Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Kołtan-Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Ke 160/21 w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 31 grudnia 2020 r. nr BP.501.1626.2020.1278.WA7.10646 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. J.o na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 675 (słownie: sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 31 grudnia 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddalił skargę.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:

podczas kontroli drogowej w dniu 10 lipca 2020 r., zestawu pojazdów składającego z pojazdu marki VOLVO oraz naczepy, kierowanego przez W. T. (dalej: "kierujący pojazdem"), stwierdzono brak ważnego badania technicznego. Zgodnie z informacjami z dowodu rejestracyjnego oraz systemu CEPIK badanie techniczne było ważne do dnia 24 czerwca 2020 r. W związku z powyższym na Skarżącego jako właściciela pojazdów, została nałożona kara pieniężna w wysokości 2.000 zł.

Po rozpoznaniu odwołania, organ II instancji uznał, że kara pieniężna została nałożona na Skarżącego zasadnie. Zdaniem organu odwoławczego, Skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających przyczyny niemożności wykonania badań technicznych związku z sytuacją epidemiologiczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał skargę za niezasadną.

W opinii Sądu I instancji, organy I i II instancji przeprowadziły postępowanie w sposób wszechstronny i wyczerpujący. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że to do Skarżącego, a nie organów, należała inicjatywa dowodowa potwierdzająca, że w sprawie zaistniały okoliczności umożliwiające uwolnienie się od odpowiedzialności. Sąd zgodził się ze Skarżącym, że kwestia obowiązywania stanu epidemii niesie za sobą ograniczenia w funkcjonowaniu, jednak w opinii Sądu, Skarżący nie wskazał na czym miała polegać niemożność przeprowadzenia badań technicznych przez 13 dni roboczych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania regulacja z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. dotycząca sytuacji i zdarzeń nieoczekiwanych i nadzwyczajnych, w których wyłączona zostaje odpowiedzialności przewoźnika. Zdaniem Sądu I instancji, powyższa regulacja odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowej sprawie taka niemożliwa do przewidzenia, wyjątkowa sytuacja nie miała miejsca, więc kara pieniężna została na Skarżącego prawidłowo nałożona.

W podstawie prawnej wyroku sąd wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018 poz. 1302; dalej "p.p.s.a.").

Skarżący wniósł skargę kasacyjną, w której zarzucił:

I. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 145 § 1 pkt c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") poprzez akceptację przez Sąd I instancji wydania przez organ I instancji decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, tj. bez przeprowadzenia dowodów służących wyjaśnieniu, czy skarżący M. J. miał wpływ na powstanie rzekomych naruszeń;

- art. 145 § 1 pkt c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez aprobatę przez Sąd I instancji wydania przez organ I instancji decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, tj. bez przeprowadzenia dowodów służących wyjaśnieniu, czy na brak ważnego badania diagnostycznego wpływ miała panująca sytuacja stanu pandemii;

- art. 145 § 1 pkt c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez akceptację przez Sąd I instancji stanowiska organów obu instancji, że skarżący miał możliwość wykonania badań diagnostycznych bez poczynienia uprzednio żadnych działań zmierzających do ustalenia działalności stacji diagnostycznych;

II. przepisów prawa materialnego

- przepisu art. 93 ust. 3 w zw. z art. 92c ust. 1 pkt. 1) ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym poprzez błędną jego wykładnię skutkującą nieuznaniem, że skarżący M. J. nie miał wpływu na powstanie rzekomych naruszeń;

- przepisu art. 92 c ust. 1 pkt 1 stawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym poprzez jego niezastawanie i tym samym nieumorzenie niniejszego postępowania pomimo, iż naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń których nie mógł przewidzieć skarżący, tj. poprzez wpływ epidemii na działanie i funkcjonowanie stacji diagnostycznych.

Podnosząc powyższe, wniesiono o uchylenie wyroku w całości oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnego do celowego dochodzenia praw przed Sądami oby instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ podniósł, że wszystkie istotne okoliczności zostały udowodnione, a Skarżący nie przedłożył dowodów na istnienie okoliczności egzoneracyjnych. Ponadto organ stwierdził, że podtrzymuje argumentację przedstawioną uprzednio w zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę. W konsekwencji, organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesione w niej zarzuty wraz z ich argumentacją nie podważają prawidłowości wyroku Sądu I instancji.

Istota postawionych zaskarżonemu kasacyjnie orzeczeniu zarzutów, które zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., determinują ramy kontroli, jaką Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza względem orzeczenia sądu I instancji, czyni zasadnym łączne ich rozpoznanie z uwagi na komplementarnych charakter zarzutów poniesionych przez stronę w ramach naruszenia przepisów prawa materialnej oraz zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Skarżący kasacyjnie podważając prawidłowość orzeczenia Sądu I instancji, zmierza bowiem do wykazania wadliwości oceny zgromadzonego w sprawie przez organy materiału dowodowego, który zdaniem strony był niekompletny, a którego niewadliwe zgromadzenie przez organ powinno skutkować wyłączeniem odpowiedzialności przewoźnika – strony – za stwierdzone w sprawie naruszenia.

Niesporne jest w sprawie, że w dniu przeprowadzonej kontroli - 10 lipca 2020 r., jeden z pojazdów wchodzących w składa kontrolowanego zespołu pojazdów nie miał ważnych badań technicznych. Badania dla pojazd marki VOLVO, nr rej. [...], ważne były do dnia 24 czerwca 2020 r.

Sporną jest, w świetle argumentacji skargi kasacyjnej kwestia na kim, czy na organie, czy na skarżącym spoczywała ciężar dowodowy, zmierzający do ustalenia przyczyn nieprzeprowadzenia badania technicznego wymienionego pojazdu. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną to na organie spoczywała, wynikających z przepisów ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego, obowiązek poczynienia ustaleń i zgromadzenia niezbędnych dowodów, które służyłyby wyjaśnieniu, czy na brak ważnego badania diagnostycznego pojazdu miał wpływ panujący stan epidemii, w konsekwencji, czy sam skarżący miał wpływ na powstałe i stwierdzone naruszenie.

Mając powyższe na uwadze wskazania wymaga, że zgodnie z mającym kluczowe znaczenie w świetle poniesionych zarzutów, przepisem art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

Na kanwie przywołanego przepisu w orzecznictwie ugruntował się pogląd, który skład orzekający w tej sprawie podziela, zgodnie z którym ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, a nie bez dowodów jedynie wskazać, że nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. Innymi słowy ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że przedsiębiorca uczynił wszystko zgodnie z prawem, że nie mógł zrobić nic więcej, zaś to co zrobił, pozwalało mu pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie naruszy prawa (por. wyroki NSA z dnia 13 października 2022 r., sygn. akt II GSK 761/19 i z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt II GSK 647/20). Ponadto istotnym jest, w świetle art. 92c ustawy o transporcie drogowym, na co słusznie uwagę zwrócił również Sąd I instancji, że uwolnienie się od odpowiedzialności za naruszenie warunków przewozu może mieć miejsce w sytuacjach nadzwyczajnych, niespodziewanych, wyjątkowych, których profesjonalny podmiot zarządzający transportem przy zachowaniu należytej staranności i przezorności, nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, przy czym ową miarę staranności należy oceniać biorąc pod uwagę specyfikę działalności transportowej, wysokie wymagania stawiane w związku z prowadzeniem tej działalności, w szczególności wyznaczonym zarządzającym transportem (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 203/20).

Mając powyższe na uwadze podzielić należy ocenę Sądu I instancji, iż w stanie faktycznym sprawy i podnoszonej przez stronę argumentacji, brak było podstaw do uznania aby organy dopuściły się naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Jak bowiem wynika z analizy akt sprawy, organy poczyniły niezbędne ustalenia skutkiem, których było stwierdzenie wykonywania przez skarżącego w dniu kontroli przewozu pojazdem, który nie posiadał ważnego badania technicznego, a więc pojazdem który nie powinien uczestniczyć w ruchu drogowym i nie powinien nim być wykonywany przewóz.

Podnoszona przez stronę okoliczność niemożności wykonania badania technicznego spornego pojazdu, stosownie do powołanej wykładni art. 92c ustawy o transporcie drogowym, powinna być wykazana przez skarżącego. Wynika to nie tylko z przywołanych wymogów wynikających z art. 92c ustawy ale również z faktu, iż przepisy prawa – ustawy Prawo o ruchu drogowym, nakładają na skarżącego obowiązek poddania pojazdu badaniu kontrolnemu i posiadania aktualnego (ważnego) okresowego badania technicznego pojazdu potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Obowiązek ten łączy się zatem z faktem, iż to skarżący jest podmiotem, który mieć będzie najlepszy, bo bezpośredni, dostęp do dowodów wskazujących na wykonanie badania lub w przypadku niemożności jego wykonania mieć będzie możliwość zgromadzenia niezbędnych dowodów okoliczność tą potwierdzających.

Innymi słowy to na skarżącym spoczywała obowiązek wykazania, poprzez wskazanie na konkretne okoliczność i zdarzenia, że stan epidemii uniemożliwił mu wykonanie badania technicznego pojazdu marki VOLVO, nr rej. [...] w okresie od utraty mocy (ważności) poprzednio przeprowadzonego badania technicznego do dnia, w którym wykonywała on tym pojazdem przewóz, tj. do dnia przeprowadzonej kontroli. Podniesiona argumentacja strony w zakresie okoliczności uniemożliwiających jej wykonanie badania, poza samym wskazaniem na konkretne okoliczności (zdarzenia) powinna ponadto wykazywać, iż przeszkody te miały charakter nadzwyczajny i niespodziewany, zaś ich wyjątkowość czyniła niemożliwym lub co najmniej trudnym ich przewidzenie przez przedsiębiorcę pomimo dołożenia przez niego należytej przezorności i staranności.

Analiza składanych w sprawie oświadczeń strony i podnoszonej w powołanym zakresie argumentacji wskazuje, co słusznie stwierdził Sąd I instancji, że skarżący podnosząc okoliczność stanu epidemii, jako przesłanki niemożności przeprowadzenia badania technicznego pojazdu w swojej istocie ogranicza się do ogólników wskazujących wyłącznie na fakt, że w okresie od ostatniego ważnego badania pojazdu od czasu kontroli istniały w związku z epidemią ograniczenia, wskutek których część stacji diagnostycznych była zamknięta zaś te które pracowały podlegały reżimowi sanitarnemu, co ograniczało ilość przeprowadzanych przez nie badań diagnostycznych. Co istotne taka argumentacja nie została poparta jakimikolwiek szerszymi twierdzeniami oraz dowodami, przede wszystkim zaś nie została poparta dowodami wskazującymi na to, że strona podejmowała próby poddania pojazd badaniu technicznemu. Sam fakt wskazania, że część stacji była nieczynna, a te które pracowały mogły obsłużyć mniejszą ilość klientów nie mogła stanowić przesłanki egzoneracyjnej z art. 92c u.t.d., skoro skarżący nie wykazał, że pomimo istnienia takiego stanu, w odniesieniu do stacji prowadzących badania techniczne pojazdów, podjął on co najmniej jedną próbę poddania swojego pojazdu badaniu, w okresie po 24 czerwca 2020 r., kiedy to uprzednie badanie utraciło swoją moc.

W konsekwencji brak było podstaw do stwierdzenia aby organy, w świetle argumentacji skarżącego oraz wymogu, jaki wynika z powołanego art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, uchybiły swoim obowiązkom w zakresie gromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zmierzającego do uwolnienia się przez skarżącego od odpowiedzialności za stwierdzone podczas kontroli naruszenie opisane w lp. 9.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Brak było zatem również podstaw do zastosowania przez organ art. 93 ust. 3 tej ustawy i morzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie.

Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby Sąd I instancji przeprowadzając kontrolę decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 31 grudnia 2020 r., naruszył wymienione w petitum skargi kasacyjnej przepisy prawa materialnego jak i przepisy prawa procesowego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania, jak w punkcie 2 sentencji wyroku postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).