II OSK 1120/13 - Wyrok

Data orzeczenia	2014-11-25	
Data wpływu	2013-05-06	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Małgorzata Stahl /sprawozdawca/
Tomasz Zbrojewski	
Symbol z opisem	6050 Obowiązek meldunkowy	
Hasła tematyczne	Ewidencja ludności	
Sygn. powiązane	II SA/Rz 994/12	
Skarżony organ	Wojewoda	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2006 nr 139 poz 993; art. 6;  Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) Sędzia NSA del. Tomasz Zbrojewski Protokolant: starszy inspektor sądowy Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. F. – R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 994/12 w sprawie ze skargi K. F. – R. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały oddala skargę kasacyjną	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 6 lutego 2013 r. oddalił skargę K. F.-R. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały. Jednocześnie Sąd przyznał na rzecz działającego w jej imieniu adwokata wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją Wojewoda Podkarpacki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia [...] lipca 2012 r. o odmowie zameldowania K. F.-R. na pobyt stały w R. przy ul. [...]. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 47 ust. 2 oraz art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.).

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] maja 2012 r. wpłynął do Prezydenta Miasta Rzeszowa wniosek K. F.-R. z drukiem zgłoszenia zameldowania na pobyt stały w Rzeszowie przy ulicy [...].

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta Rzeszowa decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. odmówił zameldowania K. F.-R. na pobyt stały w Rzeszowie przy ul. [...]. W uzasadnieniu wskazał, że M. R. oraz K. R. nabyli na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu [...] sierpnia 2011 r. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w Rzeszowie przy ul. [...]. Organ stwierdził, że rozstrzygnięcie sprawy sprowadzało się do ustalenia, czy w dacie orzekania w postępowaniu o zameldowanie K. F.-R. - faktycznie zamieszkiwała ona w lokalu, w którym żądała zameldowania. Organ naprowadził, że bez znaczenia w tej sprawie są okoliczności dlaczego w/w w tym lokalu nie zamieszkała. Wyjaśnił, że konieczną przesłanką do zameldowania na pobyt stały osoby jest wykazanie, że pod adresem, pod którym chce być zameldowana dana osoba faktycznie zamieszkuje z zamiarem stałego pobytu. Po przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego w tej sprawie organ stwierdził, że K. F.-R. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Rzeszowie. W związku z tym nie spełnia wyżej wymienionych przesłanek, co stanowi podstawę wydania decyzji o odmowie zameldowania.

W odwołaniu K. F.-R. wniosła o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz wydanie decyzji zgodnej z jej wnioskiem tj. o zameldowanie z urzędu w mieszkaniu przy ul. [...] w Rzeszowie. W uzasadnieniu wyraziła niezadowolenie z wydanej decyzji i podniosła m.in., że K. R. sprzedał ich wspólne mieszkanie w O. bez jej zgody. Za pieniądze ze sprzedaży kupił lokal przy ul. [...] w Rzeszowie. Odwołująca oskarżyła go o szereg przestępstw. Wskazała nadto, że często bywa w przedmiotowym lokalu i spożywa tam posiłki.

Utrzymując w mocy powyższą decyzję Wojewoda Podkarpacki wyjaśnił, że meldunek nie jest w żadnym wypadku środkiem, który ma umożliwić komukolwiek zamieszkiwanie w lokalu. Z uzyskania meldunku nie wypływa żadne prawo podmiotowe do lokalu, ani też posiadanie meldunku nie uprawnia legitymującej się nim osoby do wejścia do lokalu. Wojewoda naprowadził, że skarżąca musiałaby najpierw zamieszkiwać w przedmiotowym lokalu, a potem dopiero mogłaby się tam zameldować. Samo zamieszkanie w lokalu rodzi już bowiem obowiązek zameldowania się w nim. Meldunek w danym lokalu mieszkalnym jest ważny i legalny dopiero po zamieszkaniu w nim.

W skardze K. F.-R. wniosła o jej zameldowanie na pobyt stały w lokalu i przedstawiła szereg faktów dotyczących przedmiotowego mieszkania. Opisała sytuację rodziny, a także postępowania, które toczyły się przed sądami i prokuraturą. Podniosła, że jej centrum życiowe znajduje się w Rzeszowie przy ulicy [...]. Tam są jej meble, komputer, lodówka, pralka, szafki. Wskazała, że w tym lokalu spożywa posiłki, korzysta z komputera ogląda TV.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał skargę za bezzasadną.

Przede wszystkim Sąd podkreślił, że nie budzi wątpliwości, iż organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Ze zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym z zeznania samej skarżącej złożonego w dniu [...] czerwca 2012 r. jasno wynika, że w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Rzeszowie w/w nie mieszka, nie ma tam rzeczy, nie spożywa tam posiłków, nie ma do niego dostępu, a jedynym motywem jej działań ukierunkowanych na uzyskanie meldunku jest – jak sama podała – chęć "przejęcia mieszkania jako właścicielka". Taka treść zeznania wprost koresponduje z zeznaniami złożonymi przez jej córki – M. R. i W. R. (jako świadka), które zamieszkują w spornym lokalu.

W ocenie Sądu analiza treści złożonego w sprawie odwołania pozwala stwierdzić, że organ II instancji nie miał żadnych podstaw do uzupełnienia postępowania dowodowego, bo oprócz kwestii rozliczeń majątkowych pomiędzy byłymi małżonkami, w tym pochodzenia pieniędzy, za które zostało nabyte prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w R., oskarżeń kierowanych pod adresem byłego męża – K. R., skarżąca do meritum sprawy administracyjnej wskazała jedynie, że w mieszkaniu tym "spożywa posiłki, przebywa po kilka godzin, przychodzi często, jest wpuszczana lub nie", "sąsiedzi otwierają jej domofon i widzą jak stoi w mróz, deszcz, śnieg". Takie okoliczności nie wskazują absolutnie, aby sporne mieszkanie stanowiło centrum życiowe skarżącej w tym sensie, że przed złożeniem wniosku i w toku sprawy w nim przebywała z zamiarem stałego pobytu, że tam miała swoje rzeczy osobiste takie jak ubrania, bielizna, kosmetyki itp. Sąd uznał za zupełnie bezpodstawne zarzuty sformułowane już na rozprawie, że organ II instancji naruszył zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz art. 77 k.p.a. Żadne bowiem okoliczności wskazywane przez składającą odwołanie nie dawały podstaw do prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.

Następnie Sąd powołując brzmienie art. 16 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych podkreślił, że zgodnie z konstrukcją przyjętą w ustawie zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu danej osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Organ meldunkowy nie rejestruje natomiast uprawnień do lokalu, którego dotyczy wniosek.

Sąd zauważył, że w dacie wydania przez organy decyzji, obowiązywała jeszcze wyżej wskazana ustawa i to jej przepisy organy były zobowiązane stosować. W myśl orzecznictwa utrwalonego na gruncie wyżej powołanych przepisów miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania. Aby uzyskać meldunek najpierw dana osoba musi zamieszkać i realizować takie funkcje, a dopiero następnie powinna wykonać obowiązek meldunkowy, złożyć stosowny wniosek i stan faktyczny potwierdzić. Nie daje podstaw do zameldowania jedynie zamiar zamieszkiwania pod określonym adresem i okazjonalne przebywanie w lokalu.

Na kanwie niniejszej sprawy w ocenie Sądu organy nie miały podstaw do uwzględnienia wniosku K. F. – R., bo nie zamieszkiwała ona pod wskazanym przez siebie adresem z zamiarem stałego pobytu, lokal ten nie stanowił jej centrum życiowego. Wywody i twierdzenia zawarte w odwołaniu nie wskazywały także, aby ten prawidłowo ustalony przez Prezydenta Miasta Rzeszowa stan faktyczny uległ zmianie. Nawet jeśli więc zmiany takie nastąpiły po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy o zameldowanie – czemu na rozprawie zaprzeczyła córka skarżącej, M. R. – to zmiana stanu faktycznego nie uprawniała Sądu do uchylenia zaskarżonej decyzji, bo jej zgodność z prawem oceniana jest według stanu faktycznego i prawnego z daty wydania decyzji ostatecznej. Sąd podkreślił, że dopiero w skardze pojawiły się twierdzenia, że to lokal przy ul. [...] stanowi centrum życiowe skarżącej. Osobną sprawą jest natomiast czy podane w skardze przejawy funkcjonowania K. F. – R. w w/w lokalu mieszkalnym byłyby wystarczające do uznania, że faktycznie tam zamieszkuje i lokal ten stanowi jej centrum życiowe, nawet jeśli rzeczywiście znajdują się tam jakieś meble lub sprzęty, których jest właścicielką lub współwłaścicielką.

Konkludując, Sąd uznał, że dokonując kontroli zaskarżonej decyzji i postępowania ją poprzedzającego nie dopatrzył się naruszeń prawa, które uprawniałyby do jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Organy nie naruszyły prawa procesowego ani materialnego, postępowanie przeprowadzone w sprawie odpowiada zasadom i regułom wynikającym z przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz k.p.a. Przeprowadzone w sprawie dowody jednoznacznie wskazują, że kontrolowane decyzje są legalne.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku K. F.-R., reprezentowana przez adwokata, podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 106 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie podstawy faktycznej skargi w zakresie określenia centrum życiowego skarżącej i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie ustalenia związania skarżącej z mieszkaniem przy ul. [...] w Rzeszowie oraz niedokonanie zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia całości zebranego materiału dowodowego.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego za sporządzenie skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu podniesionego zarzutu pełnomocnik skarżącej wskazał, że Sąd I instancji pominął, iż jakkolwiek skarżąca zamieszkuje, a raczej nocuje w lokalu mieszkalnym swojej matki przy ul. [...] w Rzeszowie, to jednak spożywa posiłki w lokalu przy ul. [...], przychodzi tam do młodszej córki W. po 3-4 razy w tygodniu, bowiem pomaga córce przygotować się do matury z matematyki. W lokalu tym posiada swoje rzeczy, torebki, futro, ubrania, biżuterię, buty. Podkreślono, że w stosunku do lokalu przy ul. [...] prowadzona jest egzekucja komornicza, która pewnie zakończy się sprzedażą tego lokalu osobie trzeciej i skarżąca zostanie bezdomna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie stwierdziwszy przesłanek zaistnienia nieważności niniejszego postępowania Naczelny Sąd Administracyjny związany powołanymi w skardze kasacyjnej zarzutami, rozpoznał sprawę w granicach tej skargi. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw, a tym samym nie mogła być uwzględniona.

Powołany w skardze kasacyjnej, wiązany z naruszeniami innych norm procedury administracyjnej, przepis art. 106 § 2 p.p.s.a. stanowi, że po złożeniu sprawozdania, strony – najpierw skarżący, a potem organ – zgłaszają ustnie swoje żądania i wnioski oraz składają wyjaśnienia. Strony mogą ponadto wskazywać podstawy prawne i faktyczne swych żądań i wniosków. Przewodniczący udziela głosu pozostałym stronom według ustalonej przez siebie kolejności.

Przepis ten normuje zatem przebieg tej części rozprawy, w której stronom udzielany jest głos, umożliwiając wypowiedź i przedstawienie własnego stanowiska.

W niniejszej sprawie nie sposób uznać, by przepis ten został przez Sąd I instancji naruszony. Jak wynika z protokołu rozprawy przed Sądem I instancji, strona skarżąca miała możliwość wypowiedzi. Podtrzymując skargę pełnomocnik skarżącej wskazał, że skarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a., bowiem organy nie ustaliły w sposób należyty stanu faktycznego sprawy. W jego ocenie należałoby wyjaśnić okoliczności faktycznego pobytu skarżącej w mieszkaniu przy ul. [...] w Rzeszowie. Z powyższego wynika, że nie sposób zgodzić się z podniesionym w skardze kasacyjnej zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 106 § 2 p.p.s.a.

Równie nieskuteczne pozostają powiązane z powyższym przepisem zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., których – jak wywodzi pełnomocnik skarżącej – w procesie dokonywanej kontroli sądowej Sąd I instancji miał nie dostrzec, pomimo wykazywanych w tej mierze uchybień. Statuowane powołanymi przepisami zasady prowadzenia postępowania przez organy administracyjne nie zostały bowiem naruszone. Przede wszystkim nie sposób przyjąć, że nie zostały podjęte wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, jak również by organy w sposób niewystarczający zebrały i następnie rozpatrzyły materiał dowodowy. Stwierdzić należy, że zgromadzone przez organy dowody pozwoliły na dokładne wyjaśnienie wszystkich kwestii, które były istotne dla potwierdzenia bądź zaprzeczenia faktu zamieszkania przez skarżącą pod wskazanym adresem. Przepis art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przyjmuje, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Niewątpliwie zatem ustaleniu podlegał fakt fizycznego przebywania skarżącej w mieszkaniu przy ul. [...] w Rzeszowie, jak i zamiar stałego jej przebywania w tym lokalu poprzez skupienie w tym miejscu centrum życiowego. Stwierdzić należy, że podejmowane w tej mierze przez organy administracyjne czynności w sposób wyczerpujący i jednoznaczny potwierdziły stan faktyczny tej sprawy, nie budząc wątpliwości co do istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii. Powyższe stwierdzenie pozwala na przyjęcie, że zasadnie Sąd I instancji w sposobie i trybie procedowania nie dopatrzył się uchybień mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy, rozpatrując zgromadzony w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, nie pominęły jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, dokonując trafnej jego oceny po uprzednim przeprowadzeniu dokładnej analizy. Powoływane natomiast przez skarżącą okoliczności sporadycznych wizyt u córek zamieszkujących pod wskazanym adresem, były przez organ, jak również przez Sąd I instancji, oceniane w kontekście zgromadzonych środków dowodowych, nie mogły one jednakże posłużyć wyprowadzeniu odmiennej oceny prowadzącej do skutecznego zakwestionowania stwierdzenia, że nie zachodziły przesłanki warunkujące możliwość zameldowania skarżącej na pobyt stały w mieszkaniu przy ul. [...] w Rzeszowie.

Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym przepisami art. 258 - 261 p.p.s.a.