Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta [...] na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia zamierzenia budowlanego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz Gminy Miasta [...] kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z [...] lipca 2019 r., znak: [...], po rozpatrzeniu zażalenia Z. F. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], odmawiające uzgodnienia zamierzenia budowlanego, polegającego na rozbiórce budynku mieszkalno-usługowego, położonego na działce nr [...] w R. przy ul. K.- działając na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. 2018, poz. 2067 ze zm.), art. 39 ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. 2018, poz. 1202) oraz art. 17 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. - Kodeksu postępowania administracyjnego - uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podjętego orzeczenia organ wskazał, że pismem z [...] lutego 2019 r. S. R. zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z wnioskiem o uzgodnienie zamierzenia budowlanego, polegającego na rozbiórce budynku mieszkalno-usługowego, położonego na działce nr [...] w R. przy ul. K..

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków postanowieniem nr [...] z [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], odmówił uzgodnienia ww. zamierzenia budowlanego. Na to postanowienie, dochowując ustawowego terminu, zażalenie złożył Z. F..

Rozpoznając ww. zażalenie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał postanowienie na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten stanowi, że w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Z akt sprawy wynika, iż budynek przy ul. K. w R. został ujęty w gminnej ewidencji zabytków, przyjętej zarządzeniem Burmistrza Miasta [...] nr [...] z [...] marca 2015 r., zmienionej zarządzeniem Burmistrza Miasta [...] nr [...] z [...] grudnia 2018 r. Wniosek Starosty [...] z [...] lutego 2019 r., o dokonanie uzgodnienia przedmiotowego zamierzenia, wpłynął do siedziby Delegatury [...] Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...][...] lutego 2019 r. Natomiast, jak wynika z systemu obiegu dokumentów, zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], zostało nadane w placówce pocztowej [...] kwietnia 2019 r., zatem z przekroczeniem 30-dniowego terminu przewidzianego na dokonanie uzgodnienia, który upłynął [...] marca 2019 r.

Minister podkreślił, że za datę uzewnętrznienia ww. postanowienia należy przyjąć datę nadania w placówce pocztowej, stosownie do art. 57 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2006 r., sygn. II OSK 79/06 oraz z 20 stycznia 2011 r., sygn. II OSK 79/06). W przedmiotowej sprawie -15 kwietnia 2019 r.

Zdaniem Ministra, skoro organ pierwszej instancji nie zajął stanowiska w sprawie wniosku Starosty [...] z [...] lutego 2019 r., o uzgodnienie przedmiotowego zamierzenia budowlanego, w terminie określonym w przepisie art. 39 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, to jego postanowienie należało uchylić, a postępowanie organu pierwszej instancji umorzyć w całości, stosownie do przepisu art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniosła Gmina Miasta [...], reprezentowana przez Burmistrza Miasta [...] P. G., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że przedmiotowy budynek mieszkalno - usługowy położony na działce nr [...] w R. przy ul. K., znajduje się w strefie ochrony konserwatorskiej historycznej struktury przestrzennej miasta R. oraz stanowi zabytek nieruchomy ujęty w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków, a tym samym objęty jest ochroną konserwatorską na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 23 lipca 2003 r., o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz.U. z 2018r. poz. 2067 z późn. zm.).

Skarżąca Gmina Miasta [...], jako strona toczącego się postępowania o rozbiórkę budynku nie może pogodzić się z zaskarżonym orzeczeniem, ponieważ budynek położony jest w strefie ochrony konserwatorskiej historycznej struktury przestrzennej miasta R., a swoją architekturą wpisuje się w wygląd tej części miasta. Przez długie lata zamieszkiwał w nim dr F. D., jeden z najznamienitszych obywateli miasta, o czym informuje tablica pamiątkowa znajdująca się na frontowej ścianie. Rozbiórka wywoła nieodwracalne skutki historyczno-architektoniczne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wcześniej prezentowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem prawa.

Powtórzmy przebieg postępowania administracyjnego – do Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego trafia zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji, którym w trybie art. 106 k.p.a. i art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane oraz szczegółowo tam opisanych przepisów ustawy o ochronie zabytków (...) odmówiono uzgodnienia zamierzenia budowlanego polegającego na rozbiórce budynku objętego, jak opisano to powyżej, ochroną konserwatorską. Minister, powołując się na wadę orzeczenia organu pierwszej instancji, wynikającą z uchybienia terminu przewidzianego w ww. art. 39 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, uchyla orzeczenie organu pierwszej instancji i umarza postępowanie w przedmiocie uzgodnienia owej rozbiórki z punktu widzenia konserwatorskiego.

Zaskarżone postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi do stanu, w którym w toku postępowania przed organem administracji architektoniczno- budowlanej powstaje tzw. milcząca zgoda organu konserwatorskiego na rozbiórkę zabytku mimo, że z uchybieniem ww. terminu organ pierwszej instancji odmówił jednak uzgodnienia rozbiórki z punktu wwiedzenia konserwatorskiego.

Ma racje skarżąca kiedy formułuje zarzut cyt. " takie potraktowanie przez Ministra kwestii rozbiórki zabytku nie zasługuje na ochronę gdyż w ten sposób (poprzez zaniechanie należytego wypełniania obowiązków przez organy administracji) dochodzić może do nieodwracalnej utraty dóbr kulturalno-historycznych, ważnych nie tylko dla danej społeczności (tutaj miasta [...]) ale wręcz ogólnonarodowych".

Zdaniem Sądu, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego orzekający jak w zaskarżonym postanowieniu oparł się na błędnej wykładni art. 39 ust. 4 ustawy Prawo budowlane.

Przywołajmy zatem ten przepis. I tak zgodnie z ustępem 3 ww. przepisu, w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Ustęp 4 art. 39 ustawy Prawo budowlane stanowi zaś, że wojewódzki konserwator zabytków jest obowiązany zająć stanowisko w sprawie wniosku o pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektów budowlanych, o których mowa w ust. 3, w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia. Niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się jako brak zastrzeżeń do przedstawionych we wniosku rozwiązań projektowych.

Uzgodnienie, o którym mowa w art. 39 ust. 3 i 4 ustawy Prawo budowlane jest stanowiskiem innego organu, od którego przepis prawa uzależnia wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę w rozumieniu art. 106 § 1 k.p.a. Uzyskanie tego uzgodnienia jest obowiązkiem organu, do którego wpłynął wniosek o pozwolenie na budowę, co wynika z art. 106 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ załatwiający sprawę, zwracając się do innego organu o zajęcie stanowiska, zawiadamia o tym stronę. Uzgodnienie stanowi kwalifikowaną formę współdziałania organów przy wydawaniu decyzji administracyjnej, gdyż odmowa uzgodnienia ze strony organu współdziałającego ma ten skutek prawny, że organ decyzyjny nie może wydać decyzji uwzględniającej wniosek inwestora.

Zdaniem Sądu element formalny przewidziany w art. 39 ust. 4 ustawy Prawo budowlane tj. termin 30-dniowy nie mógł być przedmiotem weryfikacji organu konserwatorskiego drugiej instancji w odniesieniu do orzeczenia organu pierwszej instancji. To, czy orzeczenie w przedmiocie uzgodnienia wydane zostało w ww. terminie mogłoby wpływać li tylko na jego ocenę w toku postępowania o pozwolenie na rozbiórkę przed organem administracji architektoniczno budowlanej. Ten mógłby przyjąć, że nie ma sprzeciwu organu konserwatorskiego ale też, po tym jak takie orzeczenie negatywne dotarłoby do organu uwzględnić je. Należy odróżnić bowiem brak orzeczenia organu konserwatorskiego w ww. trybie utożsamiane z tzw. milczącą zgodą od sytuacji, w której organ wyraża stanowisko, choć czyni to z uchybieniem ww. terminu zanim zapada decyzja organu badającego pozwolenie na rozbiórkę.

Sąd podkreśla - inna niż przedstawiono powyżej wykładnia przepisu musiałaby prowadzić do stanu wskazanego przez skarżącą. Oto bowiem, li tylko z uwagi na zwykłą opieszałość urzędnika czy też nadzwyczajny stan nawału pracy w organie konserwatorskim, uniemożliwiający procedowanie z zachowaniem ustawowych terminów - zabytki narażane byłyby na brak należytego, profesjonalnego rozważenia ich uzasadnionej ochrony.

Rozpoznając sprawę ponownie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego będzie miał na uwadze powyższe wskazania.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. - ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325). O kosztach postępowania na podstawie art. 200 i 210 § 2 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.