwy do kierowania osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami na badania lekarskie, w przypadku uzyskania informacji nasuwającej zastrzeżenia do stanu zdrowia kierowcy.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w sprawie skierowania W. W. na kontrolne badania lekarskie w oparciu o cyt. art. 122 ust.1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym - postępowanie administracyjne toczy się od 5 grudnia 2001r., kiedy to została wydana przez Starostę [...] pierwsza decyzja w sprawie skierowania strony na przedmiotowe badania. Wskutek wniesienia odwołania od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 28 stycznia 2002 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji uznając, że organ pierwszej instancji powinien uzupełnić postępowanie wyjaśniające i na tej podstawie prawidłowo określić rodzaj i zakres przedmiotowy oraz czasowy uprawnień strony do kierowania pojazdami, sentencja decyzji powinna również określać realny dla strony termin zgłoszenia się na badania. Organ odwoławczy w decyzji kasacyjnej z dnia 28.01.2002r. wskazał dla organu pierwszej instancji dodatkową podstawę prawną rozstrzygnięcia – rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 czerwca 1999r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców, oraz rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19.10.1999r. w sprawie kierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji stanął na stanowisku, że do skierowania na badania kontrolne wystarczająca jest sama informacja wskazująca na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych (a taką w sprawie uzyskano) i nie jest konieczne postępowanie dowodowe.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji nie mającej, jego zdaniem, podstaw prawnych. Zarzucił, wskazując na decyzję kasacyjną z dnia 28 stycznia 2002 r., że w sprawie została już wydana decyzja prawomocna przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Podniósł, że nie zachodzi potrzeba przeprowadzania w stosunku do niego kontrolnych badań lekarskich, ponieważ jest osobą zdrową i otrzymał bezterminowe prawo jazdy. Podkreślił, że nie ma przyznanych żadnych świadczeń z tytułu niezdolności do pracy, wobec czego kierowanie go na jakiekolwiek badania lekarskie jest bezpodstawne. Zarzucił nadto, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, w szczególności art. 7 i art. 77 par. 1 k.p.a.

W piśmie procesowym z dnia 19 listopada 2002r. uzupełnił zarzuty skargi podnosząc, że organy administracyjne w swoim działaniu naruszyły przepisy Konstytucji RP, ustawy z dnia 28 czerwca 1996r. uzurpując sobie prawo do wydawania wyroków " zgodnie z zasadą, że urzędnik ma zawsze rację".

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji dodatkowo podnosząc, że skarżący systematycznie, od marca 2001r. uchyla się od poddania badaniom lekarskim, mającym na celu ustalenie, czy mimo, choroby oczu jest zdolny do kierowania pojazdem samochodowym. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zarówno decyzja organu pierwszej, jak i drugiej instancji zawierała wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

na wstępie odnotować należy, że ponieważ skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. to w oparciu o art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 czerwca – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1271) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w przepisie par. 1 cyt. przepisu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (par. 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sadowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi w myśl art. 145 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując oceny decyzji organu odwoławczego należy zauważyć, że podstawę procesową zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 138 kodeksu postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, co umożliwia przepis art. 138 par. 1 k.p.a. Kompetencje organu odwoławczego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania obejmują ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może się ograniczyć się tylko do kontroli decyzji pierwszoinstancyjnej, lecz zobowiązany jest do ponownego rozstrzygnięcia sprawy. Wynika to z wyżej powołanego przepisu art. 138 k.p.a., który przyznaje temu organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego konsekwencją jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

Oznacza to, że organ odwoławczy ma obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji. Odwołanie strony przenosi na organ odwoławczy kompetencje do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej uprzednio przez organ pierwszej instancji. Zastosowanie tego przepisu wymaga jednak ponownego rozpoznania sprawy zgodnie z obowiązującymi zasadami postępowania administracyjnego. W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania, organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes strony. Organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 k.pa.). Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzanych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, stanowisk stron i innych okoliczności mających znaczenie dla oceny i mocy i wiarygodności dowodów.

Zgodzić się należało z organami, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 122 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. nr 98 poz. 602), pozwalający na sprawdzanie stanu zdrowia i predyspozycji psychicznych do kierowania pojazdami. Zgodnie z powołanym przepisem badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlegają między innymi, kierujący pojazdem skierowani decyzją starosty, w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Dla bezpieczeństwa ruchu niezbędne jest czuwanie nad tym, by osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszym , kiedy już z takich uprawnień korzystają. Podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. Może to być np. pochodząca z różnych źródeł informacja o pogorszonym stanie zdrowia, objawy chorobowe świadczące o zaistnieniu przeciwwskazań do wydania prawa jazdy. Zadanie to należy do organu wydającego uprawnienia do kierowania pojazdami.

Jednakże w ocenie Sądu, wymagane przepisem art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawo o ruchu drogowym, zastrzeżenie co do stanu zdrowia musi zostać przynajmniej uprawdopodobnione. Zdaniem Sądu, z lektury akt nie wynika, aby w sprawie okoliczność pogorszenia się stanu zdrowia skarżącego została uprawdopodobniona. Informacja z dnia 26 marca 2001r. pochodząca od Prokuratora Rejonowego w P., która spowodowała wydanie przez Starostę Powiatu w P. decyzji o skierowanie W. W. na badania lekarskie, zawiera stwierdzenie, że jest on inwalidą bez powołania podstawy faktycznej takiego jednoznacznego osądu. Prokurator w swym wystąpieniu do Starosty [...] nie wyjaśnił, w jakich okolicznościach ustalono, że skarżący jest osobą ciężko chorą i na jakiej podstawie kategorycznie stwierdzono, że stanowi on zagrożenie dla ruchu drogowego. Zdaniem Sądu tak lakonicznie zredagowanie pismo przez prokuratora nie uzasadniało przyjęcia przez organy administracyjne istnienia przeciwwskazań zdrowotnych u skarżącego do kierowania pojazdami. Należy mieć na uwadze, że omawiany przepis ustawy Prawo o ruchu drogowym zawiera ograniczenia w ponownym kierowaniu na badania kontrolne, a tym ograniczeniem jest posiadanie uprawdopodobnionej informacji o pogorszonym stanie zdrowia kierowcy. Organy administracji publicznej nie są uprawnione do dawania wiary każdej informacji prowadzącej do wszczęcia procedury kierowania na badania kontrolne w trybie przewidzianym przepisem art. 122 powołanej ustawy o ruchu drogowym i rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 czerwca 1999r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. nr 69 poz. 772).

Jednocześnie Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że informacja o stanie zdrowia kierowcy uzasadniająca skierowanie na badania sprawdzające istnienie lub brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami nie może pochodzić od organów ubezpieczeniowych lub rentowych np. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jednakże dołączona do akt decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 10 lipca 2000r. o przeliczeniu renty stwierdza, że okresowa niezdolność skarżącego do pracy ustała z dniem 30 czerwca 2000r. W konsekwencji, decyzja ta nie może świadczyć o uprawdopodobnieniu faktu pogorszenia stanu zdrowia skarżącego w 2001r. Sąd zwrócił również uwagę, że przy dokonywaniu oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie administracyjnej nie wzięto pod uwagę zaświadczeń lekarskich o stanie zdrowia skarżącego wystawionych przez lekarza medycyny pracy dnia 28 lutego 2001r. i 3 grudnia 2001r. Dowody te oczywiście nie mogą zastąpić wyników badań kontrolnych przeprowadzonych na podstawie art. 122 ustawy Prawo o ruchu drogowym i w trybie powołanego rozporządzenia wykonawczego, mogą natomiast być wzięte pod rozwagę przy zdecydowaniu czy organy administracyjne są w posiadaniu informacji o pogorszonym stanie zdrowia kierowcy.

Z przedstawionych wyżej względów należało uznać, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów o postępowaniu w sposób mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego działając na podstawie art. 145 par. 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.

Rozstrzygnięcie zawarte w punktach 2 i 3 wyroku oparte jest o przepis art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995r. Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74 poz. 368 ze zm.) w zw. a z art. 97 par. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.