Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 6 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Po 157/22 odrzucające skargę D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 30 listopada 2021 r. nr ... w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Po 157/22 odrzucił skargę D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 30 listopada 2021 r. nr ... w przedmiocie warunków zabudowy.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarga na opisaną powyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. zawierała braki formalne.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2022 r. wezwano skarżącą do nadesłania 10 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.

Powyższe zarządzenie zostało doręczone w drodze doręczenia zastępczego, w dniu 24 marca 2022 r. W zakreślonym terminie skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zatem, iż skarga podlegała odrzuceniu wskazując, że stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329), Sąd odrzuca skargę, której braków formalnych nie uzupełniono w terminie. Zgodnie z art. 47 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do skargi (jak i innego pisma strony w postępowaniu sądowym) należy dołączyć jej odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jak zauważono w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13 niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 powyższej ustawy, uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd.

Sąd Wojewódzki wskazał, że do skargi nie załączono wymaganej ilości odpisów dla pozostałych stron postępowania. Stwierdzony brak formalny nie został usunięty przez skarżącą pomimo skutecznego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę.

W zażaleniu na postanowienie Sądu z dnia 27 kwietnia 2022 r., skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając:

1. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 47 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 , art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP mającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a polegającą na uznaniu, że nieprzedłożenie przez skarżącą określonej liczby odpisów skargi stanowiło podstawę do odrzucenia złożonej skargi, mimo że nie jest to brak uniemożliwiający skardze nadanie dalszego biegu,

2. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 73 § 1, 2 i 3 p.p.s.a., mającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a polegającą na przyjęciu, że skarżącej prawidłowo w trybie doręczenia zastępczego doręczono zarządzenie wzywające ją do nadesłania 10 odpisów skargi, mimo że przedmiotowe doręczenie nie spełniało wymogów art. 73 p.p.s.a., albowiem w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącej nie pozostawiono jakiegokolwiek zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej, adnotacja o powtórnej awizacji przesyłki nie zawiera podpisu doręczyciela, umieszczona przez doręczyciela informacja o placówce pocztowej, w której pozostawiono dowodową przesyłkę pocztową jest nieprawidłowa, a nadto opisana na zwróconej przesyłce data jej pierwszej awizacji budzi wątpliwości co do jej wiarygodności, a data widniejąca na odcisku pieczęci placówki pocztowej świadczy o tym, że dowodowa przesyłka nie została złożona we właściwej placówce pocztowej na okres 14 dni.

W piśmie uzupełniającym z dnia 24 czerwca 2022 r. skarżąca wskazała, że złożyła reklamację, w której wskazywała, że przesyłka polecona nie była prawidłowo awizowana. W odpowiedzi z dnia 25 maja 2022 r. Poczta Polska S.A. początkowo informowała, że na przedmiotowej przesyłce umieszczono odcisk datownika placówki pocztowej z niewłaściwą datą awizacji. W piśmie tym wskazano jednocześnie, że skarżąca odbierała przesyłki pocztowe w dniach 9 i 28 marca 2022 r. Ponieważ pismo to nie wyjaśniało wszystkich wątpliwości związanych z prawidłowością doręczenia przesyłki, skarżąca skierowała w tej sprawie do Poczty Polskiej S.A. kolejne pismo reklamacyjne. W jego następstwie przeprowadzone zostało postępowanie wyjaśniające. W piśmie z dnia 23 czerwca 2022 r. Poczta Polska S.A. przyznała, że informacja o miejscu awizowania przesyłki była niepełna, albowiem listonosz wskazał jedynie numer placówki pocztowej jako 69, nie wskazując nazwy ulicy, a przesyłka ta złożona została w Filii Urzędu Pocztowego 69 przy ul. Mogileńskiej (a nie w Urzędzie Pocztowym 69). Poczta Polska S.A. przyznała nadto, że dowodowa przesyłka faktycznie umieszczona została w urzędzie pocztowym dopiero w dniu 14 marca 2022 r., ponieważ listonosz nie zdążył jej wcześniej tam doręczyć. Tym samym Poczta Polska S.A. zmieniła swoje stanowisko zawarte w uprzednim piśmie z dnia 25 maja 2022 r., z którego wynikało, że odcisk datownika zawierał nieprawidłową datę pierwszej awizacji. Przeprowadzenie przez operatora pocztowego postępowania wyjaśniającego pozwoliło na ustalenie, że przesyłka ta faktycznie pozostawiona została w urzędzie pocztowym w dniu 14 marca 2022 r., a nie w dniu 10 marca 2022 r.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a., awizowana przesyłka pocztowa złożona winna być w placówce pocztowej na okres 14 dni. Skoro zatem przesyłka faktycznie złożona została w urzędzie pocztowym w dniu 14 marca 2022 r., winna ona znajdować się tam do dnia 28 marca 2022 r. W tym dniu niewątpliwie zostałaby ona odebrana przez skarżącą, albowiem była wówczas w tym urzędzie pocztowym i odbierała adresowaną do niej korespondencję, co Poczta Polska S.A. potwierdziła w piśmie z dnia 25 maja 2022 r.

Zdaniem skarżącej, uchybienie to miało niewątpliwie negatywne konsekwencje, albowiem gdyby przesyłka - tak jak powinna - znajdowała się w urzędzie pocztowym do dnia 28 marca 2022 r., zostałaby przez nią odebrana. Nadto istotne było również to, że Poczta Polska S.A. przyznała, iż zanotowana przez listonosza informacja o miejscu awizowania przesyłki była nieprawidłowa, albowiem nie wynikało z niej, że pozostawiona została w Filii Urzędu Pocztowego 69.

Tym samym, w ocenie skarżącej, z dokumentów przesłanych przez Pocztę Polską S.A. wynika, że zarządzenie Sądu o wezwaniu D. M. do nadesłanie 10 odpisów skargi nie zostało jej prawidłowo doręczone w trybie doręczenia zastępczego, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.

W zaskarżonym postanowieniu Sąd Wojewódzki przyjął, iż pomimo skutecznego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi skarżąca, w zakreślonym terminie, nie nadesłała wymaganej ilości jej odpisów, zatem brak formalny skargi nie został usunięty, co uzasadniało odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a.

Niemniej jednak przedstawione i udokumentowane przez pełnomocnika okoliczności dotyczące doręczenia pisma zawierającego wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi wymagały zweryfikowania ustaleń przyjętych przez Sąd Wojewódzki w zaskarżonym postanowieniu tj. tezy o skuteczności wezwania skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Zaznaczyć należy, że przewidziana w art. 73 p.p.s.a. fikcja doręczenia rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało skutecznie doręczone adresatowi. Ustanowienie przez ustawodawcę tego rodzaju doręczenia podyktowane jest potrzebą ochrony biegu postępowania sądowego przed jego zatamowaniem wskutek nieodebrania pisma sądowego przez stronę. Co ważne domniemanie w zakresie skutecznego doręczenia przesyłki może zostać obalone, gdy adresat wykaże, że mimo zastosowania tej formy doręczenia pismo nie zostało doręczone z przyczyn od niego niezależnych (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowski. Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2011, str. 384-385 i powołane tam orzeczenia NSA). Do obalenia domniemania doręczenia w trybie art. 73 p.p.s.a. nie jest wystarczające samo twierdzenie strony, że nie zostało jej doręczone ani pismo sądowe, ani awizo.

W niniejszej sprawie pełnomocnik przedstawił jednak dokumentację wskazującą w sposób przekonujący, że w niniejszej sprawie informacja o miejscu awizowania przesyłki była niepełna, bowiem Poczta Polska S.A. w odpowiedzi z dnia 23 czerwca 2022 r. na reklamację skarżącej wskazała, że "postępowanie wyjaśniające w ramach, którego zbadano okoliczności towarzyszące zgłoszonej sprawie wykazało, iż postępowanie służb pocztowych z przesyłką poleconą nr ..., nie było prawidłowe. Przedmiotowa przesyłka po nieudanej próbie doręczenia w dniu 10 marca 2022 roku została zaawizowana do odbioru w Filii Urzędu Pocztowego Poznań 69 zlokalizowanej przy ul. Mogileńskiej 8 w Poznaniu. Sporządzone zawiadomienie listonosz umieścił w skrzynce oddawczej. Uzupełniając potwierdzenie odbioru jako miejsce pozostawienia awizowanej przesyłki listonosz wpisał jedynie numer placówki pocztowej jako 69, nie wskazując nazwy ulicy. Z powodu skrócenia czasu pracy placówki awizacyjnej, nie zdążył fizycznie dostarczyć przesyłki do placówki pocztowej w tym dniu ani też w następnym. Przesyłka została dostarczona do placówki pocztowej 14 marca br., co odzwierciedla odcisk datownika umieszczony na przesyłce. Fakt przyjęcia awizowanej przesyłki w placówce pocztowej jest również wprowadzany do systemu informatycznego. Przedmiotowa przesyłka jako awizowana została wprowadzona do systemu 14 marca 2022 roku godz. 13:09. Powtórne zawiadomienie zostało wygenerowane z systemu informatycznego przez placówkę pocztową tj. Filię Urzędu Pocztowego Poznań 69 ul. Mogileńska 8, w którym wskazano właściwe miejsce przechowywania przesyłki (tj. Poznań 69 ul. Mogileńska 8) oraz termin odbioru (24 marca br.) i przekazane do doręczenia 18 marca br. Fakt dokonania powtórnej awizacji został odnotowany na przesyłce oraz wprowadzony do systemu śledzenia przesyłek 18 marca 2022 roku godz. 08:50. Przesyłka niepodjęta przez adresata została odesłana nadawcy 25 marca (2022 r.)".

Z powyższych okoliczności wynika, że wbrew regulacji art. 73 § 1 p.p.s.a., przedmiotowa przesyłka została zwrócona nadawcy przed upływem 14 dni, co mogło przyczynić się do jej nieodebrania przez skarżącą. W rezultacie ustalenie Sądu Wojewódzkiego co do skutecznego doręczenia wezwania sądowego w dniu 24 marca 2022 r. okazało się wadliwe.

W orzecznictwie wskazuje się, że domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością wskutek czego nie mógł on odebrać przesyłki pocztowej (por. wyrok NSA z 10 maja 2018 r. II OSK 2755/17).

W konsekwencji należało przyjąć, że doszło do obalenia domniemania doręczenia przesyłki przez operatora pocztowego. Tym samym podważone zostały ustalenia Sądu Wojewódzkiego, co do bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego na uzupełnienie braku formalnego skargi, które warunkowało odrzucenie skargi - na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a.

Jednocześnie należy wskazać, że nietrafnie podniesiono w zażaleniu zarzut, iż nieprzedłożenie wymaganej liczby odpisów skargi nie stanowi podstawy do odrzucenia skargi. Jak wynika z uchwały NSA z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13, niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd.

Z tych względów zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.