Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.M. oraz [..] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt: I SA/Wa 1770/17 o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skarg M.M., [..] Sp. z o.o. oraz Miasta Stołecznego Warszawa na decyzję Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa z dnia [..] sierpnia 2017 r., sygn. akt: [..] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

We wniesionej przez M.M. oraz [..] Sp. z o.o. z siedzibą w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na decyzję Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa z dnia [..] sierpnia 2017 r., sygn. akt: [..] w przedmiocie uchylenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [..] marca 2012 r., nr [..] i umorzenia postępowania z wniosku M.M.: o uchylenie decyzji tego organu z dnia [..] lutego 2012 r., nr [..] i ustanowienie na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego, zawarto wniosek – oparty o przepis art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 zmianę sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) - o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżących w sprawie zachodzi bowiem niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wykonanie decyzji Komisji mogłoby spowodować dalsze wpisy w księdze wieczystej nieruchomości, jak również stanowić podstawę do podważania decyzji ustanawiającej własność nieruchomości lub próbę podważenia umowy użytkowania. Może również w sposób negatywny wpłynąć na sytuację prawną skarżących w innych postępowaniach, a w ostateczności doprowadzić do wywłaszczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt: I SA 1770/17 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji podkreślając, że wniosek nie został poparty wskazaniem takich okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie ochrony tymczasowej. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja uchyla decyzję Prezydenta m.st. Warszawy nr [..] wydaną w trybie art. 155 k.p.a., którą zmieniono podmiot, na rzecz którego przyznano prawo użytkowania wieczystego decyzją Prezydenta m.st. Warszawy nr [..]. Odnosząc się zmiany dokonanej w księgach wieczystych Sąd stwierdził, że wpis prawa własności na rzecz m.st. Warszawy nastąpił w wyniku decyzji Komisji z dnia [..] sierpnia 2017 r., w sprawie o sygn. akt: [..] uchylającej decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [..] lutego 2012 r., nr [..] i odmawiającej przyznania użytkowania wieczystego, a nie w rezultacie uchylenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [..] marca 2012 r., nr [..]. Tym samym Sąd nie znalazł podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jako nie powodującej skutków, o których mowa w art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Pismem z dnia 21 grudnia 2017 r. M.M. oraz [..] Sp. z o.o. z siedzibą w W. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, podnosząc, że wskazane we wniosku okoliczności stanowią trudne do odwrócenia skutki, które częściowo już nastąpiły. W księgach wieczystych dokonano bowiem zmiany wpisu właściciela. Spółka została pozbawiona prawa własności nieruchomości. Ponadto najemcy nieruchomości wstrzymali płatności czynszu najmu oraz zażądali zwrotu pobranego czynszu jako świadczenia nienależnego (od dnia [..] sierpnia 2017 r.). Żalący się ponieśli więc szkodę materialną oraz utracili zaufanie kontrahentów i partnerów biznesowych, którego nie da się odbudować. Niekonstytucyjne wywłaszczenie Spółki stoi w sprzeczności z zasadą rękojmi wiary ksiąg wieczystych. Zdaniem skarżących, przytoczone w zażaleniu – i zapadłe już skutki są trudne do odwrócenia i pociągają za sobą straty materialne i utratę zaufania wobec skarżących.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) zwanej dalej p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. i wyłącznie z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu administracyjnego jest ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom, a nie ocena legalności tego aktu.

Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd może na wniosek skarżącego wydać zatem postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania zaskarżonego aktu, które mogłyby nastąpić w następstwie jego wzruszenia w postępowaniu sądowym. Z konstrukcji przepisu wynika, że obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że w celu uzyskania ochrony własnego interesu skarżący, po wniesieniu skargi bądź równocześnie z dokonaniem tej czynności, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, ma obowiązek nie tylko wykazania zaistnienia ustawowych przesłanek, ale przede wszystkim ich uzasadnienia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 182/10; z dnia 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12; z dnia 11 października 2012 r., II OZ 877/12; z dnia 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12; z dnia 15 stycznia 2013 r., II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12; z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12; z dnia 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12; z dnia 15 marca 2013 r., II FSK 410/13; z dnia 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13).

Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ogólnikowe zaś twierdzenia strony, pozbawione szerszego uzasadnienia, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Mając powyższe na uwadze, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że nie zachodziły podstawy do uwzględnienia wniosku w niniejszej sprawie.

Bez wątpienia, w pośredni lub bezpośredni sposób, wykonanie decyzji wpływa na odmienne ukształtowanie stosunków własnościowych nieruchomości. Jednak z okolicznością tą nie powiązano we wniosku jakichkolwiek argumentów mogących stanowić przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ograniczając się do niekonkretnego twierdzenia o negatywnym wpływie decyzji na sytuację prawną w innych postępowaniach i tezie, że w ostateczności wykonanie decyzji mogłoby doprowadzić do wywłaszczenia. Wskazane powody nie stanowią przesłanek wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.

W zażaleniu podjęto próbę obrony stanowiska o konieczności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że trudne do odwrócenia skutki już nastąpiły, poprzez dokonanie wpisu nowego właściciela w księgach wieczystych, co spowodowało szkodę majątkową u skarżących oraz utratę zaufania kontrahentów, którego nie da się odbudować. Okoliczności te, ponadto podobnie jak we wniosku, ujęte ogólnikowo, nie stanowią wystarczającej podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku tak, aby przekonać sąd, co do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom spowodowanym wykonaniem nieprawomocnej decyzji. Zatem zarzuty podnoszone w zażaleniu nie podważają trafności stanowiska Sądu I instancji zaprezentowanego w zaskarżonym postanowieniu, ponieważ zarzuty te nie wskazują na wystąpienie znacznej szkody, przez niepoparte żadnymi dowodami wskazanie, że skarżący zostali obecnie pozbawieni dochodu z nieruchomości. Nie zawarto argumentacji, która mogłaby uprawdopodobnić, że w wyniku wykonania decyzji szkodę w majątku skarżących można ocenić jako znaczną, a więc mającą negatywny wpływ na sytuację finansową skarżących. Nie wskazano także na jakiekolwiek trudne do odwrócenia skutki. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Nie sposób przyjąć, że obowiązkowi wykazania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków czyni zadość samo oświadczenie wnioskodawcy, a bez wątpienia skarżący nie przedstawili żadnych dowodów popierających ich argumentację w świetle wyjaśnionych powyżej ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie może domniemywać istnienia przesłanek określonych w powołanym przepisie. Zaskarżone postanowienie, w którym Sąd oceniał wskazane we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności, nie narusza zatem prawa. Wykonanie decyzji bez wątpienia wiąże się z niedogodnością dla skarżących, którzy zakwestionowali decyzję w drodze skargi do sądu administracyjnego broniąc swoich interesów. Jednakże możliwość ochrony tymczasowej, jaką przewiduje art. 61 § 3 p.p.s.a. jest instytucją szczególną, a jej zastosowanie zależy od wykazania ustawowych przesłanek, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono, nie wiąże się natomiast z oceną legalności decyzji, która będzie przedmiotem podstępowania sądowego w sprawie ze skargi na decyzję Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa z dnia [..] sierpnia 2017 r., sygn. akt: [..]. Dodatkowo wskazać należy, że wpis w księdze wieczystej w wyniku wydania decyzji Komisji znajduje oparcie w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2017 r., poz. 718), zgodnie z którym ostateczna decyzja, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 i 3, stanowi podstawę wykreślenia w księdze wieczystej wpisu dokonanego na podstawie uchylonej decyzji reprywatyzacyjnej lub na podstawie aktu notarialnego sporządzonego z uwzględnieniem uchylonej decyzji reprywatyzacyjnej oraz wpisania jako właściciela m.st. Warszawy. Przepisu art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece nie stosuje się.

Z powyżej wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.