Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Marszałka Województwa Świętokrzyskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem Województwa Świętokrzyskiego a Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie o wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku o zmianę ostatecznej decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego postanawia: wskazać Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie

Pismem z dnia 5 listopada 2018 r. Marszałek Województwa Świętokrzyskiego zwrócił się z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie poprzez wskazanie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jako organu właściwego do rozpoznania wniosku [...] w R. o zmianę decyzji Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z dnia [...] stycznia 2013 r. udzielającej Wojewódzkiemu Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w W. Oddział w R. pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód rzeki [...] na stopniu czołowym zbiorników "[...]" na retencjonowanie śródlądowych wód powierzchniowych w zbiorniku wodnym "[...]" powstałym w wyniku piętrzenia oraz na korzystanie z wód rzeki [...] do celów energetycznych w przepływowej elektrowni wodnej usytuowanej na stopniu czołowym zbiornika – w gminach [...],[...] i [...], woj. [...].

W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jakoby był właściwy do rozpatrzenia wniosku o zmianę własnej decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. Zdaniem Marszałka określenie właściwości rzeczowej organu wyłącznie na podstawie art. 155 k.p.a. jest błędne. Proces ten winien być dokonany w oparciu o art. 19 i 20 k.p.a. z uwzględnieniem aktualnie obowiązujących przepisów prawa materialnego regulujących właściwość rzeczową organów administracji w tego rodzaju sprawach. W ocenie Marszałka organem właściwym w sprawie jest Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. na podstawie art. 397 ust. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne z 2017 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566 ze zm.). Marszałek nie może bowiem wydać decyzji w oparciu o przepisy już nieobowiązujące i nie powinien być traktowany jako organ właściwy. Dalej wnioskodawca podniósł, że oprócz utraty kompetencji w zakresie pozwoleń wodnoprawnych należy mieć także na względzie przejęcie przez Wody Polskie pracowników urzędów marszałkowskich, którzy mieli powierzane zadania, wynikające z przepisów uchylanej ustawy (art. 542 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego z 2017 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Decyzja ostateczna, której wnioskodawca domaga się zmiany, na podstawie art. 155 k.p.a., została wydana przez Marszałka Województwa Świętokrzyskiego w dniu [...] stycznia 2013 r. na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2012 r., poz. 1445). W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2268) z dniem 1 stycznia 2018 r. powyższa ustawa Prawo wodne z 2001 r. utraciła moc (art. 573 Prawa wodnego z 2017 r.) i zasadniczo uległa zmianie właściwość rzeczowa organów w przedmiocie zgód wodnoprawnych.

A zatem, w sprawie niniejszej spór sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy – w przypadku zmiany stanu prawnego w zakresie właściwości rzeczowej organu – kompetencja organu do zmiany decyzji ostatecznej, wydanej na podstawie ustawy Prawo wodne z 2001 r., winna zostać ustalona z uwzględnieniem aktualnie obowiązujących przepisów, czy też organem właściwym do rozpatrzenia podania o zmianę decyzji jest organ właściwy w dacie jej wydania.

Właściwość organów administracji o zmianę decyzji ostatecznej określa art. 155 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu organem właściwym do zmiany decyzji ostatecznej jest organ administracji publicznej, który ją wydał. Jednak przy wykładni powyższego należy uwzględnić stan prawny, jaki obowiązuje w dacie kiedy wniosek o zmianę decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. jest rozpatrywany. W przypadku kiedy od czasu wydania decyzji, która ma być zmieniona, zmienił się stan prawny i uległa zmianie właściwość organów, należy przyjąć, że organem właściwym do rozpatrzenia takiego wniosku jest organ, który aktualnie jest organem pierwszej instancji w danej sprawie (jeżeli decyzja ostateczna była decyzją wydaną w pierwszej instancji).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przypadku zmiany decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a. dochodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy, która była przedmiotem zmienianej decyzji. W tej sytuacji można przyjąć, że jeżeli po wydaniu decyzji ostatecznej zmieniły się przepisy prawa materialnego, określające organ właściwy do wydania tej decyzji, to do jej zmiany na podstawie art. 155 k.p.a. nie jest właściwy organ, który wydał tę decyzję, lecz organ właściwy zgodnie z tymi zmienionymi przepisami. Takie stanowisko, podzielane przez skład Sądu orzekający w tej sprawie, zaprezentowane zostało m.in. w wyroku NSA z dnia 23 lipca 2015 r. II OSK 3064/13, w którym stwierdzono, iż "w przypadku kiedy od czasu wydania decyzji, która ma być zmieniona, zmienił się stan prawny i uległa zmianie właściwość organów, należy przyjąć, że organem właściwym do rozpatrzenia takiego wniosku jest organ, który aktualnie jest organem pierwszej instancji w danej sprawie (jeżeli decyzja ostateczna była decyzją wydaną w pierwszej instancji)". Pogląd ten został następnie podzielony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 grudnia 2018 r. II OW 103/18.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęcie koncepcji, że organem właściwym do zmiany decyzji ostatecznej jest w tej sprawie nadal marszałek województwa, prowadziłoby do merytorycznego orzekania i wydawania decyzji w sprawie przez organ który utracił już swoją właściwość rzeczową w tego rodzaju sprawach, co w konsekwencji skutkowałoby naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej, którą organy administracji winny przestrzegać z urzędu.

Mając na uwadze powyższe, skoro w sprawie nie jest sporne, że w związku z wejściem w życie Prawa wodnego z 2017 r. marszałkowie województw utracili kompetencje z zakresu wydawania pozwoleń wodnoprawnych, a aktualnie organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich (art. 397 ust. 3 pkt 1 Prawa wodnego z 2017 r.), Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., wskazał Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie.

Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji.