Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 887/21 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA) wyrokiem z 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 887/21 oddalił skargę W. W. (dalej: skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z [...] lipca 2020 r., nr [...], w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.

WSA orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z [...] czerwca 2020 r. ZUS odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek od marca do maja 2020 r., o jakie ubiegał się na podstawie wniosku złożonego [...] maja 2020 r., uznając że kryteria określone w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19) nie zostały spełnione. ZUS wskazał, że skarżący jest wspólnikiem spółki cywilnej i rozlicza się osobno jako płatnik składek na własne ubezpieczenia (indywidualny NIP, REGON). Skarżący wnioskiem z [...] maja 2020 r. skarżący zwrócił się o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r. jako płatnik składek za pracowników. Z analizy dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych, zaewidencjonowanych na koncie skarżącego, wynika że na [...] lutego 2020 r. nie zatrudniał żadnego ubezpieczonego. Skarżący [...] czerwca był telefonicznie przez pracownika ZUS poinformowany o złożeniu poprawnego wniosku RDZ, lecz do dnia dzisiejszego tego nie uczynił.

Rozpoznając sprawę w następstwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS decyzją z [...] lipca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] czerwca 2020 r.

Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę na ww. decyzję ZUS.

W motywach wyroku WSA wskazał, że powodem nieuwzględnienia wniosku skarżącego było nieprawidłowe wypełnienie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r. We wniosku z [...] maja 2020 r., w bloku II skarżący, jako wspólnik spółki cywilnej, zaznaczył punkt 1., wskazując ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek jako płatnik za osoby ubezpieczone. Skarżący [...] czerwca 2020 r. został telefonicznie poinformowany przez pracownika ZUS o konieczności złożenia poprawnego wniosku RDZ. Prawidłowy wniosek do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie został złożony.

WSA wyjaśnił, że ustawa o COVID-19 przewiduje zwolnienie z obowiązku opłacania składek przedsiębiorców zgłaszających do ubezpieczeń społecznych poniżej 10 ubezpieczonych oraz przedsiębiorców opłacających składki za samych siebie. Każdy ze wspólników spółki cywilnej dokonuje zgłoszenia i opłaca składki odrębnie, w związku z prowadzoną przez siebie działalnością. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców – przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Wspólnicy spółki cywilnej korzystają zatem ze zwolnienia indywidualnie, na zasadach odnoszących się do przedsiębiorcy zgłaszającego do ubezpieczeń społecznych samego siebie.

W związku z tym WSA uznał, że sprawie nie doszło do naruszenia art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19, ponieważ wniosek zawierał wady, które uniemożliwiały jego pozytywne rozpatrzenie.

W tej sytuacji WSA oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: ppsa).

Skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA skarżąc go w całości, którą oparł na następujących podstawach:

1. opisanej w art. 174 pkt 2 ppsa podstawie, tj. naruszeniu przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 104 w zw. z art. 11 i 8 § 1 kpa poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, że wniosek skarżącego nie zawierał żądania o zwolnienie go z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r., i że oznaczenie pkt. 1 we wniosku jest wystarczające do uznania go za błędny;

2. opisanej w art. 174 pkt 1 ppsa podstawie, tj. naruszeniu prawa materialnego, polegającego na niewłaściwym zastosowaniu art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19, poprzez wydanie błędnego rozstrzygnięcia polegającego na utrzymaniu w mocy wydanej wcześniej decyzji z [...] czerwca 2020 r.;

3. opisanej w art. 174 pkt 1 ppsa podstawie tj. naruszeniu prawa materialnego, polegającego na niezastosowaniu art. 11 i 12 ustawy Prawo przedsiębiorców i zinterpretowaniu istniejących w sprawie wyjątkowych norm prawnych i stanu faktycznego na niekorzyść sumiennego przedsiębiorcy i błędnym przyjęciu, że wniosek o zwolnienie z opłacania składek od marca do maja 2020 r. zawiera wady;

4. opisanej w art. 174 pkt 1 ppsa podstawie, tj. naruszeniu prawa materialnego, polegającego na niezastosowaniu w sprawie art. 31zo ust. 1a ustawy o COVID-19 i przyjęciu, że skarżącemu nie przysługuje zwolnienie od opłacania składek.

Wskazując na powyższe uchybienia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

ZUS nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy skargi kasacyjnej w świetle art. 174 ppsa mogą stanowić: po pierwsze – naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub po drugie – naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna jest znacznie sformalizowanym środkiem zaskarżenia określonych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Stosownie do art. 176 ppsa skarga kasacyjna powinna spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wskazanie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej rozumie się powołanie wszystkich przepisów, którym miał uchybić sąd pierwszej instancji. Uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zaś zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez przedstawienie pełnych i wyczerpujących wywodów prawnych dotyczących wad zaskarżonego orzeczenia. Związanie podstawami skargi kasacyjnej wymaga natomiast prawidłowego określenia zarzutów w treści samej kasacji i oznacza konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem strony skarżącej – uchybił sąd pierwszej instancji, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna niespełniająca tych wymagań, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych ogranicza zakres kontroli kasacyjnej lub wręcz ją uniemożliwia. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem zastąpić strony skarżącej w wyborze szczegółowo określonych przepisów, które mogłyby być naruszone przy wydawaniu zaskarżonego wyroku. Podobnie sąd kasacyjny nie powinien domyślać się intencji strony skarżącej i formułować za nią zarzutów pod adresem skarżonego wyroku ani ich precyzować, ale badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą (por. wyroki NSA z 22 lipca 2004 r., GSK 356/04, 30 sierpnia 2005 r., FSK 2027/04; 4 lipca 2019 r., II OSK 2164/17; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazując na powyższe, stwierdzić trzeba, że przedstawiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna odbiega od ww. wymogów.

W skardze kasacyjnej nie dostrzeżono, że wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje wprost przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, stąd też jego związanie tymi przepisami sprowadza się do obowiązku sformułowania oceny prawnej, czy proces podjęcia decyzji stosowania prawa przez organ administracji był prawidłowy. Nie budzi wątpliwości, że sformułowanie tej oceny wymaga odpowiedzi na szereg pytań, pytań takich samych jak te, na które musi odpowiedzieć organ administracji bezpośrednio stosujący te przepisy. To nie wojewódzki sąd administracyjny stosuje te przepisy, lecz posługuje się nimi jedynie, jako matrycą porównawczą, w celu ustalenia, czy postępowanie organu w tym zakresie jest zgodne z ustalonym porządkiem prawnym. I w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku WSA dał wyraz swojej argumentacji odnosząc się do całokształtu sprawy i zgromadzonego przez organy administracyjne materiału dowodowego. Uchybienie przez sąd przepisom regulującym postępowanie organów administracji publicznej ma charakter pośredni i wynikać może jedynie z uchybienia przez sąd pierwszej instancji przepisom ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to, że procedując wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, czy też jak w okolicznościach przedmiotowej sprawy ustawy o COVID-19, lecz kontroluje, czy postępowanie organów odpowiadało tym przepisom.

Innymi słowy WSA nie stosuje przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a jedynie dokonuje prawidłowości ich zastosowania przez organ. Stąd prawidłowo sformułowany zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego powinien przywoływać odpowiednie przepisy procedury sądowoadministracyjnej (np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 czy art. 135 ppsa) w powiązaniu z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, czego rozpoznawana skarga kasacyjna nie zawiera.

Zwrócić też należy uwagę, że – wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie – WSA nie ustala stanu faktycznego sprawy, lecz bada, czy przyjęty do rozpoznania sprawy został przez organ ustalony w sposób prawidłowy.

Z kolei, jeżeli skarżący kasacyjnie zarzuca, że WSA nie ustosunkował się do zarzutów skargi to powinien w tym zakresie podnieść zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa, który reguluje kwestię wymogów sporządzenia uzasadnienia wyroku, czego także rozpoznawana skarga nie zawiera.

Z powyższych formalnych względów Naczelny Sąd Administracyjny wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej uznał za nieusprawiedliwione.

Oznacza to, że przyjęty do rozpoznania sprawy przez WSA stan faktyczny sprawy był prawidłowy. Wynika z niego, że skarżący nieprawidłowo wypełnił wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r., ponieważ wskazał, że ubiega się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek jako płatnik za osoby ubezpieczone. Skarżący mimo telefonicznej informacji ZUS o konieczności złożenia poprawnego wniosku RDZ, takiego wniosku nie przedstawił. Dlatego odmowa prawa do zwolnienia skarżącego z obowiązku opłacania należności z tytułu składek odpowiada prawu.

Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 ppsa, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.