Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 222/17 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [...] na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 222/17, oddalił skargę [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

I

W dniu [...] czerwca 2016 r. Inspekcja Transportu Drogowego około godziny 12:50 w miejscowości [...] zatrzymała do kontroli autobus marki Mercedes -Benz o numerach rejestracyjnych [...], którym kierował [...], wykonując przewóz osób z [...] do [...] w ramach regularnej linii na podstawie zezwolenia nr [...] z godziną odjazdu z przystanku początkowego w Olsztynie o 12:10, w imieniu [...] prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą - [...] (dalej: skarżący, strona). W wyniku obserwacji prowadzonej przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego w okolicy przystanku [...] stwierdzono, że kierowca odjechał z niego o godzinie 12:01. Stwierdzono to na podstawie czasu na wideorejestratorze ustawianego automatycznie przez GPS. Według rozkładu jazdy załączonego do zezwolenia kierowca powinien odjechać z tego przystanku o godzinie 12:11.

Ponadto podczas rejestrowania trasy przejazdu wyżej wymienionego autobusu oraz późniejszej analizy nagranego materiału stwierdzono, że między miejscowościami [...] - około godziny 12:36 - kierowca wysadził pasażera w miejscu nie ujętym w rozkładzie jazdy. Około godziny 12:37 także w miejscu nie ujętym w rozkładzie jazdy kierowca wysadził kolejną osobę.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: WITD, organ I instancji) - działając na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm. – dalej: u.t.d.) oraz lp.2.2.2 i lp. 2.2.3 załącznika nr 3 do tej ustawy - wymierzył skarżącemu karę pieniężną w łącznej wysokości 3500 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 6 u.t.d. oraz lp.2.2.2 i lp. 2.2.3 załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym (karę 500 zł zgodnie z lp. 2.2.2. oraz karę 3000 zł zgodnie z lp. 2.2.3. załącznika nr 3).

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ II instancji ocenił, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy jest wiarygodny, rzetelny i jednoznacznie potwierdza zaistnienie stwierdzonych naruszeń, natomiast argumenty podniesione w odwołaniu stanowią jedynie polemikę z ustaleniami organu I instancji.

Organ odwoławczy uznał, że fakt odjazdu autobusu z przystanku [...] o godzinie 12:01, zamiast prawidłowo o godzinie 12:10, potwierdza nagranie z wideorejestratora. Podniósł, że na zarejestrowanym nagraniu o godzinie 12:01 przedmiotowy autobus jest widoczny w ciągu pojazdów jadących ulicą prowadzącą od dworca. Kierowca przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że z wymienionego przystanku odjechał około godziny 12:12 wskazywanej przez zegar na desce rozdzielczej. Jednak godzina wskazywana przez zegar na desce rozdzielczej po uwzględnieniu zmiany na czas letni, kasę fiskalną oraz czas wskazywany przez wideorejestrator - nie różni się, co potwierdza dokumentacja fotograficzna zegara na desce, kserokopia biletu, zapisy z wideorejestratora i z protokołu kontroli.

Z zapisu w protokole wynika, że kierowca został zatrzymany około godziny 12:50. Godzinę 11:49 (czas zimowy) wskazywał zegar na desce rozdzielczej. Także na bilecie widnieje godzina 12:49, a na kasie fiskalnej - 12:38. Zatrzymania do kontroli dokonano bezpośrednio po zakończeniu nagrania, tj. po godzinie 12:40. Zatem z powyższego bez żadnych wątpliwości wynika, że czas na widorejestratorze był taki sam - jak na urządzeniach ze skontrolowanego pojazdu. Tym samym, jak podkreślił organ II instancji, kierowca nie mógł odjechać zgodnie z rozkładem jazdy, skoro czas wskazywany przez każde z tych urządzeń jest taki sam.

Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, że kierowca odjechał z początkowego przystanku w [...] o godzinie 12:01, a więc niezgodnie z zezwoleniem udzielonym przedsiębiorcy na wykonywanie przewozu osób na linii regularnej [...].

Ponadto, w ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy jednoznacznie wskazuje, że w dniu kontroli kierowca - realizując przewóz osób na linii regularnej [...] kursem z godziny 12:10 z [...] pomiędzy miejscowościami [...] i [...] - wysadził dwójkę pasażerów w miejscach niebędących przystankami wymienionymi w rozkładzie jazdy stanowiącym załącznik do zezwolenia.

Pierwszą osobę kierowca wysadził około godziny 12:36. Następnie po przejechaniu kilkuset metrów około godziny 12:37 kierowca wysadził drugą z osób podróżujących tym pojazdem. Obydwie osoby zostały wysadzone koło skrzyżowania z ulicą, którą poruszał się skontrolowany autobus. Zarówno pierwsza osoba wysadzona podczas tego kursu - kobieta ubrana w czerwoną kurtkę, jak i druga osoba - ubrana w ciemną kurtkę wysiadły z przedmiotowego autobusu. Organ II instancji wskazał, że powyższe okoliczności potwierdza nagranie z wideorejestratora. Także kierowca w swoich zeznaniach złożonych w charakterze świadka przyznał, że na pewno wysadził jedną z tych osób. Co do wysadzenia drugiej osoby kierowca również nie zaprzeczył, że ją wysadził. Sporządzone nagranie nie potwierdza również, aby którakolwiek z osób wysadzonych poza przystankami czuła się źle, ponieważ po opuszczeniu autobusu każda z nich energicznie przeszła na drugą stronę ulicy udając się w kierunku skrzyżowań przy których wysiadły. W związku z tym organ II instancji przyjął, że kierowca wysadzając pasażerów w miejscach nie będących przystankami wskazanymi w rozkładzie jazdy stanowiącym załącznik do zezwolenia nr [...], naruszył warunki zezwolenia udzielonego przewoźnikowi.

W konsekwencji organ II instancji nie stwierdził zarzucanych przez stronę organowi I instancji uchybień procesowych. Stanął na stanowisku, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje także podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d. Zaznaczył, że skarżący nie przedłożył żadnych dowodów świadczących o braku wpływu na powstanie naruszenia. Przeciwnie, z zebranego materiału dowodowego wynika, że do powstania naruszeń przepisów u.t.d. doszło na skutek niestosowania się przez stronę do obowiązujących przepisów. Natomiast wskazywane przez pełnomocnika strony oświadczenie [...] mające potwierdzić jej zasłabnięcie podczas podróży skontrolowanym autobusem, nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, bowiem gdyby zasłabła w autobusie, to nie byłaby w stanie natychmiast po opuszczeniu autobusu przejść energicznym krokiem przez ulicę.

Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę strony.

Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszeń prawa dających podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W szczególności WSA nie zgodził się ze skarżącym, aby zgromadzone dowody wymagały uzupełnienia o zeznania świadków, tj. pasażerki – [...], której oświadczenie skarżący przedłożył organom oraz inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego przeprowadzających kontrolę, którzy spisali protokół kontroli oraz protokół przesłuchania kierowcy w dniu 9 czerwca 2016 r. i opatrzyli je swoimi podpisami i uwagami. Z dokumentów tych, jak i załączonego do akt nagrania wykonanego w czasie kontroli wideorejestratorem, wyraźnie wynika przebieg kontroli i na jakiej podstawie ustalono przedwczesny czas odjazdu autobusu z przystanku [...].

Zdaniem WSA w protokole kontroli wyraźnie podano, że czas ustalono na podstawie czasu na wideorejestratorze ustawianego automatycznie przez GPS. Także w oświadczeniu pasażerka jasno określiła, z jakich powodów kierowca wysadził ją przed wyznaczonym przystankiem. W takich okolicznościach nie było potrzeby powielania czynności dowodowych, w celu potwierdzenia przebiegu kontroli, czy podawanych przyczyn wysadzenia pasażerki poza wyznaczonym przystankiem, gdyż okoliczności te jasno wynikają już ze gromadzonych dowodów, w tym zeznań kierowcy. Zgromadzone dokumenty i płyta z nagraniem, w tym zeznania kierowcy, jak i oświadczenie pasażerki stanowiły wyczerpujący i kompletny materiał dowody, pozwalający organom orzekającym na obiektywne dojście do ustalenia prawdy materialnej, czyli zgodnej z rzeczywistością.

Według WSA nie nasuwa także zastrzeżeń ocena dokonana przez organy co do motywów wysadzenia przez kierowcę przed planowym przystankiem pasażerki w czerwonej kurtce, uwidocznionej na nagraniu. Sąd I instancji zgodził się z GITD, że zachowanie pasażerki, która po wyjściu z autobusu nie przejawiła żadnych oznak złego samopoczucia, zachowywała się naturalnie, od razu przeszła na drugą stronę jezdni i udała się w obranym kierunku, nie mogło stanowić usprawiedliwienia dla naruszenia warunków zezwolenia. Uprawniony jest więc wniosek, że kierowca miał wpływ na powstanie naruszenia, co wyklucza zastosowanie w sprawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

WSA wyjaśnił, że zgodnie z dyspozycją lp. 2.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie przewozu regularnego z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków, jest zagrożone karą 3000 zł - bez względu na ilość tego samego typu naruszeń podczas jednej kontroli. Dlatego dla rozstrzygnięcia nie ma znaczenia dochodzenie, ile razy kierowca dopuścił się omawianego naruszenia podczas kontrolowanego przewozu regularnego, wystarczy bowiem udowodnienie tylko jednego przekroczenia.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący [...] zaskarżając ten wyrok w całości i żądając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji naruszyły normy art. 7, 8, 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 - dalej: k.p.a.) poprzez zaniechanie przeprowadzenia kompleksowego postępowania dowodowego, niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego oraz dowolną a nie swobodną ocenę dowodów, czego konsekwencją było dokonanie przez organ nieprawidłowych ustaleń faktycznych i wadliwość decyzji wydanej na ich podstawie. Sąd I instancji przyjął, że czas odjazdu autobusu z przystanku został udowodniony w oparciu o nagranie z wideorejestratora, tj. urządzenia, które nie służy do pomiaru czasu, a także bezpodstawnie odmówił mocy dowodowej i wiarygodności oświadczeniu [...], co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż na skarżącego słusznie została nałożona kara pieniężna. Sąd I instancji dokonał niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji oraz dokonał błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Nadto zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego mogły przechylić szalę na korzyść skarżącego, gdyż dowód w postaci przesłuchania pasażera [...] przedstawiłby odmienny niż ustalony przez organ stan faktyczny sprawy, a w konsekwencji mogły zaistnieć uzasadnione podstawy, aby nie nakładać na skarżącego kary pieniężnej.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów strona przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. polegające na niedostrzeżeniu przez WSA w Olsztynie, że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji naruszyły art. 7, 8, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia kompleksowego postępowania dowodowego, nie zebranie i nie rozważenie całego materiału dowodowego oraz dowolną a nie swobodną ocenę dowodów, czego konsekwencją było dokonanie przez organ nieprawidłowych ustaleń faktycznych i wadliwość decyzji wydanej na ich podstawie.

Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej jej autor polemizuje w istocie z oceną materiału dowodowego dokonaną przez organ i zaakceptowaną przez Sąd I instancji - podważając wiarygodność czasu wyświetlanego na wideorejestratorze w momencie nagrania przedwczesnego odjazdu autobusu z przystanku [...] udowodnionego w oparciu o nagranie z wideorejestratora, a także nie zgadzając się z oceną organu, który nie przyjął wersji skarżącego co do faktycznego zasłabnięcia (złego poczucia się) pasażerki - [...], co miałoby stanowić okoliczność, która zmusiła kierowcę do zatrzymania autobusu w miejscu niebędącym przystankiem wymienionym w rozkładzie jazdy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można podzielić stanowiska zawartego w skardze kasacyjnej, że organy nie zebrały materiału dowodowego i wyczerpująco go nie rozpatrzyły, czy też, że ocena poszczególnych dowodów lub ich całokształtu uchybia treści art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., zaś Sąd I instancji dokonał wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej. Co istotne kasator podważa w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyłącznie ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organ w odniesieniu do kwestii przedwczesnego odjechania przez kierowcę z przystanku [...] oraz faktycznego zasłabnięcia pasażerki - [...].

Podzielając stanowisko Sądu I instancji nie można się zgodzić ze skarżącym, aby zgromadzone dowody wymagały uzupełnienia. Bowiem z materiału dowodowego (m.in. protokołu kontroli, protokołu przesłuchania kierowcy, oświadczenia pasażerki), jak i załączonego do akt nagrania wykonanego w czasie kontroli wideorejestratorem, wyraźnie wynika przebieg kontroli i na jakiej podstawie ustalono przedwczesny czas odjazdu autobusu z przystanku [...].

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organy zasadnie rozstrzygnęły w oparciu o nagranie z wideorejestratora, że kierowca autobusu [...] odjechał z tego przystanku przed czasem. Analogicznie w przedłożonym organom przez skarżącego oświadczeniu pasażerka jasno określiła, z jakich powodów kierowca wysadził ją przed wyznaczonym przystankiem. W takich okolicznościach nie było potrzeby powielania czynności dowodowych, w celu potwierdzenia przebiegu kontroli, czy podawanych przyczyn wysadzenia pasażerki poza wyznaczonym przystankiem, gdyż okoliczności te jasno wynikają już ze gromadzonych dowodów, w tym zeznań kierowcy. Zgromadzone dokumenty i płyta z nagraniem, w tym zeznania kierowcy, jak i oświadczenie pasażerki stanowiły wyczerpujący i kompletny materiał dowody, pozwalający organom na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.

Natomiast wskazywane przez pełnomocnika strony oświadczenie [...] mające potwierdzić jej zasłabnięcie podczas podróży skontrolowanym autobusem, nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Prawdziwości oświadczenia pasażerki dołączonego do akt sprawy i zeznania kierowcy w tym względzie, przeczy nagranie z wideorejestratora, pokazujące spontaniczne zachowanie pasażerki w momencie wysadzenia jej z autobusu. Pasażerka bowiem - po energicznym wyjściu z autobusu - nie przejawiała żadnych oznak złego samopoczucia, a tym bardziej zasłabnięcia, zachowywała się naturalnie, od razu przeszła na drugą stronę jezdni i udała się w obranym kierunku. Trudno nie przyznać racji Sądowi I instancji i organowi, że gdyby pasażerka zasłabła, czy źle się poczuła w autobusie, to nie byłaby w stanie natychmiast po opuszczeniu autobusu przejść energicznym krokiem przez ulicę i udać się dalej w obranym kierunku.

Ponadto podkreślenia wymaga, że w sytuacji konieczności zatrzymania pojazdu z powodu nagłego i niemożliwego do przewidzenia pogorszenia stanu zdrowia (samopoczucia) pasażerki uzasadnione i logiczne byłoby zgłoszenie tego faktu do protokołu kontroli, która odbyła się natychmiast po zdarzeniu, a nie - odmówienie przez kierowcę podpisania protokołu kontroli. Dodać do tego można, że zgłoszenie podczas kontroli zaistnienia spornego zdarzenia pozwoliłoby na natychmiastową, na miejscu, weryfikację twierdzeń kierowcy. Skarżący jako przedsiębiorca prowadzący działalność powinien w trakcie kontroli przedstawić i domagać się odnotowania przebiegu zdarzenia lub bezpośrednio odebrać dane od ewentualnych świadków. Trudno również dać wiarę argumentacji kierowcy, który wskazuje, że kierowała nim troska o zdrowie pasażerki, kiedy z nagrania wyraźnie wynika, że niezwłocznie po wyjściu pasażerki z autobusu odjechał, nie interesując się jej losem, zaś pasażerka udała się w obranym kierunku. W takim stanie rzeczy należy przyznać rację Sądowi I instancji, który stwierdził, że nie można przyjąć wersji skarżącego o złym samopoczuciu pasażerki, a w konsekwencji uznać, że okoliczność ta zmusiła kierowcę do zatrzymania autobusu w miejscu nieujętym w rozkładzie jazdy i że mogła ona stanowić usprawiedliwienie dla naruszenia warunków zezwolenia.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804, ze zm.).