Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) Protokolant asystent sędziego Emilia Olszewska-Gągała po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.R. i M.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 142/20 w sprawie ze skargi B.R. i M.R. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 20 listopada 2019 r. nr WINB-WOA.7722.168.2019.AK w przedmiocie obowiązku przedłożenia oceny technicznej wykonywanych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 7 stycznia 2021 r., II SA/Gl 142/20 oddalił skargę B.R. i M.R. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: ŚWINB) z 20 listopada 2019 r., nr WINB-WOA.7722.168.2019.AK, którym wskazany organ, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 141 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej: k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. (dalej: PINB) z 8 lipca 2019 r., nr 87/2019 nakazujące skarżącym opracowanie oceny technicznej robót budowlanych polegających na samowolnej rozbudowie instalacji gazowej do kuchenki gazowej w lokalu nr 5 znajdującym się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w S. z odniesieniem do obowiązujących przepisów i warunków technicznych pod kątem bezpieczeństwa budynku, ewentualnie wskazanie robót budowlanych, jakie należy wykonać celem doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, uchylając zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu wykonania ww. obowiązku wraz z określeniem go na nowo (31 stycznia 2020 r.).

B.R. i M.R. złożyli skargę kasacyjną, którą zaskarżyli powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), dalej: p.b., polegające na błędnej wykładni i uznaniu, że zachodzą przesłanki do jego zastosowania w niniejszej sprawie, a przepis ten jest przepisem, który wskazuje na ogólne warunki pozwalające na obciążenie strony obowiązkiem opracowania oceny technicznej wykonanych robót, którymi są powstanie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, których istnienia nie wykazano;

2) art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nierozważenie całości materiału dowodowego i błędne uznanie, że to skarżący powinni zostać zobowiązani do dokonania i przedłożenia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych, podczas gdy skarżący wykazali, iż prace te były wykonane w okresie, w którym nie byli właścicielami lokalu mieszkalnego i nie mieli najmniejszego wpływu na ich przebieg.

Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia ŚWINB i poprzedzającego je postanowienia PINB, ewentualnie ich zmianę poprzez nałożenie obowiązku przedłożenia oceny technicznej na [...] s.c., a także zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżących na uzasadnionych podstawach.

W sprawie objętej kontrolą Sądu I instancji niepodważone ustalenia faktyczne wskazują na to, że zrealizowana w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w S. instalacja gazowa została na etapie budowy tego obiektu samowolnie rozbudowana, albowiem zatwierdzony decyzją z 27 kwietnia 2012 r., nr 221/12 projekt budowlany, obejmując wykonanie instalacji podłączeniowej pieca grzewczego, nie przewidywał doprowadzenia instalacji gazowej do pomieszczenia kuchni w lokalu nr 5. Zastosowanie w sprawie art. 81c ust. 2 p.b. poprzez nałożenie na skarżących obowiązku sporządzenia oceny technicznej ŚWINB uzasadnił koniecznością zweryfikowania jakości robót budowlanych skutkujących wykonaniem dodatkowego odcinka przewodu instalacji gazowej z uwagi na uznanie, że stwierdzenie, czy roboty budowlane nie zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, bądź zagrożenie środowiska stanowi przesłankę wymienioną w art. 50 ust. 1 pkt 2 p.b.

Stanowisko Sądu I instancji sformułowane w zaskarżonym wyroku, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie cechuje się wadliwością, albowiem ocenie prawnej potwierdzającej prawidłowość działania w niniejszej sprawie ŚWINB nie można przypisać naruszenia przepisów powołanych w skardze kasacyjnej.

W świetle § 156 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 2065 ze zm.), instalację gazową zasilaną z sieci gazowej stanowi układ przewodów za kurkiem głównym, prowadzonych na zewnątrz lub wewnątrz budynku, wraz z armaturą, kształtkami i innym wyposażeniem, a także urządzeniami do pomiaru zużycia gazu, urządzeniami gazowymi oraz przewodami spalinowymi lub powietrzno-spalinowymi, jeżeli są one elementem wyposażenia urządzeń gazowych. Podobną definicję zawiera § 3 pkt 13 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. Nr 74, poz. 836), dalej: r.w.t.u. Kuchenka, pozostając rodzajem urządzenia gazowego, stanowi element instalacji gazowej, przez co wykonanie odcinka przewodu gazowego w celu podłączenia kuchenki powinno się kwalifikować jako formę rozbudowy instalacji gazowej, skoro w następstwie tychże robót powstaje nowa część tejże instalacji. Stosownie do § 43 r.w.t.u., instalacja gazowa powinna w okresie jej użytkowania zapewniać możliwość bezpiecznego korzystania z urządzeń gazowych, zgodnego z warunkami założonymi w projekcie tej instalacji.

Podzielić należy wszystkie uwagi Sądu I instancji podkreślające ważność weryfikacji stanu technicznej sprawności instalacji gazowej w budynku, w szczególności w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. Z akt sprawy wynika, że podjęcie przez PINB kontroli legalności robót budowlanych nastąpiło z inicjatywy mieszkańców budynku, w którym znajduje się należący do skarżących lokal mieszkalny, przez co zasadnie Sąd zwrócił uwagę na to, iż samowolne wykonanie odcinka instalacji gazowej jest wystarczającą przesłanką do skorzystania z przepisu art. 81c ust. 2 p.b., przy czym środek ten równocześnie w pełni odpowiada dyspozycji normy art. 7 k.p.a., albowiem interes społeczny realizuje działanie, które, eliminując ewentualne występowanie zagrożenia bezpieczeństwa, przyczynia się do zapewnienia użytkownikom obiektu poczucia możliwości bezpiecznego korzystania z instalacji gazowej z uwagi na potwierdzenie jej właściwego stanu technicznego.

Niezasadny jest zarzut skargi kasacyjnej przypisujący Sądowi I instancji niezwrócenie uwagi na naruszenie w sprawie reguł kształtujących prowadzenie postępowania wyjaśniającego (art. 7 i art. 77 k.p.a.), ponieważ akcentowana w skardze kasacyjnej kwestia faktyczna związana z wykonaniem rozbudowy spornej instalacji gazowej w okresie, gdy skarżący nie byli współwłaścicielami lokalu, pozostaje bez znaczenia dla wyniku sprawy. Prawidłowość zastosowania w sprawie art. 81c ust. 2 p.b. skutkującego skierowaniem nakazu do skarżących Sąd I instancji uzasadnił tym, że sporny odcinek instalacji gazowej znajduje się w lokalu nr 5, toteż obowiązek powinien zostać nałożony na osoby, które dysponują jako współwłaściciele lokalem mieszkalnym stanowiącym odrębny przedmiot własności. Tenże wniosek nie powinien być traktowany jako niepoprawny, uwzględniając, że nie doszło do zakwestionowania w skardze kasacyjnej ustalenia, zgodnie z którym odcinek przewodu instalacji gazowej objęty przedmiotem postępowania nie wchodzi w skład części wspólnych budynku, albowiem pozostaje instalacją wewnętrzną lokalu nr 5.

W myśl art. 81c ust. 2 p.b. organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1 (uczestnika procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego), obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Nie budzi wątpliwości, że postanowienie wymienione w art. 81c ust. 2 p.b. nie jest orzeczeniem merytorycznym, ma bowiem jedynie charakter dowodowy, stanowiąc regulację szczególną w stosunku do art. 84 § 1 k.p.a. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że ocena różnicująca elementy budynku stanowiące nieruchomość wspólną i odrębną własność powinna stanowić zasadnicze kryterium określające podmiot, na który powinien zostać nałożony obowiązek dostarczenia odpowiedniej oceny technicznej lub ekspertyzy na gruncie art. 81c ust. 2 p.b. (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2019 r., II OSK 3135/18; wyrok NSA z 18 maja 2017 r., II OSK 2404/15; wyrok NSA z 4 kwietnia 2017 r., II OSK 2990/15), wobec czego w okolicznościach faktycznych sprawy Sąd I instancji nie dopuścił się błędu, uznając, że skarżący jako współwłaściciele rozbudowanej części instalacji powinni być obciążeni obowiązkiem sporządzenia jej oceny technicznej, która potwierdzać będzie jej zgodność z wymaganiami techniczno-budowlanymi, w tym właściwą trwałość i szczelność.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpatrywanej sprawie nie zachodziły jakiekolwiek szczególne warunki, by zasadę powyższą wyłączyć z uwagi na fakt wykonania robót budowlanych przed nabyciem lokalu mieszkalnego przez skarżących, czemu towarzyszyć miało złożenie w toku postępowania fałszywych zeznań przez M.Ż. (dewelopera) odnośnie do okoliczności towarzyszących budowie dodatkowego odcinka przewodu sieci gazowej. Karnoprawna ocena tego zachowania, z czym pozostaje w związku zgłoszone przez skarżących żądanie przeprowadzenia na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. dowodu z wyroku sądu karnego, nie ma wpływu na kierunek podjętego rozstrzygnięcia, ponieważ w postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 81c ust. 2 p.b., organ nie jest obowiązany do ustalania, jaki podmiot jest odpowiedzialny za stan rzeczy, który stwarzając wątpliwości co do jakości robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu budowlanego, skutkował potrzebą posłużenia się przez organ nadzoru budowlanego przy wyjaśnianiu tych kwestii odpowiednią oceną techniczną lub ekspertyzą. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym trafnie zauważa się, że poza zakresem rozważań organu nadzoru budowlanego, a w konsekwencji i sądu administracyjnego poddającego kontroli legalności postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 p.b., powinny pozostawać zagadnienia cywilnoprawnych rozliczeń lub wzajemnych roszczeń pomiędzy osobą, która stając się adresatem nakazu została obciążona finansowym kosztem sporządzenia oceny technicznej lub ekspertyzy, a osobą, której zachowanie przyczyniło się do zastosowania tego środka (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2020 r., II OSK 439/18; wyrok NSA z 12 grudnia 2019 r., II OSK 305/18).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.