Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie 2 w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej D.S., II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej D.S. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2018 r D.S. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej: OPS) o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem J.S. Kierownik OPS działając z upoważnienia Burmistrza kolejno decyzjami z [...] stycznia 2018 r., [...] marca 2018 r., [...] kwietnia 2018 i z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] odmawiał wnioskodawczyni prawa do tego świadczenia. Wszystkie te decyzje zostały uchylone kolejnymi decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Decyzją z dnia [...] września 2018 roku, nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik OPS działając z upoważnienia Burmistrza ponownie odmówił przyznania D.S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem J.S. Przywołując przepisy art. 17 ust. 1 i 1b, art. 20 oraz art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2018.2220 j.t., dalej jako u.ś.r.) organ podniósł, iż w dalszym ciągu podtrzymuje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2018 r., uznając, iż D.S. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania D.S., decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przyznało wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem J.S. w okresie od [...] kwietnia 2018 r. do dnia [...] kwietnia 2018 r. w kwocie 738,50 zł oraz od dnia [...] maja 2018 r. na stałe w wysokości 1.477 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż wnioskodawczyni oświadczeniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. zwróciła się o uchylenie przyznanego jej specjalnego zasiłku opiekuńczego, wskutek czego decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] orzeczono o uchyleniu prawa do tego zasiłku. Organ odwoławczy powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych uznał, iż wobec wnioskodawczyni ziściły się przesłanki z art. 17 u.ś.r., wobec czego przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne od dnia uchylenia decyzji przyznającej jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego tj. od dnia [...] kwietnia 2018 r.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wywiodła D.S., zaskarżając ją w części, w jakiej nie przyznano jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] stycznia 2018 r. do dnia [...] kwietnia 2018r. Rozstrzygnięciu temu zarzuciła naruszenie:

-prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,

- prawa materialnego tj. art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce, bowiem wnioskodawczyni wskazała, iż w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, rezygnuje ona z zasiłku opiekuńczego,

- przepisów postępowania tj. art. 7, 8 oraz 77 k.p.a. poprzez brak uznania przez organ odwoławczy, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki do tego, aby w świetle przepisów u.ś.r. otrzymać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] stycznia 2018 r., a nie jak błędnie przyjęto od dnia [...] kwietnia 2018 r., jak też nieprawidłowe uznanie, że pobieranie przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego do dnia [...] kwietnia 2018 r. winno skutkować pozbawieniem skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od [...] stycznia 2018 r. do [...] kwietnia 2018 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, wskazując, iż skarżąca do dnia [...] kwietnia 2018 r. pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, w związku z czym dopiero od chwili uchylenia decyzji przyznającej jej ten zasiłek możliwe było ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz.U.2017.2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U.2018.1302, dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego przyznająca skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem, a materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2018.2220 j.t., dalej jako u.ś.r.)

Organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, iż D.S. spełnia warunki określone w art. 17 u.ś.r. uprawniające ją do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zasadnie bowiem organ przyjął, że brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że nie został spełniony jeden z warunków określonych w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli opiekun osoby niepełnosprawnej ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Ponieważ Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. uznał przepis art. 17 ust. 1 b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, słusznie organ odwoławczy uznał, iż organy administracji w niniejszej sprawie miały obowiązek procedować w oparciu o przepisy u. ś. r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1 b u.ś.r., która została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie sposób jednak podzielić stanowiska organu odwoławczego w zakresie ustalenia okresu za jaki skarżącej przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Istotne znaczenie ma fakt, iż skarżąca wprawdzie w dniu składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego korzystała z prawa do zasiłku opiekuńczego, ale już w pierwszym odwołaniu od decyzji organu I instancji tj. w dniu 9 lutego 2018 r., wskazała, iż w przypadku przyznania jej żądanego świadczenia pielęgnacyjnego, rezygnuje z prawa do zasiłku opiekuńczego, który jest dla niej mniej korzystny. Dopiero na skutek kolejnego oświadczenia skarżącej złożonego w dniu 16 kwietnia 2018 r. organ I instancji wydał decyzję uchylającą prawo do zasiłku opiekuńczego, przy czym nadal nie uznawał zaistnienia warunków do przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Na skutek błędnych decyzji organu I instancji, uwzględnienie wniosku skarżącej z dnia [...] stycznia 2018 r., nastąpiło po ponad 10 miesiącach, wskutek wydania zaskarżonej decyzji reformatoryjnej z dnia [...] listopada 2018 r.

Skoro zatem skarżąca dokonała wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 u. ś.r., to nie może zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku, wyłącznie na skutek nieprawidłowych działań organu I instancji. Organ odwoławczy powinien w tej sytuacji przy określaniu daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zastosować art. 24 ust. 2 u. ś. r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Uwzględnienia wymaga przy tym okoliczność, iż nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, gdy tak jak w niniejszej sprawie, mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne. Rzeczą organu odwoławczego winno być zatem rozważenie możliwości przyznania skarżącej również za okres od [...] stycznia 2018 r. do [...] kwietnia 2018 r. świadczenia odpowiadającego różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a specjalnego zasiłku opiekuńczego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 lutego 2018 r., II SA/Łd 1018/17 oraz wyrok NSA z dnia 15 października 2018 r. I OSK 1401/18, a także wyroki WSA w Opolu z dnia 20 września 2018 r., II SA/Op 302/18 i WSA w Krakowie z dnia 24 maja 2018, III SA/KR 353/18).

W tym stanie rzeczy należało uznać, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając ostatnie odwołanie skarżącej od decyzji organu I Instancji błędnie pominęło, że zgodnie z regułą wynikającą z art. 24 ust.2 u.ś.r. ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinno nastąpić począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Żaden z przepisów ustawy nie przewiduje wyjątków od zasady wynikającej z tego przepisu. Tym samym organ dokonał błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. z pominięciem art. 24 ust.2 tej ustawy, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien dokonać określenia daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stosując art. 24 ust. 2 u.ś.r., przy czym uwzględnić powinien możliwość wyrównania różnicy między już wypłaconym świadczeniem, a świadczeniem korzystniejszym dla strony, przyznanym zgodnie z jej wyborem.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów, na które złożyły się wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego radcą prawnym w wysokości 480 zł ustalonej na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015.1804) oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa procesowego w wysokości 17 zł.