Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 września 2014 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Szefa Sztabu Wojskowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie skierowania do Wojskowej Komisji Lekarskiej oddala skargę

K. P. podaniem z dnia [...] r. wniósł do Wojskowego Komendanta Uzupełnień o uchylenie na podstawie art. 154 § 1 K.p.a. decyzji ostatecznej tego organu z dnia [...] r. nr [...] o odmowie skierowania do terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w celu zmiany posiadanej kategorii zdrowia.

Wnioskodawca wyjaśnił między innymi, że Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska decyzją z dnia [...] r. orzekła wobec niego kategorię [...] zdolności do czynnej służby wojskowej. Orzeczenie to wydane zostało po jednorazowym badaniu [...] i bez przeprowadzenia odpowiednich badań kontrolnych i pozbawiło go możliwości odbywania zawodowej służby wojskowej. Zwrócił się zatem w dniu [...] r. do Wojskowego Komendanta Uzupełnień o ponowne skierowanie do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w celu zmiany posiadanej kategorii zdrowia. Wojskowy Komendant Uzupełnień decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP odmówił skierowania do TWKL, a Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W dniu [...] r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska, orzeczeniem nr [...] orzekła, że jest zdolny do zawodowej służby wojskowej, a Wojskowa Pracownia Psychologiczna orzeczeniem nr [...] stwierdziła brak przeciwwskazań psychologicznych do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W ocenie wnioskodawcy zostały spełnione przesłanki z art. 154 § 1 Kpa.

Wojskowy Komendant Uzupełnień decyzją z dnia [...] r. Nr [...] po rozpatrzeniu powyższego wniosku, powołując się na art. 154 § 1 i 2 K.p.a. odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. Nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że wnioskodawca nie może być skierowany do komisji lekarskiej celem określenia zdolności do czynnej służby wojskowej ponieważ nie pozwala na to art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Decyzja nr [...] została wydana w określonym stanie faktycznym i prawnym na podstawie przepisów ustawy, które jednoznacznie nakazują niekierowanie do komisji lekarskie osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię [...] zdolności do czynnej służby wojskowej.

We wniesionym odwołaniu, K. P. podniósł, że orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] r. ustalające kategorię [...] zdolności do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju zapadło jedynie na podstawie wyniku jednorazowego badania [...] Ponadto, Rejonowa Komisja Lekarska orzeczeniem nr [...] z dnia [...] r. orzekła jego zdolność do zawodowej służby wojskowej. W tych okolicznościach, zdaniem odwołującego się, decyzja organu I instancji narusza art. 154 § 1 i art. 107 § 3 Kpa i powinna zostać uchylona do ponownego rozpoznania.

Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego decyzją z dnia [...] r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i art. 154 § 1 Kpa oraz art. 29 ust. 3 a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 2012 r. poz. 461 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Odnosząc się do twierdzeń i zarzutów odwołania organ odwoławczy zgodził się ze stwierdzeniem organu I instancji, że decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...] r. nr [...] jest decyzją, na mocy której strona nie nabyła prawa. Decyzja taka może być, zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a., w każdym czasie uchylona lub zmieniona, przez organ, który ją wydał, jeżeli przemawiają za tym interes społeczny i słuszny interes strony.

Jednakże, w ocenie organu, zmiana okoliczności faktycznych sprawy po dniu wydania przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień decyzji nr [...] ma istotny wpływ na ocenę występowania w przedmiotowej sprawie powyższych przesłanek , to jest interesu społecznego lub słusznego interesu strony. W związku z tym Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wskazał, że w trakcie wydawania zaskarżonej decyzji wnioskodawca był uznany orzeczeniem RWKL nr [...] z dnia [...] r. za zdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej, która jest jedną z form czynnej służby wojskowej, co wynika z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.). W związku z tym organ drugiej instancji za uzasadnione uznał twierdzenie, że za uchyleniem lub zmianą decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień nie przemawia ani interes społeczny, jak również słuszny interes strony. Ustalona zdolność fizyczna i psychiczna wnioskodawcy do zawodowej służby wojskowej pozwala bowiem na realizację jego celów osobistych , jak również obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.

K. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na wyżej opisaną decyzję ostateczną domagając się jej uchylenia.

Skarga została oparta na zarzutach naruszenia przepisów:

1) prawa procesowego - art. 154 § 1 k.p.a. polegającego na tym, że na mocy decyzji ostatecznej Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...] r. nr [...] skarżący nie nabył prawa, co jako przesłanka warunkująca jej uchylenie na podstawie tego przepisu nie zostało rozważone i uwzględnione przez organy I i II instancji,

2) prawa procesowego – art. 154 § 1 k.p.a. polegającego na tym, że mimo iż przesłanka wynikająca z tego przepisu, warunkująca uchylenie decyzji ostatecznej została spełniona, albowiem na podstawie orzeczenia zarówno Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] r. jak i orzeczenia Wojskowej Pracowni Psychologicznej nr [...] potwierdzić należy, że skarżący jest całkowicie zdolny, a więc ma prawo do odbycia zawodowej służby wojskowej za czym przemawia zarówno interes społeczny jak i słuszny interes strony, to nie zostało to rozważone i uwzględnione przez organy I i II instancji,

3) prawa procesowego – art. 107 § 3 k.p.a. polegającego na braku wskazania w zaskarżonej decyzji faktów, które organ I instancji uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Uzasadnienie skargi zawiera opis składanych przez skarżącego wniosków i wydawanych co do nich decyzji administracyjnych łącznie z zaskarżoną decyzją oraz powtarza zarzuty sformułowane na wstępie skargi. Następnie skarżący powołując się na cytowany wyrok wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 października 2011 r. (sygn. akt III SA/Lu 455/11) oraz na fakt, że w obrocie prawnym pozostają sprzeczne ze sobą orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z [...] r. stwierdzające kategorię [...] zdolności do czynnej służby wojskowej skarżącego w czasie pokoju i Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z [...] r. stwierdzającej, że skarżący jest zdolny do zawodowej służby wojskowej, co potwierdziła także Wojskowa Pracownia Psychologiczna orzeczeniem nr [...] stwierdzającym brak przeciwwskazań psychologicznych skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej stwierdził, że stan faktyczny niniejszej sprawy odpowiada zakresowi zastosowania art. 154 § 1 k.p.a.

Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że trybu wymienionego w art. 154 k.p.a. nie można traktować jako służącego do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej już decyzją ostateczną, niejako w kolejnej-trzeciej instancji. W ocenie organu, treść skargi wskazuje na błędne przekonanie skarżącego, że uchylenie w trybie art. 154 k.p.a. decyzji z [...] r. otworzy mu drogę do ustalenia jego zdolności do czynnej służby wojskowej z mocą wsteczną, a więc od daty wydania orzeczenia TWKL w [...] r.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] r. polemizując z treścią odpowiedzi na skargę stwierdził, że stanowisko organu jest błędne albowiem prowadzi do nieuprawnionego wniosku, że w przypadku braku podstaw do zastosowania art. 156 k.p.a. w obrocie prawnym mogą pozostawać i współegzystować merytorycznie sprzeczne względem siebie orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] r. i Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] r. dlatego skarżący uważa za zasadne uchylenie orzeczenia TWKL z dnia [...] r. na podstawie art. 154 k.p.a. jest zasadne i konieczne zarazem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten prawa nie narusza ani w sposób zarzucany skargą, ani w żaden inny sposób, a zatem skarga nie mogła być uwzględniona.

Treść wszystkich pism procesowych skarżącego, poczynając od wniosku o uchylenie decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień z [...] r., a na skardze do sądu administracyjnego oraz piśmie z dnia [...] r. będącym repliką na odpowiedź na skargę kończąc, dowodzi, że ich autor pozostaje w błędnym przekonaniu co do istoty postępowania administracyjnego ustanowionego przez art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego, a wręcz nie rozumie zasady trwałości decyzji administracyjnej i jej konsekwencji dla stosowania tzw. nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego.

Wyjaśnić zatem trzeba, Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje dwa tryby postępowania, a mianowicie tryb zwyczajny oraz tryb nadzwyczajny. W każdym z tych trybów postępowanie, zgodnie z zasadą określoną w 15 Kpa jest dwuinstancyjne. Wyrażona w art. 16 § 1 kodeksu zasada trwałości decyzji stanowi, że "Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych." Ze zdania drugiego cytowanego przepisu wynika zatem, że przewidziane w kodeksie lub w ustawach szczególnych uchylenie, lub zmiana decyzji ostatecznej, stwierdzenie jej nieważności lub wznowienie postępowania stanowi wyjątek od zasady ogólnej postępowania jaką jest trwałość decyzji ostatecznej, co wyklucza jakąkolwiek rozszerzającą interpretację przepisów regulujących wskazany wyjątek. "Wyznaczone przepisami KPA odstępstwa od zasady ogólnej trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, jako rozwiązania stanowiące wyjątek od zasady, podlegają wykładni ścisłej" (vide: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2012, str. 90).

Kodeks postępowania administracyjnego w dwóch ostatnich Rozdziałach Działu II reguluje wskazane w art. 16 § 1 zd. 2 wyjątki , określane w orzecznictwie i doktrynie prawniczej jako nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego albo jako zasady wzruszania decyzji ostatecznej. W rozdziale 12 unormowany został tryb wznowienia postępowania (art. 145-153) k.p.a., a w rozdziale 13 zamieszczone zostały regulujące uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej (art. 154- wzruszenie decyzji, z której nie wynikają prawa strony i art. 155 - wzruszenie decyzji, na mocy której strona nabyła prawo), nieważność decyzji (art. 156-159), wzruszenie decyzji w stanie nagłej konieczności (art. 161), wygaśnięcie lub uchylenie decyzji (art. 162) i wzruszenie decyzji na mocy przepisów odrębnych (art. 163). Każda z tych instytucji Kodeksu postępowania administracyjnego uregulowana jest odmiennie, innemu celowi służy i nie może być stosowana zamiennie. Przykładowo, wznowienie postępowania stwarza możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, gdy postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyczerpująco wymienioną w art. 145 § 1 i w art. 145a § 1 oraz 145 b § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji dopuszczalne jest w sytuacji zaistnienia jednej z podstaw nieważności wymienionych w art. 156 § 1 kpa tkwiącej w decyzji i mającej również kwalifikowany charakter. Natomiast postępowania uregulowane w art. 154 i 155 kpa, dające podstawę do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej dotyczą decyzji niewadliwych lub dotkniętych wadami niekwalifikowanymi, a więc nie dającymi podstaw do wznowienia postępowania lub do stwierdzenia nieważności decyzji.

O tym w jakim trybie organ administracji publicznej zobligowany jest rozstrzygnąć sprawę, w sprawach wszczynanych na wniosek decyduje treść żądania strony zawartego w podaniu (art. 63 § 2 w związku z art. 61 § 1 k.p.a.).

Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika niespornie, że podaniem z dnia [...] r. K. P. wniósł o uchylenie, na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., decyzji ostatecznej Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...] r. nr [...] w celu – jak napisał – "zmiany posiadanej kategorii zdrowia" . Należy zauważyć, że decyzja, której uchylenia domagał się skarżący orzekała o "odmowie skierowania do Terenowej Komisji Lekarskiej celem określenia zdolności do służby wojskowej". Z sentencji i uzasadnienia decyzji z [...] r. wynika, że odmowa skierowania do TWKL była następstwem stwierdzenia, że skarżący posiada kategorię zdolności [...] do czynnej służby wojskowej ustaloną wcześniejszą decyzją ostateczną z dnia [...] r. , a zgodnie z art. 29 ust. 3 a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP w czasie pokoju do komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E.

Powyższy wniosek skarżącego zainicjował postępowanie w nadzwyczajnym trybie określonym w art. 154 § 1 k.p.a. i w stosunku do decyzji z dnia [...] r. był postępowaniem w nowej sprawie administracyjnej, mającej na celu zbadanie, czy wystąpiły ustawowe przesłanki określone w art. 154 § 1 k.p.a. uzasadniające uchylenie wskazanej decyzji. Postępowanie to nie miało natomiast na celu weryfikowania w jakimkolwiek nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z [...] r. w sprawie ustalenia kategorii zdrowia do czynnej służby wojskowej. Ta decyzja funkcjonując w obrocie prawnym jako decyzja ostateczna, nie była objęta wnioskiem o jej wzruszenie w którymkolwiek z wyżej wymienionych trybów nadzwyczajnych i nie mogła być przedmiotem jakichkolwiek ocen organu rozpatrującego sprawę z wniosku o uchylenie, na podstawie art.154 § 1 k.p.a., decyzji z [...] r. Dlatego wywody skarżącego zawierające sugestie o niezgodności z prawem decyzji z dnia [...] r. nie mogły być brane pod uwagę przez organy obu instancji orzekające w niniejszej sprawie. W przeciwnym razie organy te naruszyłyby zasadę trwałości decyzji ostatecznej i jednocześnie wyszłyby poza granice przedmiotowe sprawy wywołanej podaniem skarżącego z dnia [...] r.

Przy okazji wyjaśnić też trzeba, że skarżący pozostaje w błędzie wywodząc, że w obrocie prawnym funkcjonują dwie sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne tj decyzja [...] r. wydana przez Terenową Wojskowa Komisję Lekarską orzekająca kategorię [...] zdolności do czynnej służby wojskowej oraz decyzja Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] r. orzekająca o zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Zestawienie dat i treści tych decyzji wskazuje jednoznacznie, że nie tylko wydane zostały dla ustalenia innych okoliczności ( pierwsza decyzja dla ustalenia kategorii zdrowia do czynnej służby wojskowej, a druga do ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej), ale przede wszystkim decyzje te wydane zostały w różnym czasie. Stan zdrowia nie jest okolicznością daną człowiekowi raz na zawsze. Przeciwnie, nawet w krótkich odstępach czasu może ulec zmianie. Każda ze wskazanych wyżej decyzji dotyczyła stanu zdrowia skarżącego i wynikającej z niego zdolności do odbywania służby wojskowej istniejących w dniu badania. Nie było zatem w dacie orzekania przez organy administracji wojskowej w niniejszej sprawie i nie ma obecnie w czasie rozpatrywania skargi, żadnych podstaw faktycznych i prawnych do przeciwstawiania sobie treści tych decyzji i na tej podstawie wywodzenia istnienia interesu społecznego albo istnienia słusznego interesu skarżącego, jako przesłanki uzasadniającej uchylenie decyzji ostatecznej z dnia [...] r. na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. Nie doszło do zarzucanego skargą naruszenia przepisów postępowania a w szczególności art. 107 § 3 k.p.a. a w konsekwencji organy orzekające w sprawie nie naruszyły również art. 154 § 1 k.p.a. i prawidłowo wykazały brak uzasadnienia dla uwzględnienia wniosku strony.

Podkreślenia wymaga, że nawet przy spełnieniu takich przesłanek zastosowania art. 154 § 1 k.p.a. jak: ostateczność decyzji objętej wnioskiem, nie nabycie przez stronę prawa na podstawie tej decyzji, przemawianie za jej uchyleniem lub zmianą interesu społecznego lub słusznego interesu strony nie jest dopuszczalne uchylenie (lub zamiana ) decyzji ostatecznej w tym trybie, jeśli miałoby to prowadzić do obejścia prawa. Zgodnie z art. 6 k.p.a. (zasada praworządności) organy administracji publicznej orzekają na podstawie przepisów prawa. Uchylenie decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień z [...] r. Nr [...] o odmowie ponownego skierowania skarżącego do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej celem ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej stanowiłoby obejście zakazu ustawowego zawartego w art. 29 ust. 3 a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r powszechnym obowiązku obrony RP (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416, z późn. zm.), który stanowi, że w czasie pokoju do komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E.

Z tego względu, niezależnie od oceny interesu jakim kierował się skarżący składając wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej, odmowa jej uchylenia na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. przepisu tego nie narusza.

Dlatego należało oddalić skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).