II SAB/Ol 33/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-05-13	
Data wpływu	2025-03-18	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie	
Sędziowie	Andrzej Brzuzy /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Strumiłło
Przemysław Krzykowski	
Symbol z opisem	6480
658	
Hasła tematyczne	Dostęp do informacji publicznej	
Sygn. powiązane	III OSK 1921/25	
Skarżony organ	Wojewódzki Inspektor Sanitarny	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 902; art. 1 ust. 1, art. 4, art. 6 ust. 1, art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1; Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 nr 0 poz 338; art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5, art. 30 ust. 1; Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.)
Dz.U. 2024 nr 0 poz 935; art. 149; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy (spr.) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2025 r. sprawy ze skargi G.B. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. w udostępnieniu informacji publicznej oddala skargę.	
Uzasadnienie
Pismem z 5 lutego 2025 r. (data wpływu 10 lutego 2025 r.) skierowanym do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. (dalej jako: "PPIS", "organ") G. B. (dalej jako: "skarżący", "strona") wniósł o udzielenie w trybie dostępu do informacji publicznej odpowiedzi na następujące pytania:

1) Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej, przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego w O. (dalej jako: "urząd")?

2) Czy urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?

3) Według informacji od prof. I. P. ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania urzędu?

4) Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?

5) Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania urzędu?

6) Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?

7) Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?

8) Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?

9) Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. nr 254, poz. 1711), dalej jako: "rozporządzenie z 21 grudnia 2010 r.", wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?

10) W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu z 21 grudnia 2010 r.?

11) W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.

12) Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?

13) W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) PPIS uważa, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka?

14) Czy Minister Zdrowia wydając rozporządzenie w sprawie szczepień obowiązkowych zastępujące uchylony przez Trybunał Konstytucyjny komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego dokonał analizy sytuacji epidemiologicznej zgodnie z treścią art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych?

15) Jeśli tak, to gdzie możemy zapoznać się z tą analizą?

16) Jeśli nie ma analizy zawartej w delegacji ustawowej upoważniającej Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia, to czy takie rozporządzenie jest zgodne z Konstytucją RP?

17) Z czego wynika różnica w zakresie szczepień obowiązkowych w dwóch sąsiadujących ze sobą państwach z zapewnionym w ramach Unii Europejskiej prawem do swobodnego przepływu osób np. w Niemczech jedno szczepienie obowiązkowe od 2017 r., w Polsce dziecko otrzymuje ponad 40 dawek szczepień?

W piśmie z 14 lutego 2025 r. PPIS poinformował stronę, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2024 r. poz. 924, ze zm.) wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Lekarz powinien przeprowadzić kwalifikację pacjenta do szczepień z należytą starannością, opierając się na aktualnej wiedzy medycznej, czyli zgodnie z wytycznymi, zaleceniami towarzystw naukowych i wiarygodnymi danymi naukowymi. Żaden przepis prawny nie nakłada na lekarza obowiązku wykonania dodatkowych badań profilaktycznych czy przeprowadzania rutynowych testów na ewentualne alergie na substancje wchodzące w skład szczepionek. Brak możliwości wykluczenia przeciwwskazań nie jest przesłanką do odstąpienia od egzekwowania obowiązku, jeżeli rodzic nie przekaże informacji, że dziecko jest uczulone na konkretny składnik szczepionki.

PPIS podał nie dysponuje badaniami bezpieczeństwa szczepionek, natomiast każdy lek dopuszczony do stosowania na terenie Rzeczpospolitej Polskiej podlega rejestracji w Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL), o które zwraca się strona są powszechnie dostępne na stronie: http://chpl.com.pl/.

Nadto PPIS wyjaśnił, że fakt złożenia samych oświadczeń o nieuchylaniu się od szczepień ochronnych w sytuacji ich faktycznego niewykonania nie może być determinantem wpływającym na dalszy tok postępowania.

W zakresie pozostałych wnioskowanych informacji PPIS udzielił następujących odpowiedzi:

• Ad. 1

PPIS nie dysponuje danymi na temat utrzymywania się odporności po podaniu szczepionki przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób zaszczepionych na terenie O. i powiatu [...]. Szczegółowych informacji medycznych z zakresu szczepień ochronnych udzielają konsultanci do spraw szczepień, a także lekarze kwalifikujący do szczepień, którzy posiadają niezbędną wiedzę z zakresu szczepień ochronnych.

• Ad. 2

PPIS nie prowadzi rejestru osób dorosłych uchylających się od szczepień. Brak jest podstaw prawnych dla prowadzenia ww. rejestru. Obowiązujący w Polsce wykaz szczepień obowiązkowych osób dorosłych szczególnie narażonych na zakażenie obejmuje szczepienia zapobiegające, dlatego wprowadzone zostało pojęcie osób z grup ryzyka, którym zaleca się odpowiednie szczepienia ze względu na kryteria medyczne, epidemiologiczne i związane z typem aktywności zawodowej lub osobistej. Szczepienia obejmujące osoby dorosłe nie są obarczone przymusem administracyjnym.

• Ad. 3

PPIS nie prowadzi statystyk dotyczących stanu uodpornienia przeciwko odrze, dotyczących osób innej narodowości zamieszkującej na terenie działania PPIS.

• Ad. 4

Przeciwwskazania do szczepień są to stany i sytuacje kliniczne, w których przeprowadzenie szczepienia ochronnego wiązałoby się dla pacjenta ze zwiększonym ryzykiem działań niepożądanych lub brakiem skuteczności. Przeciwwskazania zależą od rodzaju szczepionki i sytuacji klinicznej. Są wskazówkami, które pomagają podjąć decyzję o szczepieniu, natomiast zgodnie z obowiązującymi przepisami każde dziecko i osoba dorosła zgłaszająca się w celu przeprowadzenia szczepienia obowiązkowego lub zaleconego musi przejść kwalifikacyjne badanie lekarskie. Badanie lekarskie jest ważne 24 godziny i ma na celu wykrycie ewentualnych przeciwwskazań do szczepienia, opóźnienie wykonania szczepienia, modyfikację schematu szczepień. Istotne jest w czasie kwalifikacji zminimalizowanie ryzyka wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego (NOP) i zapewnienie maksymalnej skuteczności szczepienia. Nie ma listy przeciwwskazań do szczepień w Polsce, ponieważ poszczególne szczepienia mają różne przeciw wskazania, które znajdują się w Kartach Charakterystyki Produktów Leczniczych każdej szczepionki. PPIS nie posiada wiedzy o ilości odroczonych szczepień w okresie ostatnich 5 lat.

• Ad. 5

W ciągu ostatnich 5 lat nie nałożono żadnej grzywny na lekarzy z powodu nienależytego wykonania obowiązków w zakresie zgłaszania niepożądanego odczynu poszczepiennego, każda osoba zainteresowana, w tym np. rodzic/opiekun dziecka może zgłosić podejrzenie NOP bezpośrednio do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

• Ad. 6

Na terenie objętym nadzorem PPIS nie odnotowano, aby w latach 2019 - 2025 doszło do zgonu dziecka lub osoby dorosłej do 19 roku życia, z powodu niepożądanego odczynu poszczepiennego w okresie 4 tygodni od dnia wykonania szczepienia ochronnego. Dane dotyczące przyczyn zgonu według wieku umieszczone są na stronie Głównego Urzędu Statystycznego.

• Ad. 7

W latach 2019-2025 na terenie objętym nadzorem przez PPIS odnotowano 3 ciężkie przypadki niepożądanego odczynu poszczepiennego. Dwa dotyczyły osób dorosłych (u jednej osoby wystąpiła afazja ruchowa, u drugiej osoby doszło do zatorowości płucnej), jeden u dziecka (wymioty, odwodnienie, dekompensacja niewydolności serca).

• Ad. 8

Nadzór inspekcji sanitarnej nie obejmuje kwestii odszkodowawczych. Świadczenia kompensacyjne są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Biorąc powyższe pod uwagę, informacja te nie pozostają w dyspozycji PPIS.

• Ad. 9

Informacja żądana nie jest informacją publiczną.

• Ad. 10

Zgodnie z art. 17a ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w przypadku, gdy w wyniku szczepienia ochronnego obowiązkowego u osoby, u której zostało przeprowadzone to szczepienie, wystąpiły w ciągu 5 lat od dnia podania szczepionki albo szczepionek działania niepożądane wymienione w Charakterystyce Produktu Leczniczego w wyniku których: osoba ta wymagała hospitalizacji przez okres nie krótszy niż 14 dni albo u osoby tej wystąpił wstrząs anafilaktyczny powodujący konieczność obserwacji w szpitalnym oddziale ratunkowym lub izbie przyjęć albo hospitalizacji przez okres krótszy niż 14 dni osobie tej przysługuje świadczenie kompensacyjne wypłacane z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych. Świadczenie kompensacyjne jest przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta.

• Ad. 11

Do kompetencji PPIS nie należy diagnozowanie i badanie, które wykonuje się w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności. Wiedzę medyczną i informację na temat możliwych badań można uzyskać na wizycie u lekarza POZ bądź lekarza specjalisty, a także zapoznać się z Charakterystyką Produktu leczniczego.

• Ad. 12

Światowa Organizacja Zdrowia zaleca wykonywanie szczepień ochronnych. Jednocześnie podejmuje działania mające na celu budowę i wzmacnianie zaufania pacjentów do szczepień.

patrz szerzej: http://szczepienia.pzh.gov.pl/swiatowa-organizacia-zdrowia-who-opubiikowala-serie-poradnikow-na-temat-budowania-i-wzmacniania-zaufania-pacjentow-do-szczepien-ochronnych/

• Ad. 13

Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych określają przepisy art. 17-21 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r., które zawierają schemat szczepień ochronnych dzieci i młodzieży. Informacje zawarte w schemacie szczepień ochronnych dzieci i młodzieży stanowią wytyczne dotyczące obowiązku szczepień ochronnych, w tym wskazują wiek, w którym dane szczepienie powinno być przeprowadzone, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Schemat obowiązkowych szczepień ochronnych dzieci i młodzieży precyzyjnie wskazuje, przeciwko jakim chorobom zakaźnym i w jakim miesiącu życia powinno zostać zaszczepione dziecko. Z powyższych uregulowań jednoznacznie wynika, że obowiązek szczepień jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP).

• Ad. 14, 15, 16

Żądane informacje nie są informacją publiczną.

• Ad. 17

Pytanie nie dotyczy informacji publicznej.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na bezczynność PPIS w zakresie nieudostępnienia informacji publicznej zarzucono naruszenie art. 4 ust.1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902, ze zm.), dalej jako: "u.d.i.p.".

Autor skargi stwierdził, że udzielone przez PPIS odpowiedzi nie są wystarczające, podobnie jak odesłanie do publikacji, aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia informacji publicznej.

Zdaniem strony organ winien był udostępnić informację na jej żądanie albo wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, stosownie uzasadniając decyzję.

W oparciu o ten zarzut skarżący wniósł o: zobowiązanie PPIS do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej i udzielenia informacji; orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości; zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. PPIS zwrócił uwagę, że skarżący nie wskazuje, jakie zaniechania w jego ocenie organ popełnił w zakresie konkretnych pytań, a podniesione zarzuty są bardzo ogólnikowe. W ocenie organu wniesiona skarga sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika ma charakter "gotowca", który bez wnikliwości w zakresie udzielonych przez organ odpowiedzi, został stworzony na potrzeby osób, które uchylają się od wykonywania szczepień ochronnych u osób małoletnich. Potwierdzeniem powyższego jest zarówno brak odniesienia się do konkretnych odpowiedzi udzielonych przez organ na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jak i sformułowanie zarzutu braku wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, co do której nie było jakichkolwiek podstaw w sprawie.

PPIS wyjaśnił, że skarżący jest ojcem małoletnich J., F., M. i K. B. i nie wykonuje ciążących na nim obowiązków związanych z poddaniem dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Pismami z 23 stycznia 2025 r. PPIS poinformował skarżącego o ciążących na nim obowiązkach i wezwał do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi z 5 lutego 2025 r., która wpłynęła do organu 10 lutego 2025 r. skarżący zażądał udzielenia w trybie dostępu do informacji publicznej odpowiedzi na 17 pytań. Organ, wykonując ciążący na podstawie u.d.i.p. obowiązek, udzielił stronie odpowiedzi i przekazał je pismem z 14 lutego 2025 r., w którym udzielono odpowiedzi na pytania nr 2, 4-7, 10, 12, 13. W zakresie pytań nr 1,3, 8 oraz 11 wskazano, że organ nie posiada wnioskowanej informacji, natomiast w przedmiocie pytania nr 9, 14 -17 podano, że nie dotyczy ono informacji publicznej. Wobec tego w ocenie organu brak jest jakichkolwiek podstaw do przypisania organowi bezczynności w zakresie udostępniania informacji publicznej.

Nadto organ podniósł, że nie jest zobligowany do poszukiwania odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w przypadku, gdy takiej informacji nie posiada.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 poz. 935, ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów (art. 3 §2 pkt 8 p.p.s.a.). Zakres kontroli sądu w sprawach na bezczynność organu w załatwieniu sprawy sprowadza się do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze wydania określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego bądź podjęcia czynności materialno-technicznej oraz czy wydanie określonego aktu prawnego nastąpiło w ustawowo określonym terminie. W myśl art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 §2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 §2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 §1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w §1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 §6 lub przyznać od organu sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 §6 (art. 149 §2 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie skarżąca zarzuca bezczynność Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w udzieleniu informacji publicznej na wniosek uważając jednocześnie, że organ nie odpowiedział na część pytań, bądź nie odpowiedział w sposób wyczerpujący oraz nie wydał odmownej decyzji, stojąc jednocześnie na stanowisku, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, co powoduje, że winna zostać mu wymierzona grzywna na podstawie art. 149 §2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 §6 p.p.s.a.

Rozpoznając tak zakreślony spór w sprawie sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie, ze względu na przedmiot zaskarżenia, kluczowe znaczenie mają przepisy u.d.i.p. Ustawa ta gwarantuje prawo do informacji publicznej, określając zasady i tryb jej udostępniania oraz ponownego wykorzystania.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Bliższe sprecyzowanie tego pojęcia obejmuje art. 6 ust. 1 ustawy, który w formie przykładowego katalogu wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Na podstawie wskazanych przepisów, uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź dotyczących go w jakikolwiek sposób. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzone, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od niego (por. wyroki NSA: z 30 października 2002 r. sygn. akt II SA 1956/02; z 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 678/11). O zakwalifikowaniu zatem określonej informacji jako publicznej decyduje treść i charakter żądanej informacji.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

Według art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.

Wskazać przy tym należy, że obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział tylko w takim wypadku, gdy informacja, której udostępnienia żąda określony podmiot jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia. Jeżeli natomiast żądanie nie dotyczy informacji publicznej, organ powinien powiadomić pismem podmiot żądający udostępnienia informacji, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2002 r. sygn. akt II SA 2867/02). Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela w tym zakresie ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy o braku możliwości udzielania mu żądanej informacji, gdy organ nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p. do udzielenia informacji, gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, m.in. organy władzy publicznej.

Do organów władzy publicznej niewątpliwie należą Państwowi Powiatowi Inspektorzy Sanitarni, którzy – jako organy rządowej administracji zespolonej w powiecie – wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416), dalej jako" "u.p.i.s.". Należy on też do kręgu podmiotów obowiązanych do stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej i zobowiązany jest do udostępniania posiadanych informacji, mających charakter informacji publicznych.

Stosownie do treści art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażano już stanowisko, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s. w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyroki WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r. sygn. akt II SAB/Po 96/17; WSA w Szczecinie z 21 listopada 2018 r. sygn. akt II SAB/Sz 119/18).

Informację publiczną stanowią więc przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm.), dalej jako: "ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu) oraz §8 i nast. rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r. Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 ww. ustawy oraz §5 ww. rozporządzenia). Ponadto zgodnie z art. 30 ust. 1 tej ustawy państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu). Źródłami danych do rejestru są m.in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze. Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.

W zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych wskazać zaś należy, że z art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu wynika, że organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest poprzez przekazywane im przez lekarzy sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych sporządzane na urzędowych formularzach, których wzory oraz tryb przekazywania określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1672). Z kolei we wzorach tego rodzaju sprawozdań określonych w załącznikach nr 4 i 5 do rozporządzenia jedynie zbiorczo wskazuje liczbę osób poddanych szczepieniom w danym kwartale oraz liczbę osób, które uchyliły się w danym kwartale od obowiązku szczepień.

Spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań. Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje także kwestii odszkodowawczych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych – jako dotyczące majątku publicznego – mają walor informacji publicznej nie sposób przyjąć, by informacje te pozostawały w dyspozycji organów inspekcji sanitarnej (por. wyrok WSA w Poznaniu z 17 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SAB/Po 38/25).

W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., jeżeli adresat wniosku dysponuje żądaną informacją, ma obowiązek udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w sposób i w formie określonych we wniosku i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona bądź też postępowanie podlega umorzeniu nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest obowiązany do udostępnienia informacji publicznej, dana informacja nie jest informacją publiczną albo że organ lub podmiot obowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw.

O bezczynności na gruncie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej można zatem mówić wówczas, gdy podmiot obowiązany do udzielenia informacji z mocy art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p. w określonym w art. 13 ust. 1 tej ustawy terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku nie udziela jej, nie wskazuje innego terminu jej udostępnienia oraz przyczyn niezachowania terminu czternastodniowego (art. 13 ust. 2), nie powiadamia wnioskodawcy na piśmie o tym, że nie jest obowiązany do udostępnienia informacji publicznej, dana informacja nie jest informacją publiczną, albo że informacją taką nie dysponuje, czy też informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, ewentualnie nie wydaje decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej lub umarzającej postępowanie (art. 16).

Uwzględniając dotychczasowe rozważania wskazać przede wszystkim należy, że większość skierowanych do organu we wniosku pytań wykraczała poza zakres jego kompetencji, a zostały one sformułowane w sposób wskazujący na oczekiwanie przez skarżącego, że w udzielonej odpowiedzi organ ustosunkuje się do subiektywnych ocen i wątpliwości co do zasadności szczepień ochronnych, bezpieczeństwa szczepionek, a także udzieli skarżącemu różnorodnych porad w zakresie wiedzy prawnej i medycznej. Tego rodzaju oczekiwania skarżącego nie mogły być zrealizowane, gdyż wykraczałoby to poza zakres pojęcia informacji publicznej.

Wskazać jednocześnie należy, że organ niewątpliwie nie pozostawił złożonego wniosku bez odpowiedzi, udostępniając szereg żądanych informacji bądź informując stronę, że dana informacja nie stanowi informacji publicznej (wbrew zatem twierdzeniu strony, że udzielił on odpowiedzi w nikłym stopniu i odsyłając do publikacji). Dokonując zatem kontroli postępowania PPIS w zakreślonych wyżej granicach, sąd nie stwierdził naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem bezczynności. Skarżący uzyskał odpowiedzi na zadane pytania, zaś sam fakt, że udzielona informacja nie jest satysfakcjonująca dla niego, nie oznacza (postulowanej przez stronę) bezczynności po stronie organu.

W przedmiotowej sprawie treść wniosku obejmowała 17 pytań sformułowanych w punktach. W skardze strona zakwestionowała udostępnienie informacji w pełnym zakresie, co zdaje się wynikać z treści zdania podsumowującego skargę, z którego wynika, że organ powinien był udostępnić informację publiczną na żądanie strony albo wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia stosownie ją uzasadniając. Choć jednocześnie w jej treści podnosi (co wskazuje na niekonsekwencję strony), że udzielone odpowiedzi są niewystarczające, podobnie jak odesłanie do publikacji. Są też niepełne i niejasne.

W zakresie pytania 1 i 2 wniosku (1 - Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania urzędu? 2 - Czy urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?) - organ dokonując odpowiedzi na pierwsze z nich wskazał, że nie dysponuje danymi na temat utrzymywania się odporności po podaniu przedmiotowych szczepionek na terenie O. i powiatu oraz, że szczegółowych informacji medycznych z zakresu szczepień ochronnych udzielają konsultanci do spraw szczepień, a także lekarze kwalifikujący do szczepień, którzy posiadają niezbędną wiedzę z tego zakresu. Jeśli natomiast chodzi o drugie z pytań stwierdził, że: (-) nie prowadzi rejestru osób dorosłych uchylających się od szczepień; (-) brak jest podstawy prawnej do zgłaszania i rejestracji osób dorosłych powyżej 19 roku życia, uchylających się od szczepień. Podniósł też, że obowiązujący w Polsce wykaz szczepień obowiązkowych osób dorosłych szczególnie narażonych na zakażenie obejmuje szczepienia zapobiegające, dlatego wprowadzone zostało pojęcie osób z grup ryzyka, którym zaleca się odpowiednie szczepienia ze względu na kryteria medyczne, epidemiologiczne i związane z typem aktywności zawodowej lub osobistej. Zauważył też, że szczepienia obejmujące osoby dorosłe nie są obarczone przymusem administracyjnym. Wobec powyższego zdaniem sądu organ udzielił stosownej odpowiedzi w żadnym zakresie. Jednocześnie wskazać należy (jeśli chodzi o pytanie 1 wniosku), że informacji publicznej nie stanowią dane dotyczące realizacji szczepień ochronnych, wykraczające poza nadzór sprawowany przez organy inspekcji sanitarnej. W szczególności nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. zagadnienia z zakresu wiedzy medycznej, farmakologii, jakości i skuteczności leków i szczepień, ochrony zdrowia oraz metod postępowania leczniczego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Sz 211/22, wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 marca 2025 r. sygn. akt II SAB/Lu 7/25). Zagadnienia te nie mieszczą się w zakresie informacji o sprawach publicznych rozumianych jako informacje wytworzone przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne lub inne podmioty, które wykonują funkcje i zadania publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, ani też informacje odnoszące się do władz, osób i innych podmiotów publicznych (por. wyrok WSA w Gdańsku z 1o kwietnia 2025 r., sygn. akt III SAB/Gd 63/25). Odnosi się to również do pytania 11 wniosku (W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności?). Słusznie zatem poinformował PPIS, że do jego kompetencji nie należy diagnozowanie i badanie, które wykonuje się w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności, zaś wiedzę medyczną i informację na temat możliwych badań można uzyskać na wizycie u lekarza POZ bądź lekarza specjalisty, a także zapoznać się z Charakterystyką Produktu leczniczego. Zdaniem sądu, trudno zatem uznać, że pytania te nie doczekały się odpowiedzi w zakresie wskazywanym w skardze.

Odpowiadając na pytanie 3 i 4 wniosku (1 - Według informacji od prof. I. P. ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania urzędu? 2 - Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia? organ wskazał udzielając odpowiedzi na pierwsze z pytań (i częściowo drugie), że nie prowadzi statystyk szczepień uwzględniających narodowość osoby szczepionej oraz nie ma wiedzy o ilości szczepień odroczonych przez lekarzy w okresie ostatnich 5 lat. W pozostałym zakresie na drugie z nich wskazał natomiast: (-) jakie są przeciwwskazania do szczepień; (-) od czego zależą; (-) że każde dziecko i osoba dorosła zgłaszająca się w celu przeprowadzenia szczepienia obowiązkowego lub zaleconego musi przejść kwalifikacyjne badanie lekarskie oraz ile takie badanie jest ważne, (-) że badanie ma na celu wykrycie ewentualnych przeciwwskazań do szczepienia, opóźnienie wykonania szczepienia, modyfikację schematu szczepień; (-) o zminimalizowaniu ryzyka wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego i zapewnienie maksymalnej skuteczności szczepienia; (-) że nie ma listy przeciwwskazali do szczepień w Polsce, ponieważ poszczególne szczepienia mają różne przeciw wskazania, które znajdują się w Kartach Charakterystyk Produktów Leczniczych każdej szczepionki. W ocenie sądu trudno zatem uznać, że pytania te nie doczekały się odpowiedzi w zakresie wskazywanym w skardze.

Wbrew twierdzeniu skargi i w zakresie tam wskazanym PPIS udzielił również odpowiedzi na pytanie 5 wniosku (Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania urzędu?) wskazując, że w ciągu ostatnich 5 lat nie nałożono żadnej grzywny na lekarzy z powodu nienależytego wykonania obowiązków w zakresie zgłaszania niepożądanego odczynu poszczepiennego. Organ poinformował też, że każda osoba zainteresowana, w tym np. rodzic/opiekun dziecka może zgłosić podejrzenie NOP bezpośrednio do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Wypełnił zatem ciążący na nim obowiązek w tym zakresie.

Zdaniem sądu obowiązek informacyjny został wypełniony również w przypadku udzielonych odpowiedzi na pytania 6 i 7 w kwestii odnotowanych przypadków zdarzeń w nich podniesionych, wskazując na brak stwierdzonych zdarzeń w okresie, o które pytał skarżący. Organ poinformował jednocześnie, że na terenie objętym jego nadzorem nie odnotowano, aby w latach 2019 - 2025 doszło do zgonu dziecka lub osoby dorosłej do 19 roku życia, z powodu niepożądanego odczynu poszczepiennego w okresie 4 tygodni od dnia wy konania szczepienia ochronnego. Poinformował też w zakresie pytania 6, że dane dotyczące przyczyn zgonu według wieku umieszczone są na stronie GUS. Jeśli zaś chodzi o pytanie 7 podniósł, że w latach 2019-2025 na terenie objętym jego nadzorem odnotowano 3 ciężkie przypadki NPO (dwa dotyczyły osób dorosłych – gdzie u jednej wystąpiła afazja ruchowa, a u drugiej doszło do zatorowości płucnej), jeden dotyczył dziecka – u którego wystąpiły wymioty, odwodnienie, dekompensacja niewydolności serca).

W przypadku pytania 8 wniosku (Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?) organ udzielając odpowiedzi podniósł, że nadzór inspekcji sanitarnej nie obejmuje kwestii odszkodowawczych, informując jednocześnie, że świadczenia kompensacyjne są przyznawane przez Rzecznika praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Słusznie zatem przyjął organ, że żądane w tym zakresie informacja nie pozostają w jego dyspozycji wskazując przy tym gdzie można je pozyskać. Wobec tego zarzuty skargi i ich zakres również i w tym zakresie nie podlegały uwzględnieniu.

Wskazać w tym miejscu należy (odnosząc się do pytania nr 9), że organ w trybie informacji publicznej nie jest zobligowany do odpowiedzi na pytania dotyczące wiedzy prawniczej, zmierzające do dokonania przez organ wykładni przepisów (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt III SAB/Gd 170/22, wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 grudnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Lu 139/22). W szczególności, organ jakim jest inspektor sanitarny nie ma kompetencji do badania konstytucyjności przepisów (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 9 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Bd 16/24). Informacji publicznej nie dotyczyło zatem sformułowane przez stronę we wniosku pytanie nr 9 czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać NOP nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Słusznie zatem przyjął organ, że żądana informacja nie ma charakteru publicznej.

W przypadku pytania 10 wniosku (W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?) PPIS udzielając odpowiedzi wskazał (odwołując się do treści art. 17a ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu), że w przypadku, gdy w wyniku szczepienia ochronnego obowiązkowego u osoby, u której zostało przeprowadzone to szczepienie, wystąpiły w ciągu 5 lat od dnia podania szczepionki albo szczepionek działania niepożądane wymienione w Charakterystyce Produktu Leczniczego w wyniku których: osoba ta wymagała hospitalizacji przez okres nie krótszy niż 14 dni albo u osoby lej wystąpił wstrząs anafilaktyczny powodujący konieczność obserwacji w szpitalnym oddziale ratunkowym lub izbie przyjęć albo hospitalizacji przez okres krótszy niż 14 dni osobie tej przysługuje świadczenie kompensacyjne wypłacane z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych. Świadczenie kompensacyjne jest przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta. To w ocenie sądu (wbrew twierdzeniu skargi) pokazuje, że działania organu należało uznać za prawidłowe.

Informacją publiczną nie są także zagadnienia dotyczące działalności innych podmiotów, w tym Światowej Organizacji Zdrowia (por. m. in. wyroki WSA w Lublinie: z 16 marca 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 9/23 i II SAB/Lu 10/23, z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 161/22 oraz cyt. tam orzecznictwo). Na pytanie czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie? (pyt. 12 wniosku) organ, chociaż nie musiał tego robić (gdyż żądana informacja nie stanowi informacji publicznej – por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SAB/Gd 63/25) udzielił odpowiedzi oraz odesłał do dedykowanej strony internetowej.

W ocenie sądu (wbrew twierdzeniu skargi) organ w sposób wyczerpujący udzielił odpowiedzi na pytanie 13 wniosku (W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień, w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) PPIS uważa, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka?) - wskazując jakie przepisy określają szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych (ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Wskazał też, jakie przepisy określają schemat szczepień ochronnych dzieci i młodzieży (ww. ustawa oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r., które zawierają schemat szczepień ochronnych dzieci i młodzieży). Organ wskazał również, że z uregulowań tych jednoznacznie wynika, że obowiązek szczepień jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terenie Polski. Ponadto profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnymi obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP).

W ocenie sądu organ słusznie też przyjął odpowiadając na pytania od 14 do 16 (14 - Czy Minister Zdrowia wydając rozporządzenie w sprawie szczepień obowiązkowych zastępujące uchylony przez Trybunał Konstytucyjny komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego dokonał analizy sytuacji epidemiologicznej zgodnie z treścią art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych?; 15 - Jeśli tak, to gdzie możemy zapoznać się z tą analizą?; 16 - Jeśli nie ma analizy zawartej w delegacji ustawowej upoważniającej Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia, to czy takie rozporządzenie jest zgodne z Konstytucją RP?), że żądane we wniosku informacje nie są informacjami publicznymi, zaś na pytanie 17 (Z czego wynika różnica w zakresie szczepień obowiązkowych w dwóch sąsiadujących ze sobą państwach z zapewnionym w ramach Unii Europejskiej prawem do swobodnego przepływu osób np. w Niemczech jedno szczepienie obowiązkowe od 2017 r., w Polsce dziecko otrzymuje ponad 40 dawek szczepień?), że nie dotyczy ono informacji publicznej. Organ nie jest też władny do badania konstytucyjności danego aktu prawnego z Konstytucją RP (pytanie 15). Jego zadaniem jest wykonywanie i realizowanie prawa dotyczącego jego działalności i przypisanych mu zadań. Trudno też żądać od organu, aby udzielał odpowiedzi na pytanie (14 i 15), które zostały nieprawidłowo skierowane i dotyczą działania innego organu, w tym przypadku Ministra Zdrowia.

Uwzględniając dotychczasowe rozważania, w ocenie sądu organ udzielił wystarczająco precyzyjnej i wyczerpującej odpowiedzi na każde z postawionych mu pytań. Fakt natomiast, że skarżący oczekiwał być może obszerniejszej odpowiedzi, nie stanowi o pozostawaniu organu w bezczynności, która miała mieć miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenie jednocześnie organowi grzywny w maksymalnej wysokości. Należy bowiem zauważyć, że w treści wniesionej skargi poza odwołaniem się do orzecznictwa sądów administracyjnych w kwestii niepełnej czy niejasnej odpowiedzi na pytanie o informację publiczną nie sformułowano konkretnych zarzutów wglądem którejkolwiek z odpowiedzi organu, poprzestając na generalnym zarzucie bezczynności, bez próby wskazania jakiego rodzaju danych zabrakło w odpowiedzi udzielonej stronom przez organ. Nie sposób zatem stwierdzić jakiego rodzaju niespójność czy niejasność miał na myśli autor skargi. Należy podkreślić, że obowiązek organu w zakresie udzielenia informacji publicznej dotyczy informacji, które organ zgromadził w ramach wykonywania swoich obowiązków, które w dalszym ciągu posiada i w stosunkowo nieskomplikowany sposób może udostępnić na żądanie zainteresowanej osoby. Organ nie ma obowiązku poszukiwać odpowiedzi na zadane pytania ani poszukiwać osób czy instytucji, które mogłyby zainteresowanemu takiej odpowiedzi udzielić. Tego rodzaju działanie nie mieści się w zakresie udzielania informacji publicznej. W zakresie obowiązku udzielania informacji publicznej nie mieści się też udzielanie informacji o obowiązującym prawie ani udzielanie informacji wynikających z fachowej literatury medycznej. W takim przypadku nie znajduje zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej (por. wyroki NSA z 3 września 2024 r., sygn. akt III OSK 3237/23; z 20 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 4346/18). Jeśli zatem organ nie prowadzi konkretnych statystyk – czy to według kryterium wieku czy też narodowości osób szczepionych, bądź uchylających się od szczepień – to na pytanie zadane w oparciu o te kryteria nie będzie w stanie udzielić odpowiedzi. Nie ma przy tym ani obowiązku ani możliwości modyfikowania zadanego przez stronę pytania. W sytuacji, gdy organ nie możne udzielić odpowiedzi na zadawane pytanie, z uwagi na brak informacji, o którą chodzi w pytaniu - nie można uznać, że organ pozostaje w bezczynności. Analogicznie, jeśli chodzi o ustalanie listę przeciwskazań do szczepień oraz ponoszenie odpowiedzialności, również odszkodowawczej za te ustalenia. Skoro wspomniane zadanie nie wchodzi w zakres działań organu i organ ich nie posiada, to udzielona w niniejszej sprawie odpowiedź pomimo tego, że nie zawiera treści żądanych przez skarżącego jest także odpowiedzią wyczerpującą to zagadnienie. Pamiętać bowiem należy, że określony podmiot jest obowiązany do udzielenia informacji, która jest w jego posiadaniu, bądź też wskazania, jeśli posiada taką wiedzę, gdzie informację można uzyskać. Jeśli nie ma takiej wiedzy, wystarczające jest - jak uczyniono to w niniejszej sprawie, powiadomienie wnioskodawcy o tym, że nie posiada żądanej informacji. Nie ma obowiązku poszukiwania gdzie informacje te można uzyskać.

Uwzględniając powyższe trudno zatem uznać, że doszło do naruszenia postulowanych w skardze przepisów prawa (art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.) oraz że organ nie odpowiedział (pismo skierowane do strony z 14 lutego 2025 r.) na część pytań zawartych we wniosku z 5 lutego 2025 r. (data wpływu do organu 10 lutego 2025 r.), bądź na część z nich nie odpowiedział w sposób wyczerpujący. Wskazać jednocześnie należy, że przedmiotowe zarzuty praktycznie nie zostały uzasadnione, a nie jest rolą sądu doszukiwanie się stawianych w skardze motywów. Skarga ma bowiem jedynie charakter zdawkowy i ogólnikowy. Jeśli chodzi natomiast o podniesioną w skardze kwestię, że PPIS nie wydał decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej, o której mowa w art. 16 u.d.i.p., czym naruszył 14 dniowy termin na jej udostępnienie, to wyjaśnić należy, że właściwą formą udzielenia odpowiedzi była przyjęta przez organ forma pisemna, a nie jak żądał tego skarżący - decyzja administracyjna. W ustawie o dostępie do informacji publicznej forma decyzji została zastrzeżona dla informacji publicznych, objętych chronioną tajemnicą - art. 5 ust. 1 u.d.i.p.; w sytuacji dotyczących odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy (zob. art. 16 ust.1). W sytuacji natomiast, gdy żądana informacja, m.in. nie jest informacją publiczną, nie dotyczy informacji publicznej, leży w dyspozycji innego podmiotu właściwą formą udzielonej odpowiedzi jest forma pisemna bez konieczności zachowania szczególnej formy (por. wyroki NSA: z 26 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2055/16; z 24 października 2019 r., sygn. akt I OSK 910/18). Obowiązuje przy tym termin z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.

Sąd stwierdził również, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (jak postulowała strona). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się bowiem, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest więc naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, to naruszenie niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, gdyż przekroczenie to musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty, co w ocenie sądu w tej sprawie nie miało miejsca (por. wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15, czy też wyroki: WSA w Białymstoku z 11 maja 2017 r. sygn. akt II SAB/Bk 38/17 i WSA w Łodzi z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 13/17).

Uwzględniając dotychczasowe rozważania, w ocenie sądu brak jest jakichkolwiek podstaw do przypisania organowi bezczynności w zakresie udostępniania informacji publicznej. Wskazać raz jeszcze należy, że organ nie jest zobligowany do poszukiwania odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w przypadku, gdy takiej informacji nie posiada. Tam zaś gdzie może i jest dysponentem danej informacji udzielił stosownej odpowiedzi stronie. W części odpowiedzi wskazał natomiast, jakie są zadania merytoryczne organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz że nie dysponuje żądaną informacją, gdyż przekracza to np. zakres jego kompetencji. Za każdym jednak razem wskazał na podmioty lub miejsca, które mogą dysponować żądaną informacją bądź się znajdują. Biorąc to pod uwagę organ niewątpliwe nie zlekceważył złożonego przez stronę wniosku. Wniosek wpłynął bowiem do organu w dniu 10 lutego 2025 r. Odpowiedzi na obszerny, formułujący wiele pytań wniosek udzielono już w dniu 14 lutego 2025 r. Organ rozpoznał zatem złożony wniosek w przewidzianym przepisami prawa terminie 14 dni. Udzielenie przez organ odpowiedzi, która strony nie satysfakcjonuje albo którą ocenia za niewystarczającą, czy też w jej ocenie na część pytań organ nie udzielił odpowiedzi (choć bez wskazania w skardze o które konkretnie pytania jej chodzi) - nie świadczy o bezczynności. Organ nie dopuścił się również rażącego naruszenia prawa przy wypełnieniu dyspozycji wynikającej z ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Nie było w związku z tym również podstaw do nałożenia na organ grzywny w maksymalnej wysokości (jak chciała tego strona).

Słusznie też podniósł organ w odpowiedzi na skargę, że skarżący nie wskazuje, jakie zaniechania w jego ocenie organ popełnił w zakresie konkretnych pytań, a podniesione zarzuty mają charakter jedynie ogólnikowy. Skarga ponadto nie odnosi się do poszczególnych odpowiedzi udzielonych przez organ na wniosek zainteresowanego.

Uwzględniając dotychczasowe rozważania wskazać zatem należy, że zarzuty podniesione w skardze w żaden sposób nie potwierdzają bezczynności organu i to o takim charakterze jak uważa strona. Dlatego też sąd oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., uznając ją jako niezasadną.

Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.