Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. [...] w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2024 r., sygn. akt VII SAB/Wa 137/24 odrzucające skargę W. [...] w W. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w postępowaniu odwoławczym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 października 2024 r., sygn. akt VII SAB/Wa 137/24, odrzucił skargę W. [...] w W. (W.) na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz zwrócił stronie skarżącej uiszczony w kwocie 100 zł wpis sądowy od skargi.

Sąd podał, że pismem z dnia 14 maja 2024 r. W. złożyła skargę na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która to skarga została podpisana przez członka zarządu P. K. W wykonaniu zarządzenia z dnia 18 czerwca 2024 r. wezwano stronę skarżącą do złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (uchwały w sprawie wyboru zarządu wspólnoty mieszkaniowej) oraz do nadesłania skargi podpisanej przez przynajmniej dwóch członków zarządu - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik strony skarżącej przedłożył kopie uchwał ogółu właścicieli Wspólnoty nr [...], nr [...] oraz złożył oświadczenie, że w dniu podpisywania skargi z dnia 14 maja 2024 r. zarząd był jednoosobowy.

Sąd wskazał na przepisy art. 28 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") i art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2021 r. poz. 1048 ze zm.). Następnie podniósł, że w sprawie nie ma sporu co do tego, że wniesiona w imieniu Wspólnoty skarga nie została prawidłowo podpisana - pod treścią skargi podpisał się jeden członek zarządu. Zarząd skarżącej jest kilkuosobowy, co wynika z dokumentów zawartych w aktach sprawy, a zatem stosownie do art. 21 ust. 2 ustawy o własności lokali, za wspólnotę mieszkaniową oświadczenia woli składają przynajmniej dwaj jego członkowie. Tym samym jeden członek zarządu nie jest uprawniony do samodzielnej reprezentacji Wspólnoty. W tej sytuacji, prawidłowo strona skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków skargi poprzez nadesłanie skargi podpisanej przez przynajmniej dwóch członków zarządu. Sąd stwierdził, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione, a to uniemożliwia jej nadanie dalszego biegu i skutkuje jej odrzuceniem.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Wspólnota zarzucając naruszenie: 1) art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, albowiem strona nie powinna zostać wezwana do uzupełnienia braków skargi, które nie istnieją; 2) art. 21 ust. 2 ustawy o własności lokali przez błędną wykładnię i uznanie, że zarząd strony skarżącej jest wieloosobowy.

W uzasadnieniu środka zaskarżenia Wspólnota wskazała, że prawidłowym sposobem reprezentacji strony jest zarząd jednoosobowy, istniejący zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy o własności lokali, jedynym członkiem zarządu, umocowanym przez właścicieli lokali położnych w budynku strony, jest P. K. Umocowanie P. K. jako członka zarządu wynika z uchwały z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...]. Na skutek rezygnacji E. M. i śmierci M. N. (okoliczności wynikające z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy) jedynym członkiem zarządu pozostał P. K. Na skutek rezygnacji i śmierci dwóch członków zarządu, zarząd wieloosobowy stał się zarządem jednoosobowym, tak więc z mocy samego prawa, zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy o własności lokali, oświadczenia woli składa jedyny członek zarządu, tj. P. K.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w nim podniesione.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie.

Wspólnota mieszkaniowa jest jednostką organizacyjną posiadającą zdolność sądową (art. 25 § 3 p.p.s.a.) i w postępowaniu przed sądem administracyjnym dokonuje czynności przez organ albo osoby uprawnione do działania w jej imieniu (art. 28 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 29 p.p.s.a. taki organ lub osoby mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Jeżeli dokument wymieniony w art. 29 p.p.s.a. nie zostanie dołączony do skargi, która z natury rzeczy jest pierwszą czynnością w postępowaniu przed sądem administracyjnym, wzywa się stronę do uzupełnienia braku formalnego skargi pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie skarga została podpisana przez P. K. - członka zarządu Wspólnoty, do skargi nie został dołączony żaden dokument, z którego wynikałby sposób reprezentacji strony skarżącej. Zasadnie zatem Sąd I instancji wezwał Wspólnotę do złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (uchwały w sprawie wyboru zarządu Wspólnoty) oraz do nadesłania skargi podpisanej przez przynajmniej dwóch członków zarządu, w sytuacji gdy zarząd jest kilkuosobowy. Stosownie bowiem do art. 21 ust. 2 ustawy o własności lokali, gdy zarząd jest kilkuosobowy, oświadczenia woli za wspólnotę mieszkaniową składają przynajmniej dwaj jego członkowie.

W odpowiedzi na wezwanie profesjonalny pełnomocnik Wspólnoty nadesłał m.in.: uchwałę nr [...] z dnia [...]marca 2004 r. właścicieli lokali nieruchomości przy ul. [...] [...] w [...] w sprawie zmiany składu zarządu Wspólnoty (ukonstytuowano zarząd w osobach: C. T., M. N., E. M.); uchwałę nr [...] (data odręczna niejednoznaczna) właścicieli lokali nieruchomości przy ul. [...] [...] w [...] w sprawie zmiany składu zarządu Wspólnoty (ukonstytuowano zarząd w osobach: P. K., M. N., E. M.).

Z analizy treści złożonej skargi, akt administracyjnych sprawy, a także zażalenia, wynika, że na skutek rezygnacji E. M. ([...].03.2016 r.) i śmierci M. N. ([...].05.2022 r.) wystąpiły braki w składzie zarządu Wspólnoty. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że skoro Wspólnota zadecydowała, że będzie ją reprezentował zarząd nie jednoosobowy, a kilkuosobowy (trzyosobowy), co wynika z załączonej uchwały nr [...], to nie można przyjąć, że w sytuacji rezygnacji jednego członka zarządu i śmierci drugiego, zarząd Wspólnoty stał się zarządem jednoosobowym, a P. K. jest uprawniony do samodzielnej reprezentacji Wspólnoty. Zgodnie z art. 20 ust. 1 zd. 1 ustawy o własności lokali, jeżeli liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych jest większa niż trzy, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. Oznacza to, że zarząd jedno lub kilkuosobowy jest wyłaniany w określonej formie i tylko uchwała wspólnoty może to zmienić. W przypadku rezygnacji, bądź śmierci, członka zarządu, powstaje wakat na stanowisku członka zarządu, który może być obsadzony przez nowo powołanego członka, bądź właściciele mogą podjąć nową uchwałę o utworzeniu zarządu w mniejszym składzie. Do tego czasu mamy do czynienia z tzw. "zarządem kadłubowym", tj. sytuacją gdy skład osobowy danego organu jest mniejszy od minimalnego jego składu określonego uchwałą wspólnoty w zakresie przyjętego sposobu reprezentacji. Jeżeli skarżącą Wspólnotę obecnie reprezentuje tylko jeden członek zarządu, to niezbędne jest podjęcie uchwały właścicieli lokali nieruchomości o uzupełnieniu składu zarządu, bądź o powołaniu zarządu jednoosobowego. Jeszcze raz należy podkreślić, że skoro wolą Wspólnoty (właścicieli lokali) było powołanie zarządu kilkuosobowego, to tylko ona może zmienić sposób reprezentacji i przyjąć odmienny jednoosobowy sposób reprezentacji. Powyższe stanowisko jest zbieżne z wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 792/18 oraz w postanowieniu z dnia 12 października 2023 r., sygn. akt II OZ 578/23.

Na marginesie, strona skarżąca nie przedłożyła do akt sądowych sprawy żadnego aktu "założycielskiego" określającego sposób zarządu nieruchomością wspólną, który by ewentualnie potwierdzał także możliwość jednoosobowej reprezentacji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzony brak w składzie zarządu Wspólnoty, jest jednakże brakiem w składzie właściwych organów, który może być uzupełniony w sposób określony w art. 31 p.p.s.a. Zgodnie z art. 31 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W myśl art. 31 § 3 p.p.s.a., jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie. Zniesienie postępowania, w formie w jakiej ustawodawca powołał się w art. 31 p.p.s.a., oznacza uznanie tego postępowania za niebyłe w całości lub części, zarówno w zakresie czynności procesowych stron, jak i czynności sądu. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że braki w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą, w zależności od momentu ich ujawnienia, powodują odrzucenie skargi lub wniosku - art. 58 § 1 pkt 5, także w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., zawieszenie postępowania - art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a., nieważność postępowania - art. 183 § 2 pkt 2 lub przesłankę do jego wznowienia - art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Braki istniejące w chwili wnoszenia skargi skutkują odrzuceniem skargi, a nie zawieszeniem postępowania (zob. postanowienia NSA: z dnia 15 listopada 2024 r., sygn. III FZ 442/24; z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OZ 226/11; A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 58).

W związku z powyższym zaszła podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Ponownie rozpatrując sprawę Sąd I instancji uwzględni stanowisko wyrażone w uzasadnieniu niniejszego postanowienia i podejmie stosowne działania w trybie art. 31 § 1 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.