Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 485/10 w zakresie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 26 marca 2010 r. nr [....] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpatrzeniu wniosku R. D. odmówił przyznania prawa pomocy.

Zarządzeniem z dnia 22 lipca 2010r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.500 zł.

W odpowiedzi skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od ustalonego wpisu. Wnioskujący podał, że źródłem jego utrzymania jest prowadzenie gospodarstwa rolnego przynoszącego miesięczne dochody w wysokości 9.000 zł brutto oraz zarobki żony z tytułu umowy o pracę w wysokości 2.000 zł brutto. Małżonkowie pozostają we współwłasności majątkowej i mają na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku szkolnym. Gospodarstwo domowe prowadzą wspólnie z teściową skarżącego (zawarta umowa dożywocia), której dochód z tytułu renty wynosi 600 zł. Skarżący wskazał ponadto, że posiada dom, nieruchomość rolną o powierzchni 4,5ha oraz warte 100.000 zł. samochody i maszyny rolnicze. Wnioskodawca podał, że w następstwie egzekucji administracyjnej uiścił kwotę w wysokości 100.000 zł. Oświadczył również, że posiada zobowiązania w stosunku do banków i instytucji finansowych: spłaca kredyt na kwotę 100.000 zł. oraz płaci ratę leasingową, która wynosi 10.700 zł.

Postanowieniem z dnia 28 września 2010 r. Referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy odmówił stronie przyznania prawa pomocy.

Pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 22 października 2010 r. wniósł od powyższego orzeczenia sprzeciw, zarzucając błędną ocenę materiału sprawy oraz naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.)

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w odmawiając przyznania prawa pomocy wskazał, że wnioskodawca przy racjonalnym gospodarowaniu osiągniętymi dochodami jest w stanie ponieść koszty wpisu sądowego od skargi. Ustalono, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że w rodzinie skarżącego miesięczny dochód na osobę (uwzględniając żonę i dwoje dzieci) wynosi 2.750 zł brutto. Wnioskodawca posiada także majątek w postaci domu o powierzchni 98 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 4,5 ha, a także samochody i maszyny rolnicze o wartości 100.000 zł. Sąd pierwszej instancji uznał, że powyższe ustalenie wskazują, że skarżący dysponuje środkami, które umożliwiają poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku dla zaspokojenia koniecznych potrzeb rodziny.

Pismem z dnia 4 stycznia 2011 r. pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię oraz przyjęcie, że poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie w zakresie wpisu od skargi nie przekroczyło jego możliwości finansowych. W uzasadnieniu wskazano, że Sąd obliczając dochód przypadający na poszczególnych członków rodziny nie uwzględnił teściowej pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Zdaniem pełnomocnika skarżącego Sąd nie wziął również pod uwagę faktu, że dochody z prowadzonej działalności gospodarczej oraz wynagrodzenie żony przeznaczane są na spłacanie zobowiązań z działalności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedmiotem kontroli instancyjnej dokonywanej w postępowaniu zażaleniowym przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zgodność z prawem orzeczeń wydawanych przez sądy pierwszej instancji. Co do zasady NSA nie rozpoznaje ponownie sprawy merytorycznie, a jedynie bada czy przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia nie doszło do naruszenia przepisów prawa. Przedmiotem rozstrzygnięcia NSA nie jest więc istota sprawy, a jedynie ocena postępowania przed sądem pierwszej instancji.

W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Ustalenie, że wnioskodawca dysponuje znacznym majątkiem w nieruchomościach oraz kwotą 11 000 zł. brutto miesięcznie na utrzymanie czteroosobowej rodziny uprawniało sąd do oceny, iż nie została spełniona przesłanka przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym. Nie miał wpływu na rozstrzygnięcie sprawy podnoszony przez skarżącego fakt prowadzenia gospodarstwa domowego wspólnie z teściową. Należy zauważyć, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje pięć osób i tym samym suma miesięcznych dochodów brutto stanowi 11 600 zł. Jednakże zestawienie kwoty przychodów uzyskiwanych miesięcznie przez skarżącego, jego małżonkę oraz renty teściowej z kwotą wpisu od skargi 1500 zł. prowadzi do wniosku, że skarżący był w stanie ponieść pełne koszty postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nietrafiony był również zarzut wskazujący na pominięcie wydatków związanych z działalnością rolniczą (spłata rat leasingowych i kredytu na zakupione maszyny i urządzenia), których ponoszenie stanowi gwarancję prowadzenia działalności gospodarczej. Jak słusznie stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia: "w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż zobowiązania cywilnoprawne strony nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez nią postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby zostałby przerzucony na współobywateli". Zgodnie bowiem z poglądem doktryny nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.628). Z tego powodu ponoszenie wydatków, które mają na celu rozwój prowadzonej działalności gospodarczej nie może być argumentem przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy.

Reasumując powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji, wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył przepisów obowiązującego prawa. Opłacenie przez skarżącego wpisu należnego w niniejszej sprawie nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla skarżącego i jego rodziny. Przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, określona w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie została w kontrolowanej sprawie spełniona. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji zobligowany był oddalić wniosek skarżącego, co też uczynił, stosownie do przepisów obowiązującego prawa.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.